شاخص کل بورس تهران با رشد قابلتوجهی از ۴ میلیون واحد عبور کرد و یک رکورد جدید در بازار سرمایه ثبت شد. این جهش در حالی رخ میدهد که اقتصاد ایران با تورم مزمن، کاهش ارزش ریال و رشد شدید نقدینگی روبهروست؛ عواملی که نقش اصلی را در افزایش اسمی قیمت داراییها— از جمله سهام—ایفا میکنند.
دلایل اصلی رشد شاخص کل
۱. تورم بالا و سقوط ارزش پول ملی
مهمترین عامل رشد اخیر بورس، تورم ساختاری و کاهش قدرت خرید ریال است. وقتی ارزش پول ملی بهطور مداوم افت میکند، قیمت اسمی داراییها—از جمله سهام—بهصورت طبیعی افزایش مییابد، حتی اگر سود واقعی شرکتها تغییر چندانی نکرده باشد.
۲. رشد ارزش اسمی شرکتها بهدلیل افزایش قیمت کالاها و خدمات
بخش بزرگی از شرکتهای بورسی، کالا و خدماتی میفروشند که قیمتشان با تورم بالا میرود. این رشد اسمی درآمدها، خود را در صورتهای مالی و ارزش بازار شرکتها نشان میدهد و شاخص کل را بالا میکشد.
۳. افزایش نقدینگی و فشار پول سرگردان
حجم نقدینگی در اقتصاد ایران هر ماه رکورد جدیدی ثبت میکند. بخشی از این نقدینگی—حتی اگر کوچک باشد—وقتی وارد بورس میشود، بهدلیل عمق کم بازار، اثر قابلتوجهی بر شاخص کل میگذارد.
۴. رشد قیمت جهانی کامودیتیها و اثر آن بر صنایع بزرگ
فلزات، پتروشیمیها، معدنیها و پالایشیها از رشد قیمتهای جهانی سود میبرند. این عامل در کنار تورم داخلی، ارزش اسمی این شرکتها را تقویت کرده است.
۵. نبود رفتار تودهای، اما وجود «ورود هدفمند»
درست است که رفتار هیجانی سال ۹۹ تکرار نشده، اما ورود پولهای بزرگ و نیمهحرفهای به صنایع شاخصساز دیده میشود؛ ورودی که بدون هیجان عمومی هم میتواند شاخص کل را جابهجا کند.
جمعبندی
رشد اخیر بورس ایران بیش از آنکه نشانه رونق اقتصادی باشد، بازتاب مستقیم تورم، رشد نقدینگی و کاهش ارزش ریال است. بورس در این شرایط بیشتر نقش سپر تورمی دارد تا مقصد سرمایهگذاری بلندمدت.
