رشد سریع مراکز داده هوش مصنوعی، یک مسئله اساسی را برای غولهای فناوری به وجود آورده است: از کجا باید برق پایدار، پاک و قابل اتکا برای تأمین انرژی این زیرساخت عظیم فراهم کرد؟ در همین شرایط، گوگل یک قرارداد تاریخی با شرکت نوپای فرِوو انرژی امضا کرده است تا نزدیک به ۴۰۰ مگاوات برق زمینگرمایی برای یک مرکز داده در ایالت یوتا تأمین شود؛ قراردادی که فروو آن را بزرگترین قرارداد خرید برق زمینگرمایی «تقویتشده» در جهان میداند.
- گوگل برای تأمین برق مرکز داده خود در یوتا، قراردادی ۳۹۶ مگاواتی با فرِوو امضا کرد؛ بزرگترین قرارداد زمینگرمایی تقویتشده جهان.
- گوگل میتواند خرید برق را تا اواسط ۲۰۳۰ به یک گیگاوات افزایش دهد؛ در حالی که پروژه کیپ استیشن ظرفیت بالقوه ۴.۳ گیگاوات دارد.
- فروو (Fervo) پیش از این ۶۵۸ مگاوات قرارداد به ارزش ۷.۲ میلیارد دلار داشت و پس از خبر، سهامش بیش از ۲۵٪ جهش کرد.
- پیام بزرگتر قرارداد: رونق هوش مصنوعی در حال تبدیل برق پایدار و پاک به یک دارایی استراتژیک برای غولهای فناوری است.
این توافق تنها یک قرارداد تأمین برق نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر معادله انرژی در صنعت فناوری است. در شرایطی که خورشیدی و بادی به دلیل وابستگی به شرایط آبوهوایی برق پیوسته تولید نمیکنند و اتصال پروژههای جدید به شبکه برق ممکن است سالها زمان ببرد، انرژی زمینگرمایی میتواند برق پاک و شبانهروزی را دقیقاً در محلی فراهم کند که مراکز داده به آن نیاز دارند.
قرارداد ۳۹۶ مگاواتی گوگل با فروو
بر اساس این توافق، فرِوو از پروژه «کیپ استیشن» در جنوبغربی یوتا، از سال ۲۰۲۸ حدود ۳۹۶ مگاوات برق به گوگل خواهد فروخت. نکته مهمتر اینکه گوگل اختیار دارد میزان خرید خود را تا اواسط سال ۲۰۳۰ به یک گیگاوات افزایش دهد.
این پروژه حاصل همکاریای است که از سال ۲۰۲۱ آغاز شد؛ زمانی که گوگل و فرِوو برای توسعه نسل جدید نیروگاههای زمینگرمایی با یکدیگر همکاری کردند.
فروو برخلاف نیروگاههای زمینگرمایی سنتی که به مخازن طبیعی بخار یا آب داغ وابسته هستند، از فناوری زمینگرمایی تقویتشده استفاده میکند. در این روش، وجود چشمه طبیعی الزامی نیست و میتوان از سنگهای داغی که در عمق قابل حفاری قرار دارند، برای تولید انرژی استفاده کرد. همین تفاوت میتواند دامنه جغرافیایی استفاده از انرژی زمینگرمایی را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد.
چرا گوگل به زمینگرمایی نیاز دارد؟
رشد هوش مصنوعی باعث شده مصرف برق مراکز داده به یکی از چالشهای اصلی شرکتهای فناوری تبدیل شود. مدلهای هوش مصنوعی، پردازندههای قدرتمند و زیرساختهای پردازشی عظیم به برق بسیار بیشتری نسبت به مراکز داده سنتی نیاز دارند. برای شرکتهایی مانند گوگل، مسئله فقط خرید برق بیشتر نیست؛ بلکه دسترسی به برق پایدار، پاک و قابل توسعه اهمیت دارد.
انرژی خورشیدی و بادی ظرفیت بالایی دارند، اما تولید آنها متناوب است. از سوی دیگر، صف اتصال پروژههای جدید به شبکه برق در بسیاری از مناطق طولانی شده و توسعه خطوط انتقال نیز به زمان و سرمایه زیادی نیاز دارد.
زمینگرمایی در این میان یک مزیت مهم دارد: تولید برق آن به تابش خورشید یا سرعت باد وابسته نیست و میتواند به صورت مداوم فعالیت کند. به همین دلیل، قرارداد گوگل با فروو را باید بخشی از رقابت گستردهتر شرکتهای فناوری برای تضمین منابع انرژی مورد نیاز عصر هوش مصنوعی دانست.
پروژه کیپ استیشن؛ ظرفیت ۴.۳ گیگاوات
پروژه کیپ استیشن تنها یک نیروگاه معمولی نیست. فروو ظرفیت بالقوه این پروژه را حدود ۴.۳ گیگاوات اعلام کرده و آن را بزرگترین سامانه زمینگرمایی تقویتشده جهان میداند.
پیش از امضای قرارداد جدید، حدود ۵۰۰ مگاوات از ظرفیت این پروژه در حال ساخت بود. قرارداد ۳۹۶ مگاواتی گوگل بهتنهایی ظرفیت تحت قرارداد را حدود ۸۰ درصد افزایش میدهد.
