در آستانه تمدید قرارداد گازی؛ ایران دومین تأمین‌کننده ترکیه شد

به گزارش یوتوتایمز، ایران با داشتن ۱۷ درصد منابع گاز جهان، نقش کمرنگی در بازار جهانی آن داشته و حتی در برخی از ماه‌های سال، خود با کمبود مواجه و زمزمه‌های واردات از روسیه مطرح می‌شود. این امر دلایل مختلفی مانند تحریم، کمبود سرمایه‌گذاری، مصرف بی‌رویه…. دارد که باعث شد تا ایران نتواند نقش راهبردی در ژئوپلیتیک گاز داشته باشد.

در این شرایط، صادرات گاز ایران در سال‌های اخیر محدود به ترکیه و عراق شده که این رقم برای آنکارا سالانه نزدیک به ۱۰ میلیارد مترمکعب است. اکنون نیز ارزیابی آخرین داده‌های صادرات گاز ایران به ترکیه نشان‌دهنده روند باثبات در این امر را دارد.

جابه‌جایی در صدر تأمین‌کنندگان گاز ترکیه

بر اساس داده‌های رسمی، جمهوری آذربایجان در ماه ژوئن با پیشی گرفتن از روسیه به بزرگترین تأمین‌کننده گاز طبیعی ترکیه از طریق خط لوله تبدیل شد. داده‌های سازمان تنظیم بازار انرژی (EPDK) نشان می‌دهد که ترکیه در ماه ژوئن حدود ۱.۰۱ میلیارد متر مکعب گاز از طریق خط لوله از آذربایجان وارد کرده است.

ایران در جایگاه دوم

در این میان، ایران با ۸۸۳ میلیون متر مکعب دومین تأمین‌کننده بزرگ بود و روسیه نیز با ۸۸۲ میلیون متر مکعب در رتبه سوم قرار گرفت.

هرچند روسیه در هر یک از پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ بزرگترین تأمین‌کننده گاز ترکیه از طریق خط لوله بود، اما آذربایجان به تأمین‌کننده برتر گاز ترکیه در ماه ژوئن تبدیل شده است.

روند صعودی صادرات آذربایجان

آذربایجان در ژوئن ۲۰۲۳، تقریبا ۷۴۴ میلیون متر مکعب گاز خط لوله به ترکیه صادر کرده که این رقم در ژوئن ۲۰۲۴ حدود ۹۹۷ میلیون متر مکعب و در سال ۲۰۲۵، تقریبا ۱.۰۲ میلیارد متر مکعب بود.

داده‌های EPDK نشان می‌دهد که کل واردات گاز طبیعی ترکیه در ماه ژوئن نسبت به سال گذشته ۶.۱۹ درصد کاهش یافته و به حدود ۳.۰۶ میلیارد متر مکعب رسیده است.

هرچند واردات از طریق خط لوله حدود ۲.۷۸ میلیارد متر مکعب از کل واردات این کشور را تشکیل می‌دهد، واردات گاز طبیعی مایع (LNG) نیز به ۲۸۲ میلیون متر مکعب رسید. تمام واردات LNG ترکیه در ماه ژوئن از الجزایر بود.

با وجود کاهش واردات، مصرف گاز طبیعی ترکیه نسبت به سال گذشته ۴.۵۹ درصد افزایش یافته و به حدود ۲.۸۳ میلیارد متر مکعب رسیده است. حجم ذخیره‌سازی گاز طبیعی ترکیه نیز در پایان ماه ژوئن حدود ۵.۲۷ میلیارد متر مکعب بود.

پایان قرارداد ۲۵ ساله گازی

لازم به یادآوری است که قرارداد ۲۵ ساله صادرات گاز ایران به ترکیه در آذر ماه سال جاری به اتمام می‌رسد، اما شواهد حاکی از آن است که به دلیل نیاز صنعتی و خانگی ترکیه به گاز وارداتی، این قرارداد تمدید خواهد شد. همچنین، تحولات ژئوپلیتیکی پیرامون ترکیه ایجاب می‌کند که منابع وارداتی را متنوع کند تا در صورت بروز مشکل در یک مبدا خاص، نیازهای خود را از سایر کشورها تامین کند.