ایالات متحده در یکی از حساس‌ترین بخش‌های زنجیره تأمین صنایع دفاعی خود با شکافی عمیق روبه‌رو است: سال گذشته، نیاز این کشور به آهنرباهای دائمی مبتنی بر عناصر نادر خاکی حدود ۴۸ هزار تن بود، اما تولید داخلی تنها ۳۰۰ تن از این تقاضا را پوشش داد. وابستگی بیش از ۹۰ درصدی تولید جهانی این آهنرباها به چین، اکنون به مسئله‌ای راهبردی برای واشنگتن تبدیل شده است. هم‌زمانی محدودیت‌های جدید وزارت دفاع آمریکا از اول ژانویه ۲۰۲۷ با احتمال بازگشت محدودیت‌های سخت‌گیرانه صادراتی چین، فرصت تازه‌ای برای شرکت‌هایی مانند ری‌آلویز ایجاد کرده است که در پی توسعه زنجیره تأمین مستقل از چین هستند.

در یک نگاه
  • از اول ژانویه ۲۰۲۷، محدودیت‌های جدید تدارکات دفاعی آمریکا، ردیابی منشأ مواد اولیه و کاهش وابستگی به زنجیره تأمین چین را به اولویتی راهبردی تبدیل می‌کند.
  • وابستگی بیش از ۹۰ درصدی تولید جهانیآهنرباهای دائمی عناصر نادر خاکی به چین، آسیب‌پذیری صنایع دفاعی آمریکا را در برابر محدودیت‌های صادراتی افزایش می‌دهد.
  • شرکت ری‌آلویز با توسعه زنجیره تولید در کانادا و آمریکا و جذب حدود ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه در ژوئن ۲۰۲۶، در پی بهره‌برداری از فرصت جایگزینی تأمین‌کنندگان چینی است.
  • با وجود حمایت‌های مالی و سیاستی، کمبود ظرفیت فرآوری، فاصله زیاد تولید داخلی با تقاضای ۴۸ هزار تنی و چالش‌های تأیید فنی، همچنان موانع اصلی استقلال زنجیره تأمین آمریکا هستند.

 مقررات جدید آمریکا؛ آغاز شمارش معکوس

از اول ژانویه ۲۰۲۷، مقررات تدارکات دفاعی آمریکا محدودیت‌هایی گسترده‌تر بر آهنرباهای حاوی مواد چینی اعمال می‌کند. برخلاف مقررات پیشین که بیشتر مراحل پایانی تولید را پوشش می‌دادند، چارچوب جدید منشأ مواد اولیه و مراحل مختلف زنجیره تأمین را نیز هدف قرار می‌دهد. بنابراین، پیمانکاران دفاعی برای تأمین قطعات مورد استفاده در موشک‌ها، پهپادها و هواپیماهای نظامی باید منشأ مواد را در تمام مراحل تولید بررسی کنند.

این تغییر، صرفاً یک الزام اداری نیست؛ بلکه می‌تواند ساختار تأمین صنایع دفاعی آمریکا را دگرگون کند. شرکت‌ها دیگر نمی‌توانند فقط به مونتاژ نهایی در خارج از چین تکیه کنند و باید قابلیت ردیابی و تأیید منشأ مواد اولیه را نیز فراهم سازند. در چنین شرایطی، تأمین‌کنندگان مستقل از چین که محصولاتشان از پیش ارزیابی و تأیید شده باشد، مزیت رقابتی مهمی خواهند داشت.

آتش‌بس تجاری شکننده با چین

در اکتبر ۲۰۲۵، چین مجموعه‌ای از محدودیت‌های صادراتی مرتبط با عناصر نادر خاکی را اعلام کرد که دسترسی شرکت‌های مرتبط با صنایع نظامی خارجی به این مواد را دشوارتر می‌ساخت. اجرای بخشی از این محدودیت‌ها در چارچوب توافق تجاری دو کشور به تعویق افتاد؛ بااین‌حال، طبق گزارش مورد بررسی، آتش‌بس تجاری تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ تمدید شده است.

