- غول‌های نفتی غربی مانند شورون، بی‌پی و کونوکوفیلیپس با امضای توافق‌های جدید، مسیر توسعه تولید نفت عراق تا سقف ۵.۵ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۳۰ را هموار می‌کنند.
- دولت بغداد با کنار گذاشتن قراردادهای خدماتی کم‌بازده و ارائه شرایط سودآورتر، توانسته میلیاردها دلار سرمایه بین‌المللی را دوباره به بخش بالادستی نفت جذب کند.
- عراق دستیابی به ظرفیت تولید ۶ تا ۱۰ میلیون بشکه در روز را هدف‌گذاری کرده است تا جایگاه خود را به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ منطقه پس از عربستان سعودی تثبیت کند.
- تهدیدات پیرامون تنگه هرمز و پایبندی به سهمیه‌های تولید اوپک، بغداد را بر فعال‌سازی خطوط لوله جایگزین از مسیر ترکیه و سوریه متمرکز کرده است.
شرکتهای نفتی جهانی از جمله شورون، بی‌پی و کونوکو فیلیپس در حال آماده‌سازی برای افزایش سرمایه‌گذاری‌های خود در عراق هستند. دولت بغداد قصد دارد از طریق این قراردادهای جدید، ظرفیت تولید روزانه نفت خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۵.۵ میلیون بشکه افزایش دهد.
باوجود ریسک‌های منطقه‌ای ناشی از تنش‌ها میان ایالات متحده و ایران، عراق بار دیگر به کانون توجه شرکتهای بین‌المللی انرژی تبدیل شده است. جذاب‌تر شدن شرایط قراردادهای این کشور برای سرمایه‌گذاران خارجی، علاقه تولیدکنندگان بزرگ نفت را افزایش داده است.
ظرفیت تولید: جهش تا ۳۰ درصد
عراق پیش از تحولات اخیر، تقریباً ۴.۵ میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کرد. برآوردها نشان می‌دهد که با ورود سرمایه‌های جدید، ظرفیت تولید این کشور می‌تواند در سال‌های پیش رو بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد. نخست‌وزیر عراق حتی احتمال دستیابی به ظرفیت تولید روزانه ۸ تا ۱۰ میلیون بشکه پس از سال ۲۰۳۵ را مطرح کرده است که البته، تحقق این اهداف با توجه به شرایط جاری سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های تولید، چالش‌برانگیز ارزیابی می‌شود. دستیابی به هدف ۶ میلیون بشکه در روز می‌تواند عراق را پس از عربستان سعودی به دومین تولیدکننده بزرگ نفت در خاورمیانه تبدیل کند.
نقشه‌راه شرکتهای بزرگ انرژی
توتال‌انرژی سه سال پیش با یک بسته سرمایه‌گذاری ۲۷ میلیارد دلاری شامل پروژه‌های نفت و گاز طبیعی، فعالیت‌های خود را در عراق گسترش داد. در همین راستا، شرکت بی‌پی سال گذشته قرارداد جدیدی امضا کرد و کونوکوفیلیپس نیز به این پروژه پیوست. همچنین، شرکت شورون به توافق اولیه‌ای با دولت بغداد برای در اختیار گرفتن دارایی‌های نفتی که پیش‌تر متعلق به شرکت لوک‌اویل روسیه بود، دست یافته و انتظار می‌رود قرارداد نهایی آن در سال ۲۰۲۷ امضا شود. مایک ویرث، مدیرعامل شورون ، تأکید کرده که شرایط سرمایه‌گذاری در عراق نسبت به گذشته جذاب‌تر شده است.
گذار از مدل‌های سنتی به قراردادهای سودآور
پس از سال ۲۰۰۳، عراق قراردادهای خدماتی با هزینه ثابت به ازای هر بشکه به شرکتهای خارجی پیشنهاد می‌کرد که به دلیل بازده پایین و ریسک بالا، منجر به خروج برخی شرکت‌ها شد. اکنون قراردادهای جدید فرصتی را برای بهره‌مندی از نوسانات قیمت نفت و اعلام ذخایر در ترازنامه‌های شرکت‌ها فراهم کرده است. این تغییر اساسی در شرایط قرارداد، عاملی تعیین‌کننده در جذب میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری مجدد توسط شرکتهای بزرگ نفتی است.
چالش‌های ژئوپلیتیک و سیاست‌های اوپک
تنش‌های خاورمیانه و ریسک‌های امنیتی کشتیرانی در تنگه هرمز بر صادرات نفت عراق تاثیرگذار بوده است. در حالی که بغداد همچنان بر خط لوله صادراتی از طریق ترکیه به مدیترانه به عنوان مسیر جایگزین متکی است، طرح احداث خط لوله جدید از مسیر سوریه نیز در دستور کار قرار دارد. علاوه بر این، ابهاماتی در خصوص چگونگی تطبیق برنامه‌های افزایش تولید عراق با سهمیه‌های تولید سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) وجود دارد که همچنان یکی از متغیرهای اصلی در مسیر توسعه این صنعت محسوب می‌شود
رشد پلهای صادرات نفت عراق
صادرات نفت خام عراق در ماه سپتامبر ۲۰۲۶، با ثبت چهارمین ماه متوالی رشد، به سطح ۲.۵۷ میلیون بشکه در روز رسید. این رقم نشان‌دهنده افزایش ۹ درصدی، معادل ۲۱۸ هزار بشکه در روز، نسبت به ماه اوت، ۲.۳۵ میلیون بشکه در روز، است. این میزان بالاترین سطح صادرات دریایی عراق از زمان آغاز تنش‌های اخیر در منطقه گزارش شده است.
با وجود این بهبود ماهانه، حجم صادرات در سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۳.۴۱ میلیون بشکه در روز، همچنان کاهشی ۲۵ درصدی را نشان می‌دهد. در سایه تداوم بحران ترانزیت پیرامون تنگه هرمز، ۴۴ درصد از محموله‌های نفتی عراق با «مقصد نامعلوم» ثبت شده‌اند که پیش‌بینی می‌شود با انتشار داده‌های تکمیلی در ماه‌های آینده، جزئیات بیشتری از مبادی نهایی آن‌ها روشن شود.
صادرات نفت خام عراق در نه ماه نخست سال ۲۰۲۶ نوسانات شدیدی را پشت سر گذاشت. این روند که با قدرت و سطح ۳.۳۱ میلیون بشکه در روز در ژانویه و ۳.۳۴ میلیون بشکه در روز در فوریه آغاز شده بود، در پی بسته شدن تنگه هرمز در ماه مارس به ۵۴۰ هزار بشکه در روز سقوط کرد.
این سیر نزولی در ماه‌های آوریل و مه با افت شدید به ترتیب به ۱۳۲ هزار بشکه و ۹۸ هزار بشکه در روز رسید که پایین‌ترین میزان صادرات ثبت‌شده بود. با این حال، از ماه ژوئن بازسازی تدریجی این روند آغاز شد و حجم صادرات ماهانه به ترتیب به ۵۱۵ هزار بشکه در ژوئن، ۱.۳۷ میلیون بشکه در جولای، ۲.۳۵ میلیون بشکه در اوت و ۲.۵۷ میلیون بشکه در روز در سپتامبر افزایش یافت.
در مجموع، میانگین صادرات نفت خام عراق در دوره ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ با ۵۲ درصد کاهش نسبت به دوره مشابه سال ۲۰۲۵، به ۱.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است.
