مذاکرات کارگری در معدن اسکوندیدا در شیلی، بزرگ‌ترین معدن مس جهان، وارد مرحله‌ای حساس شده است. ناظران و سرپرستان این معدن روز چهارشنبه پیشنهاد نهایی شرکت بی‌اچ‌پی برای قرارداد جمعی جدید را رد کردند؛ تصمیمی که مسیر را برای احتمال اعتصاب در این معدن مهم مس هموار کرده است.
- ۹۵ درصد اعضای شرکت‌کننده در رأی‌گیری اتحادیه سرپرستان اسکوندیدا به اعتصاب رأی دادند.
- اتحادیه حدود ۱٬۰۲۰ عضو دارد و پیشنهاد نهایی بی‌اچ‌پی را رد کرده است.
- طبق قانون شیلی، اکنون یک دوره پنج‌روزه میانجی‌گری اجباری آغاز می‌شود که با توافق طرفین می‌تواند پنج روز دیگر تمدید شود.
- اسکوندیدا بزرگ‌ترین معدن مس جهان است و بی‌اچ‌پی ۵۷.۵ درصد آن را در اختیار دارد؛ ریو تینتو ۳۰ درصد و شرکت ژاپنی جکو ۱۲.۵ درصد سهم دارند.
اتحادیه نماینده سرپرستان اسکوندیدا حدود ۱٬۰۲۰ عضو دارد و هفته گذشته پیشنهاد نهایی شرکت را دریافت کرده بود. این اتحادیه پیش از رأی‌گیری از اعضای خود خواسته بود پیشنهاد بی‌اچ‌پی را نپذیرند و در نهایت ۹۵ درصد اعضای شرکت‌کننده در رأی‌گیری به اقدام اعتصابی رأی دادند.
اختلاف بر سر قرارداد جدید
ریشه اصلی اختلاف به پیشنهاد جدید بی‌اچ‌پی برای قرارداد جمعی کارکنان بازمی‌گردد. اتحادیه معتقد است پیشنهاد ارائه‌شده افزایش معناداری نسبت به قرارداد فعلی ایجاد نمی‌کند و در مقابل، مسئولیت‌های جدیدی را برای سرپرستان در نظر گرفته است.
یکی از موارد مورد اعتراض اتحادیه، الزام سرپرستان به آموزش برای انجام برخی وظایف عملیاتی، از جمله رانندگی کامیون‌ها است. اتحادیه این تغییرات را متناسب با نقش و مسئولیت سرپرستان نمی‌داند و اعلام کرده است که پیشنهاد شرکت سهم این کارکنان در تولید و سودآوری معدن را به اندازه کافی مورد توجه قرار نداده است.
در مقابل، بی‌اچ‌پی روایت متفاوتی دارد. این شرکت اعلام کرده پیشنهاد ارائه‌شده شامل بهبود شرایط و مزایای جدیدی فراتر از توافق جمعی فعلی بوده است. بی‌اچ‌پی همچنین گفته ممکن است از اداره بازرسی کار شیلی درخواست میانجی‌گری اجباری کند تا امکان دستیابی به توافقی مورد قبول دو طرف فراهم شود.
حادثه مرگبار و افزایش حساسیت مذاکرات
مذاکرات در شرایطی ادامه پیدا کرده که چند روز پیش یک حادثه مرگبار در اسکوندیدا رخ داده است. بی‌اچ‌پی اعلام کرد یکی از کارکنان این معدن در جریان یک حادثه مرتبط با عملیات تعمیر و نگهداری در ۲۳ سپتامبر جان خود را از دست داده است. پس از این حادثه، عملیات معدن برای بررسی‌های ایمنی متوقف و سپس به‌تدریج از سر گرفته شد.
اتحادیه سرپرستان پیش از رأی‌گیری با درخواست شرکت برای تمدید مذاکرات پس از این حادثه موافقت نکرد. در نتیجه، موضوع ایمنی نیز در فضای مذاکرات کارگری به یکی از عوامل مهم زمینه‌ای تبدیل شده است؛ هرچند اختلاف رسمی بر سر مفاد قرارداد و شرایط کاری همچنان محور اصلی روند چانه‌زنی است.
