شرکت تسلا پس از نزدیک به یک دهه فعالیت، تولید و عرضه «سقف خورشیدی» خود را متوقف کرده است؛ محصولی که قرار بود یکی از مهمترین بخشهای راهبرد انرژی این شرکت باشد، اما هیچگاه نتوانست به مقیاس مورد انتظار دست پیدا کند.
- تسلا از ۲۰ اوت ۲۰۲۶ سفارش سقف خورشیدی را متوقف کرد؛ محصولی که از سال ۲۰۱۶ با هدف تحول بازار سقفها معرفی شده بود.
- ظرفیت نصب خورشیدی تسلا در سهماهه چهارم ۲۰۲۳ به تنها ۴۱ مگاوات رسید؛ ۵۹٪ کمتر از سال قبل و چهارمین فصل متوالی کاهش.
- در مقابل، درآمد بخش انرژی و ذخیرهسازی در سهماهه دوم ۲۰۲۶ با رشد ۱۳٪ به ۳.۱ میلیارد دلار رسید و استقرار باتریها به ۱۳.۵ گیگاواتساعت افزایش یافت.
- پیام اصلی برای سرمایهگذاران: تسلا ظاهراً از یک محصول کمبازده عقبنشینی کرده تا سرمایه و ظرفیت خود را روی بازار بزرگتر و مقیاسپذیرتر ذخیرهسازی انرژی متمرکز کند.
بر اساس گزارش منتشرشده، تسلا از ۲۰ اوت ۲۰۲۶ دریافت سفارش برای این محصول را متوقف کرده و به نصابهای تأییدشده خود نیز اعلام کرده است که دیگر کاشیهای خورشیدی را تأمین نخواهد کرد. صفحه مربوط به سقف خورشیدی نیز به صفحه پنلهای خورشیدی معمولی هدایت شده است.
این تصمیم در شرایطی گرفته شده که بخش انرژی تسلا همچنان در حال رشد است؛ اما موتور اصلی این رشد نه سقف خورشیدی، بلکه سامانههای ذخیرهسازی برق، بهویژه باتریهای مگاپک، بودهاند.
رویای سقف خورشیدی تسلا به پایان رسید
تسلا سقف خورشیدی را در اکتبر ۲۰۱۶ معرفی کرد و آن را نسل جدیدی از سقف ساختمانها دانست؛ محصولی که قرار بود بدون ظاهر متفاوت پنلهای معمولی، همزمان نقش سقف و نیروگاه خورشیدی را ایفا کند.
ایلان ماسک در سال ۲۰۲۰ حتی اعلام کرده بود که تسلا میتواند به نرخ نصب هزار واحد در هفته برسد. اما واقعیت بازار فاصله زیادی با این هدف داشت.
مشکل اصلی ظاهراً نبود علاقه به ایده سقف خورشیدی نبود، بلکه اقتصاد تولید و نصب محصول بود. تسلا در ابتدا این محصول را از نظر هزینه با ترکیب سقف جدید و پنلهای خورشیدی معمولی مقایسه میکرد، اما قیمت برخی پروژههای واقعی بسیار بالاتر از انتظار مشتریان بود.
بر اساس گزارش تککرانچ، هزینه برخی نصبها حتی به حدود ۲۰۰ هزار دلار میرسید. تسلا در سال ۲۰۲۱ نیز قیمتها را بهشدت افزایش داد؛ حتی برای برخی مشتریانی که پیشتر قرارداد بسته بودند. از طرف دیگر، کاشیهای خورشیدی برخلاف پنلهای استاندارد به تجهیزات تولید اختصاصی نیاز داشتند و پایین بودن حجم تولید باعث افزایش هزینه هر واحد میشد.
آمار خورشیدی تسلا چه چیزی را نشان میداد؟
عملکرد واقعی بخش خورشیدی در گزارشهای تسلا نیز چندان امیدوارکننده نبود. این شرکت در گزارشهای فصلی، ظرفیت نصبشده پنلها و کاشیهای خورشیدی را در یک شاخص مشترک اعلام میکرد. در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۳، این رقم به تنها ۴۱ مگاوات رسید؛ یعنی ۵۹ درصد کمتر از سال قبل و برای چهارمین فصل متوالی کاهشی بود. پس از آن، تسلا دیگر رقم مشخصی برای ظرفیت نصبشده خورشیدی منتشر نکرد.
این رقم ۴۱ مگاوات آخرین آمار رسمی اعلامشده درباره استقرار سامانههای خورشیدی تسلا است و از سهماهه نخست ۲۰۲۴ تاکنون، ۱۰ گزارش فصلی متوالی بدون انتشار رقم جدید خورشیدی منتشر شده است.
در همین حال، طبق گزارشهای منتشرشده، تسلا در داخل شرکت به این نتیجه رسیده بود که محصول سقف خورشیدی از نظر مالی توجیهپذیر نیست؛ هرچند خود شرکت تاکنون توضیح رسمی و مستقیمی درباره توقف آن ارائه نکرده است.