به این ترتیب، فاصله زمانی میان اجرای مقررات دفاعی آمریکا در اول ژانویه و موعد پایان آتش‌بس تجاری در ۱۰ ژانویه، اهمیت ویژه‌ای دارد. تمدید دوباره توافق می‌تواند از شدت اختلالات بکاهد، اما وابستگی ساختاری آمریکا را برطرف نمی‌کند.

تجربه سال ۲۰۲۵ نیز نشان داد که محدودیت‌های صادراتی چین می‌توانند پیامدهایی فراتر از صنایع دفاعی داشته باشند. کاهش دسترسی به عناصر دیسپروزیم و تربیم، که برای حفظ عملکرد آهنرباها در دماهای بالا اهمیت دارند، فشار بر صنایع خودروسازی و هوافضا را افزایش داد. بر اساس مقاله، اکسید دیسپروزیم در روتردام در اواخر اوت ۲۰۲۶ تقریباً پنج برابر قیمت داخلی آن در چین معامله می‌شد؛ نشانه‌ای از ارزش راهبردی عرضه خارج از این کشور.

ری‌آلویز؛ تلاش برای ساخت زنجیره تأمین مستقل

شرکت ری‌آلویز در حال توسعه زنجیره‌ای است که فرآوری مواد اولیه در استان ساسکاچوان کانادا را به تولید فلزات و مواد مغناطیسی در ایالت اوهایوی آمریکا پیوند می‌دهد. این شرکت انتظار دارد مواد اولیه با خلوص بالا را از اواخر سال ۲۰۲۶ برای ارزیابی و تأیید فنی عرضه کند و تحویل تجاری را از سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۷ آغاز کند.

ری‌آلویز همچنین در ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱۰۰ میلیون دلار از طریق عرضه خصوصی جذب کرد و در پایان همان ماه ۱۲۲.۴ میلیون دلار وجه نقد در اختیار داشت. این منابع مالی می‌توانند به توسعه ظرفیت تولید کمک کنند، هرچند موفقیت نهایی به اجرای پروژه‌ها، دستیابی به کیفیت موردنیاز مشتریان و تبدیل ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده به فروش واقعی وابسته است.

در بخش دیگری از برنامه‌های شرکت، ارتش آمریکا در ژوئن ۲۰۲۶ ری‌آلویز را برای مذاکره درباره اجاره محلی جهت فرآوری دیسپروزیم و تربیم در انبار نظامی توئل در ایالت یوتا انتخاب کرد. این انتخاب مشروط به نهایی‌شدن قرارداد اجاره است و نباید آن را معادل بهره‌برداری قطعی از یک تأسیسات جدید دانست.

چرا سرمایه‌گذاری به‌تنهایی کافی نیست؟

آمریکا برای کاهش وابستگی خود به چین، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را در زنجیره مواد معدنی راهبردی آغاز کرده است؛ اما ایجاد ظرفیت صنعتی در این حوزه زمان‌بر است. طبق مقاله، ظرفیت تولید آهنربا در آمریکا قرار است تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود پنج هزار تن برسد؛ رقمی که همچنان فاصله زیادی با تقاضای سالانه ۴۸ هزار تنی دارد.

گلوگاه اصلی نیز فقط استخراج مواد معدنی نیست. جداسازی و خالص‌سازی عناصر نادر خاکی، به‌ویژه عناصر سنگین، به تجهیزات تخصصی، دانش فنی و تجربه عملیاتی نیاز دارد. چین حدود ۹۹ درصد ظرفیت جهانی جداسازی عناصر نادر خاکی سنگین را در اختیار دارد. به همین دلیل، توسعه معدن بدون ایجاد ظرفیت فرآوری و تولید فلزات، لزوماً به استقلال صنعتی منجر نمی‌شود.

این مسئله برای شرکت‌های بزرگ دفاعی مانند RTX، نورثروپ گرومن و لاکهید مارتین اهمیت دارد؛ زیرا تأمین قطعات مورد استفاده در سامانه‌های موشکی، هواپیماهای نظامی و تجهیزات پیشرفته باید با الزامات جدید منشأ مواد سازگار باشد. بااین‌حال، شدت اثر این مقررات بر هر شرکت به نوع قطعات، قراردادها و ساختار تأمین‌کنندگان آن بستگی دارد.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.