مرحله بعد؛ میانجی‌گری دولت شیلی
رد پیشنهاد به معنای آغاز فوری اعتصاب نیست. بر اساس قوانین کار شیلی، پس از این مرحله طرفین باید وارد یک دوره پنج‌روزه میانجی‌گری اجباری تحت نظارت دولت شوند. در صورت توافق دو طرف، این دوره می‌تواند برای پنج روز دیگر نیز تمدید شود.
بنابراین در کوتاه‌مدت، مسیر مذاکرات همچنان باز است و نتیجه میانجی‌گری می‌تواند تعیین کند که اختلاف به توافق جدید ختم شود یا به توقف فعالیت‌های کارگری برسد. اهمیت این روند از آنجا بیشتر می‌شود که اسکوندیدا در قلب زنجیره جهانی عرضه مس قرار دارد. بی‌اچ‌پی در حال حاضر ۵۷.۵ درصد از این معدن را در اختیار دارد و ریو تینتو با ۳۰ درصد و جکو ژاپن با ۱۲.۵ درصد دیگر سهام‌داران آن هستند.
“
«از منظر بازار، نکته مهم در این رویداد ترکیب ریسک عملیاتی و ریسک عرضه است. اسکوندیدا در شرایطی با تنش کارگری مواجه شده که مس هم‌زمان در مرکز روندهای بلندمدت مرتبط با برقی‌سازی، توسعه شبکه‌های برق و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی قرار دارد. بنابراین حساسیت بازار نسبت به اختلال در معادن بزرگ می‌تواند بیش از گذشته باشد. با این حال، واکنش قیمتی پایدار تنها در صورتی قابل توجیه خواهد بود که اختلاف کارگری از مرحله مذاکرات عبور کند و به اختلال واقعی و معنادار در تولید منجر شود؛ از این رو، نتیجه میانجی‌گری پنج‌روزه و موضع نهایی اتحادیه، مهم‌تر از خود خبر رد پیشنهاد خواهد بود.»
بابک شیری
چرا اسکوندیدا برای بازار مس اهمیت دارد؟
اسکوندیدا تنها یک معدن بزرگ نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین منابع تولید مس در جهان است. این معدن در صحرای آتاکاما در شمال شیلی قرار دارد و دو معدن روباز آن خوراک سه کارخانه فرآوری و دو واحد لیچینگ را تأمین می‌کنند.
بی‌اچ‌پی در گزارش سالانه خود اعلام کرده که تولید اسکوندیدا در سال مالی ۲۰۲۵ به بالاترین سطح در ۱۷ سال گذشته رسید و نسبت به سال قبل ۱۶ درصد افزایش یافت. همین جایگاه تولیدی باعث می‌شود هرگونه اختلال معنادار در فعالیت این معدن برای بازار جهانی مس قابل توجه باشد. با این حال، در شرایط فعلی هنوز نمی‌توان از وقوع قطعی اعتصاب یا میزان اثر آن بر تولید مس سخن گفت. طرفین ابتدا باید دوره میانجی‌گری قانونی را پشت سر بگذارند و نتیجه مذاکرات مشخص شود.
جمع‌بندی
رد پیشنهاد بی‌اچ‌پی توسط اتحادیه سرپرستان اسکوندیدا، اختلافات کارگری در بزرگ‌ترین معدن مس جهان را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. رأی ۹۵ درصدی اعضای شرکت‌کننده به اقدام اعتصابی نشان می‌دهد فاصله میان طرفین همچنان قابل توجه است، اما سازوکار قانونی شیلی پیش از هرگونه توقف فعالیت، فرصت دیگری برای مذاکره فراهم کرده است.
برای بازار مس، اهمیت اصلی این رویداد نه صرفاً در احتمال اعتصاب، بلکه در محل وقوع آن است. اسکوندیدا یکی از ستون‌های عرضه جهانی مس محسوب می‌شود و هرگونه اختلال پایدار در تولید آن می‌تواند توجه بازارهای کالا را به خود جلب کند. با این حال، تا زمان مشخص شدن نتیجه میانجی‌گری، هرگونه برآورد درباره میزان کاهش تولید یا اثر دقیق آن بر قیمت مس زودهنگام خواهد بود.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