“
«توقف سقف خورشیدی را بیش از آنکه نشانه عقبنشینی تسلا از بازار انرژی بدانیم، باید نمونهای از تغییر اولویت سرمایهگذاری شرکت از محصولات پرزرقوبرق به کسبوکارهای مقیاسپذیرتر تلقی کرد. تسلا نزدیک به یک دهه برای تبدیل سقف خورشیدی به محصولی فراگیر فرصت داشت، اما آمار ۴۱ مگاواتی آخر و حذف این محصول از گزارشهای فصلی نشان داد که وعده اولیه هرگز به اقتصاد مورد انتظار نرسید. در مقابل، رشد مگاپک و سرمایهگذاری ۱۰.۱ میلیارد دلاری در زنجیره تولید خورشیدی نشان میدهد تسلا همچنان انرژی را بخشی مهم از آینده خود میداند، اما ظاهراً ترجیح میدهد بهجای فروش یک محصول گران و پیچیده به مصرفکننده، روی ذخیرهسازی برق و زیرساخت انرژی در مقیاس بزرگ تمرکز کند؛ تغییری که از منظر تخصیص سرمایه، تصمیمی واقعبینانهتر و منضبطتر به نظر میرسد.»
بابک شیری
رشد واقعی تسلا در انرژی از کجا میآید؟
پایان سقف خورشیدی لزوما به معنای شکست کسبوکار انرژی تسلا نیست. برعکس، بخش تولید و ذخیرهسازی انرژی این شرکت در سهماهه دوم ۲۰۲۶ توانست درآمدی حدود ۳.۱ میلیارد دلار ثبت کند که نسبت به سال قبل ۱۳ درصد افزایش داشت و حدود ۱۱ درصد از کل درآمد تسلا را تشکیل داد.
تسلا اعلام کرده رشد این بخش عمدتاً به دلیل افزایش استقرار باتریهای مگاپک بوده است؛ اگرچه کاهش قیمت مگاپک و افت استقرار باتریهای پاوروال بخشی از این رشد را خنثی کردهاند. تسلا در سهماهه دوم ۱۳.۵ گیگاواتساعت ظرفیت ذخیرهسازی انرژی مستقر کرد؛ رقمی که دومین عملکرد برتر تاریخ این شرکت محسوب میشود.
این آمار تفاوت مهمی را میان دو بخش انرژی تسلا نشان میدهد: در حالی که خورشیدی عملاً از گزارشهای عملیاتی شرکت کنار رفته، ذخیرهسازی انرژی همچنان با آمار مشخص و رشد قابلاندازهگیری دنبال میشود.
خورشیدی حذف نشده، اما باتریها اولویت دارند
توقف سقف خورشیدی به معنای خروج کامل تسلا از انرژی خورشیدی نیست. بر اساس گزارش فصلی شرکت، تسلا از سال ۲۰۲۵ تولید یک پنل خورشیدی جدید برای نصب روی ساختمانهای موجود را آغاز کرده است. این شرکت همچنین در ماه ژوئیه برای دریافت مشوقهای مالیاتی ایالت تگزاس در ارتباط با طرح ساخت یک کارخانه ۱۰.۱ میلیارد دلاری تولید سلول خورشیدی درخواست داده و آغاز فعالیت تجاری آن برای سال ۲۰۲۹ هدفگذاری شده است.
با این حال، مسیر اصلی کسبوکار انرژی تسلا اکنون بهوضوح به سمت ذخیرهسازی برق حرکت کرده است. مگاپک، محصول جدید مگابلاک و کارخانه بزرگ جدید تسلا در نزدیکی هیوستون، نشان میدهند که شرکت در حال تمرکز منابع خود بر بازاری است که تاکنون مقیاسپذیری بیشتری از خود نشان داده است.
جمعبندی
توقف سقف خورشیدی را میتوان یکی از مهمترین عقبنشینیهای تسلا در یک دهه گذشته دانست؛ محصولی که در سال ۲۰۱۶ با وعده ایجاد تحول در بازار ساختمان معرفی شد و در سال ۲۰۲۰ هدف نصب هزار واحد در هفته برای آن مطرح شده بود، اما در نهایت نتوانست به حجم اقتصادی مورد انتظار برسد.
در مقابل، ذخیرهسازی انرژی به بخش موفقتر کسبوکار انرژی تسلا تبدیل شده است. درآمد این بخش در سهماهه دوم به ۳.۱ میلیارد دلار رسید، ظرفیت استقرار باتری به ۱۳.۵ گیگاواتساعت افزایش یافت و مگاپک به موتور اصلی رشد تبدیل شد.
تسلا اکنون با حذف محصولی که اقتصاد مناسبی نداشت، منابع خود را به سمت بخشی هدایت میکند که توانسته مقیاس بزرگتری ایجاد کند. با این حال، کاهش رشد درآمد انرژی به ۱۳ درصد، افت استقرار پاوروال و کاهش قیمت مگاپک نشان میدهد که حتی این بخش نیز بدون چالش نیست.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
