بازگشت نفتکش‌های ژاپنی به خاورمیانه؛ آغاز بارگیری از عمان و امارات

تانکرهای نفتی متعلق به شرکت‌های ژاپنی برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۶، بارگیری مستقیم نفت از خاورمیانه را آغاز کرده‌اند. افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، مسیرهای کشتیرانی را تغییر داده و نگرانی‌های امنیتی در مورد تنگه هرمز همچنان پابرجاست.

درگیری در اطراف خلیج فارس که بیش از هفت ماه طول کشیده، مسیرهای حمل‌ونقل دریایی مورد استفاده ژاپن برای تأمین نفت خود را تغییر داده است. پالایشگاه‌ها و کشتی‌داران ژاپنی به جای ارسال نفتکش‌های خود به مناطق پرخطر، انتقال نفت از طریق کشتی به کشتی را در سواحل هند و جنوب شرقی آسیا انتخاب کرده‌اند. اما این روش نیز زمان تحویل و هزینه‌های لجستیک را افزایش داده است.

نفتکش‌های ژاپنی بار دیگر نفت عمان را حمل می‌کنند

طبق داده‌های ردیابی کشتی، ابرنفتکش «ایدمیتسو مارو»، متعلق به شرکت انرژی ژاپنی «ایدمیتسو کوسان»، اوایل اکتبر با محموله نفت خام عمان به ژاپن رسید. این نفتکش که در ماه آوریل خلیج فارس را ترک کرد، محموله جدید نفت خود را از پایانه مینا الفحل عمان تحویل گرفت.

طبق داده‌های ارائه شده توسط فعالان صنعت کشتیرانی، انتظار می‌رود حداقل دو نفتکش بزرگ نفت شرکت‌های مختلف ژاپنی، در روزهای آینده به بندر فجیره در امارات متحده عربی برسند و محموله‌های نفتی به مقصد ژاپن را بارگیری کنند.

اگرچه نفتکش‌های شرکت‌های ژاپنی بارگیری مستقیم نفت از خاورمیانه را از سر گرفته‌اند، اما این کشتی‌ها هنوز وارد خلیج فارس نشده‌اند.

سیاست امنیتی در مورد تنگه هرمز تغییر نکرده است

شرکت ایدمیتسو کوسان اعلام کرد که هیچ تغییری در رویکرد فعلی خود در مورد عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز ایجاد نشده است. این شرکت اعلام کرد که اولویت خود را حفظ عرضه پایدار نفت و تضمین ایمنی عملیات حمل‌ونقل قرار خواهد داد.

پس از درگیری‌هایی آغازشده از ماه فوریه، شرکت‌های ژاپنی برای محافظت از کشتی‌ها و خدمه، فعالیت‌های خود را در اطراف خلیج فارس تا حد زیادی محدود کرده بودند. برخی از نفتکش‌های ژاپنی حاضر در منطقه ناگزیر ماه‌ها قبل از حرکت منتظر بوده‌اند.

اگرچه ارسال محموله‌های جدید به این معنی نیست که حمل‌ونقل از طریق آب‌های پرخطر به طور کامل از سر گرفته شده است، اما نشان می‌دهد که شرکت‌های ژاپنی در حال ارزیابی نقاط بارگیری ایمن هستند.

انتقال نفت خاورمیانه به ۳.۷ میلیون بشکه رسید

شرکت‌های نفتی ژاپنی علاوه بر حمل‌ونقل مستقیم، افزایش انتقال نفت از طریق کشتی به کشتی را در آب‌های خاورمیانه آغاز کرده‌اند. این عملیات که در ماه اوت به مقدار محدود از سر گرفته شد، در طول ماه سپتامبر تقریباً به ۴ میلیون بشکه رسید.

تا ۱۱ اکتبر، حجم انتقال نفت کشتی به کشتی مرتبط و به مقصد ژاپن توسط شرکت‌های این کشور به تقریباً ۳.۷ میلیون بشکه افزایش یافته است. حجم انتقال نفت انجام شده در ۱۱ روز نخست اکتبر به تقریباً ۴ میلیون بشکه ثبت‌شده برای کل ماه سپتامبر نزدیک شد. این امر نشان می‌دهد که خریداران نفت ژاپنی بار دیگر از نقاط بارگیری و انتقال در خاورمیانه بیشتر استفاده می‌کنند.

هزینه‌های بالای حمل‌ونقل، مسیرهای حمل‌ونقل را تغییر می‌دهد

به باور کارشناسان ژاپنی، بازگشت تانکرهای ژاپنی به منطقه، نشان‌دهنده یک رویکرد گزینشی است، نه یک تغییر مسیر جامع. در این راستا، شرکت‌ها در تلاشند تا خطرات ایمنی را کنترل و همزمان بهره‌وری حمل‌ونقل را افزایش دهند.

نقل‌وانتقالات از سواحل هند و آسیای جنوب شرقی می‌تواند باعث طی مسافت‌های طولانی‌تر شده و هزینه‌های خدمات بیشتری را متحمل شوند. در مقابل، بارگیری مستقیم از پایانه‌های مناسب در خاورمیانه می‌تواند برخی از هزینه‌های انتقال و زمان انتظار را کاهش دهد. براساس ادعاها، شرکت‌های ژاپنی با در نظر گرفتن شرایط امنیتی، به گزینه‌های تحویل کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تر روی آورده‌اند.

سهم ۹۳ درصدی خاورمیانه از نفت وارداتی ژاپن

خاورمیانه همچنان بازیگر کلیدی در تأمین انرژی ژاپن است. طبق داده‌های سال ۲۰۲۵، تقریبا ۹۳ درصد از ۸۲۳ میلیون بشکه واردات نفت خام ژاپن از کشورهای این منطقه بوده است.

این امر نشان دهنده وابستگی شدید اقتصاد ژاپن به نفت خاورمیانه است. در این راستا، بخش قابل توجهی از پالایشگاه‌های این کشور برای فرآوری نفت خام سبک با چگالی متوسط، حاوی گوگرد و تهیه شده از خاورمیانه طراحی شده‌اند.

تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه ایجاب می‌کند که واردکنندگان انرژی هنگام تعیین مسیرهای حمل‌ونقل، شرایط امنیتی را در نظر بگیرند. پالایشگاه‌ها و شرکت‌های کشتیرانی ژاپنی در ماه‌های اخیر با افزایش هزینه‌ها مواجه شده‌اند، زیرا ناگزیر به حمل‌ونقل دریایی در مناطق دوردست ادامه دهند.

هرچند، در دوره جدید افزایش استفاده از نقاط بارگیری مانند عمان و فجیره در دستور کار قرار دارد، اما شرکت‌ها همچنان به ارزیابی ایمنی تانکرها، شرایط بارگیری و هزینه‌های لجستیکی با هم ادامه می‌دهند تا از تداوم عرضه نفت اطمینان حاصل شود.