اگر گوگل گزینه افزایش خرید تا یک گیگاوات را فعال کند، ظرفیت مربوط به قرارداد گوگل نسبت به ظرفیت فعلی تحت ساخت پروژه تقریباً سه برابر خواهد شد. این اعداد نشان میدهند که قرارداد گوگل میتواند برای فروو نقطه عطفی در مسیر تجاریسازی فناوری زمینگرمایی باشد.
“
«به نظر من، اهمیت این قرارداد را نباید صرفاً در رکوردشکنی حجم خرید برق جستوجو کرد؛ اتفاق مهمتر، تغییر رابطه میان فناوری و انرژی است. هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یکی از بزرگترین محرکهای تقاضای برق جهان است و شرکتهایی مانند گوگل ناچارند پیش از احداث کامل مراکز داده، ظرفیت تولید برق خود را تضمین کنند. در این میان، زمینگرمایی تقویتشده میتواند یکی از معدود گزینههایی باشد که همزمان سه ویژگی پاک بودن، تولید پیوسته و قابلیت توسعه را ارائه میدهد. البته فاصله میان «قرارداد بزرگ» و «نیروگاه اقتصادی و سودآور» همچنان قابلتوجه است؛ بنابراین من این خبر را بیشتر یک سیگنال استراتژیک برای آینده بازار انرژی میدانم تا دلیلی قطعی برای ارزشگذاری بالای فروو. اگر این فناوری بتواند هزینه حفاری و توسعه را کاهش دهد، قرارداد امروز گوگل ممکن است در آینده به عنوان یکی از نقاط آغازین موج جدید سرمایهگذاری در انرژی زمینگرمایی شناخته شود.»
بابک شیری
فروو هنوز یک شرکت پرریسک است
با وجود جذابیت این قرارداد، فروو همچنان یک شرکت در مراحل اولیه رشد محسوب میشود. این شرکت در نخستین فصل کامل فعالیت خود پس از ورود به بازار سهام، ۵۵.۹ میلیون دلار زیان خالص ثبت کرد و حدود ۲۲۶.۵ میلیون دلار هزینه سرمایهای داشت.
فروو همچنین پیشبینی کرده بود در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ تا ۹۰۰ میلیون دلار هزینه سرمایهای انجام دهد؛ رقمی که پیش از امضای قرارداد جدید با گوگل اعلام شده بود. از طرف دیگر، فروو پیش از قرارداد گوگل نیز قراردادهای الزامآوری برای ۶۵۸ مگاوات ظرفیت به ارزش حدود ۷.۲ میلیارد دلار درآمد آینده داشت.
ورود گوگل به جمع مشتریان اصلی شرکت، اعتبار این مدل تجاری را افزایش میدهد و میتواند جذب سرمایه و تأمین مالی پروژههای آینده را آسانتر کند؛ زیرا تأمینکنندگان مالی معمولاً زمانی با پروژههای پرهزینه حفاری و توسعه موافقت میکنند که درآمد آینده آنها تا حدی تضمین شده باشد. فروو همچنین از حمایت شرکت نفت و گاز دوون انرژی برخوردار است که حدود ۱۳ درصد از سهام آن را در اختیار دارد.
بازار هم به قرارداد واکنش نشان داد
سهام فروو پس از انتشار خبر قرارداد با گوگل بیش از ۲۵ درصد رشد کرد و در معاملات سهشنبه حدود ۲۸.۶۴ درصد افزایش یافت و به ۱۹.۷۹ دلار رسید.
ارزش بازار شرکت نیز حدود ۴.۵ میلیارد دلار بود. دامنه قیمت سهام در ۵۲ هفته گذشته بین ۱۴.۶۰ تا ۴۲.۶۵ دلار قرار داشته و حجم معاملات روز اعلام خبر به حدود ۳۱.۸ میلیون سهم رسید؛ در حالی که میانگین حجم معاملات حدود ۳.۲ میلیون سهم بود.
این واکنش شدید نشان میدهد بازار این قرارداد را صرفاً یک توافق تجاری معمولی نمیداند و آن را نوعی اعتبارسنجی برای فناوری زمینگرمایی تقویتشده تلقی میکند.
جمعبندی
قرارداد ۳۹۶ مگاواتی گوگل با فرِوو، در ظاهر یک قرارداد خرید برق است؛ اما در سطحی بزرگتر، بخشی از رقابت برای تأمین انرژی مورد نیاز نسل بعدی مراکز داده محسوب میشود.
گوگل از سال ۲۰۲۸ برق پروژه کیپ استیشن را دریافت خواهد کرد و در صورت استفاده از اختیار خود، میتواند خرید برق را تا اواسط ۲۰۳۰ به یک گیگاوات برساند.
برای فرِوو نیز این قرارداد در کنار ۶۵۸ مگاوات ظرفیت قراردادی قبلی و ۷.۲ میلیارد دلار درآمد انباشته، جایگاه شرکت را در بازار زمینگرمایی تقویت میکند. اما ریسک همچنان بالاست؛ شرکت هنوز زیانده است، هزینه سرمایهای سنگینی پیش رو دارد و بخش قابلتوجهی از ارزشگذاری آن به موفقیت پروژههای آینده وابسته است.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
