شکست پدافند چندملیتی در ریاض؛ دلایل دست بالای حوثی‌ها

در حالی که سامانه‌های دفاع هوایی عربستان سعودی تلاش می‌کنند پرتابه‌های شلیک‌شده را رهگیری کنند، در روزهای اخیر حوثی‌های یمن حملات خود را تشدید کرده‌اند. در این راستا و در ۱۰ اکتبر، موشک حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض برخورد و ۱۲ نفر را کشت و ۳۰۹ نفر را زخمی کرد. این مرگبارترین حمله به سعودی در بیش از یک دهه گذشته بود.

عربستان سعودی دارای سامانه‌های پاتریوت و تاد و برخی از پیشرفته‌ترین جت‌های جهان است. پاکستان نیز نیرو، جت‌های JF-17 و سیستم دفاع هوایی HQ-9 چینی به این کشور اعزام کرده است. با این حال، حوثی‌ها در پاسخ به حملات ریاض همچنان به شهرها، فرودگاه‌ها و سایت‌های نفتی سعودی حمله می‌کنند.

چگونه حوثی‌ها دست بالا را گرفتند

این درگیری‌ها در ماه ژوئیه و با نقض آتش‌بس سال ۲۰۲۲، دوباره از سر گرفته شد. حوثی‌ها محاصره دریایی عربستان سعودی را اعلام و حمله به نفتکش‌های آن را آغاز کردند. در ماه سپتامبر، آن‌ها کل ساحل دریای سرخ یمن از جمله سواحل تنگه باب المندب، مسیر کلیدی برای نفت عربستان سعودی باوجود اختلال در تنگه هرمز، تصرف کردند.

حوثی‌ها همچنین ادعا می‌کنند که در ۱۶ سپتامبر یک فروند جنگنده اف-۱۵اس‌ای سعودی را در نزدیکی مارب سرنگون کرده‌اند که ریاض این حادثه را تأیید نکرده است.

به باور کارشناسان، یکپارچگی و اتحاد به این گروه برتری می‌دهد. رهبری متمرکز، فرماندهی دقیقی بر نیروهایش دارد و تعداد جنگجویان آن به ۳۵۰ هزار نفر رسیده است. در مقابل، ارتش دولتی یمن از روحیه پایین، حقوق‌های معوقه و کمبود تدارکات رنج می‌برد. اختلاف عربستان و امارات همچنین نیروها و بالگردهای اماراتی را از ساحل دریای سرخ بیرون کشید و هیچ نیرویی نیز این خلا را پر نکرده است.

عربستان سعودی نیز در پاسخ به این حملات در ۵ اکتبر با حدود ۱۰۰ جت جنگنده مناطق حوثی‌ها به ویژه صنعا را بمباران که تا امروز نیز ادامه دارد. با این وجود، حوثی‌ها به پیشروی خود سرعت بخشیدند و حتی در آستانه تصرف شهر راهبردی تعز هستند.

دست باز حوثی‌ها در حمله به عربستان

برد موشک دیگر حوثی‌ها را محدود نمی‌کند. موشک Palestine-2 می‌تواند حدود ۲ هزار کیلومتر پرواز کند و موشک Toufan بین ۱۳۵۰ تا ۱۹۵۰ کیلومتر را پوشش می‌دهد که این امر، ریاض و سواحل خلیج فارس را در دسترس قرار می‌دهند. همچنین، موشک‌های Burkan و Badr با برد کوتاه‌تر، شهرهای مرزی عربستان را هدف قرار می‌دهند.

انصارالله، پهپادها و موشک‌هایی با سرعت‌های مختلف را با هم ترکیب می‌کند تا پدافند هوایی را گیج کند. براساس برخی گزارش‌های غربی، چین و ایران قطعات کلیدی مانند سیستم‌های هدایت را تأمین می‌کنند. همچنین، کوه‌های وسیع یمن به نیروها اجازه می‌دهد تا پنهان شوند و پرتابگرها را بین حملات به سهولت جابجا کنند.

البته، متحدان حوثی‌های یمن نیز دامنه نبرد را گسترش می‌دهند. در ماه سپتامبر، پهپادهایی از عراق به خط لوله شرق-غرب حمله کرد که این مسیر نفت عربستان را به دریای سرخ منتقل می‌کند. از آن زمان، حوثی‌ها به سایت‌های آرامکو در ریاض و خریص حمله و موشک‌هایی نیز در نزدیکی فرودگاه دمام در ساحل خلیج فارس اصابت کرده‌اند.

چرا پدافند هوایی عربستان موفق نبوده؟

ایالات متحده و شرکایش در ماه‌های اولیه جنگ ایران به سرعت از رهگیرهای پاتریوت و تاد استفاده کردند و دفاع موشکی عربستان عمدتاً بر ایران متمرکز شده بود. در این میان، جغرافیا مشکل را پیچیده‌تر کرده است، زیرا ریاض باید از میادین نفتی، پالایشگاه‌ها، خطوط لوله، فرودگاه‌ها و بنادر در مساحتی بیش از دو میلیون کیلومتر مربع محافظت کند. هزینه هر رهگیر نیز بسیار بیشتر از پهپاد یا موشک ارزان یمنی است. حوثی‌ها از این شکاف‌ها استفاده و با توجه به محدودیت ذخایر خود، موشک‌های را به اهداف با سیستم دفاعی ضعیف مانند فرودگاه‌ها شلیک می‌کنند.

کمک‌های پاکستان خلاها را پر نکرد

در اوایل سال جاری، پاکستان سامانه HQ-9 چینی را به همراه ۸ هزار نیرو و حدود ۱۶ جت JF-17 اعزام کرد. این سامانه تجربه کارکردی ضعیفی دارد و در جریان عملیات سیندور در ماه مه ۲۰۲۵، وزارت دفاع هند اعلام کرد که یک سامانه دفاع هوایی در لاهور را خنثی کرده است که منابع هندی آن را HQ-9 معرفی کردند. سپس موشک‌های هندی به چندین پایگاه هوایی پاکستان برخورد و تصاویر ماهواره‌ای نیز خسارات وارده را نشان داد.

در عربستان سعودی، سامانه HQ-9 نیز نتوانسته حوثی‌ها را متوقف کند. موشک‌ها از زمان ورود این سامانه، فرودگاه ریاض، دمام و سایت‌های آرامکو را هدف قرار داده‌اند. البته، اسلام‌آباد جزئیات استقرار این سامانه را مخفی نگه داشته و از هرگونه مشارکت در عملیات جنگی عربستان علیه حوثی‌ها خودداری می‌کند. در سال ۲۰۱۵، پارلمان این کشور به‌عدم مشارکت در جنگ عربستان در یمن رأی داد. ترکیه، سومین شریک در پیمان دفاعی مکه، نیز اعزام نیرو برای جنگ را رد کرده است.

ریاض اکنون به واشنگتن چشم دوخته است. براساس اعلام دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، واشنگتن در حال بررسی پیوستن به سعودی است و به باور کارشناسان، بدون مشارکت ایالات متحده، موشک‌های ارزان حوثی‌ها خطوط دفاعی عربستان را تضعیف و از شکاف‌های موجود استفاده خواهند کرد.