دونالد ترامپ بار دیگر با اظهاراتی تند و جنجالی، موضوع گرینلند را به صدر تحولات ژئوپلیتیک و بازارها بازگرداند. رئیسجمهور آمریکا در تازهترین پیام خود در شبکه اجتماعیاش تأکید کرد «اکنون زمان آن فرا رسیده و این کار انجام خواهد شد»؛ عبارتی که موج تازهای از واکنشها را در اروپا و فراتر از آن برانگیخته است.
ترامپ در این پیام مدعی شد ناتو طی ۲۰ سال گذشته به دانمارک هشدار داده که «باید تهدید روسیه را از گرینلند دور کند»، اما به گفته او، کپنهاگ در این زمینه اقدامی مؤثر انجام نداده است. این ادعا در حالی مطرح میشود که دانمارک، گرینلند، اتحادیه اروپا و عملاً بخش بزرگی از جامعه بینالمللی، با هرگونه طرح آمریکا برای تصاحب یا مداخله در این قلمرو مخالفت کردهاند.
ادامه این لفاظیها همزمان با تشدید تنشهای تجاری، فضای بازارهای مالی را نیز تحت فشار قرار داده است. در آغاز معاملات هفته، تمایل به ریسک کاهش یافت، یورو اندکی تضعیف شد، بازار سهام آمریکا عقب نشست و طلا پس از اعلام تعرفههای جدید ترامپ در تعطیلات آخر هفته، به رکورد تاریخی تازهای دست یافت.
در سطح سیاسی، اتحادیه اروپا در حال حرکت بهسوی برگزاری نشست اضطراری سران است؛ اقدامی که پس از تهدید ترامپ به اعمال موج جدیدی از تعرفهها علیه متحدان اروپایی، در صورت عدم موافقت با فروش گرینلند، در دستور کار قرار گرفته است. آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، اعلام کرده است که پس از رایزنیهای گسترده و در سایه همبستگی قوی کشورهای عضو در حمایت از دانمارک و گرینلند، این نشست طی روزهای آینده برگزار خواهد شد.
کوستا تأکید کرده اتحادیه اروپا آماده است در برابر «هرگونه اجبار» از منافع خود دفاع کند، هرچند همچنان بر حفظ مسیر گفتوگوی سازنده با واشنگتن پافشاری دارد. این موضعگیری نشاندهنده نگرانی فزاینده بروکسل از آن است که مناقشه گرینلند به یک رویارویی گستردهتر تجاری میان اروپا و آمریکا تبدیل شود.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود که از اول فوریه، تعرفه ۱۰ درصدی بر واردات از کشورهایی مانند دانمارک، نروژ، سوئد، فرانسه، آلمان، بریتانیا، هلند و فنلاند اعمال خواهد شد؛ نرخی که از اول ژوئن به ۲۵ درصد افزایش مییابد، مگر آنکه آمریکا اجازه خرید گرینلند را به دست آورد.
واشنگتن این تعرفهها را با استناد به ملاحظات امنیتی و منافع راهبردی در منطقه قطب شمال توجیه میکند.
در واکنش، یک دیپلمات اروپایی به رویترز گفته است بستهای از تعرفههای تلافیجویانه اتحادیه اروپا به ارزش ۹۳ میلیارد یورو که تابستان گذشته در چارچوب یک توافق موقت تعلیق شده بود، در صورت شکست مذاکرات، بهطور خودکار از ششم فوریه دوباره اجرایی خواهد شد. این موضوع، چشمانداز آن توافق موقت را در هالهای از ابهام فرو برده است.
دامنه واکنشها فراتر از اتحادیه اروپا نیز گسترش یافته است. استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعمال تعرفه علیه متحدان بر سر گرینلند را «نادرست» خوانده و تأکید کرده امنیت مناطق شمالی یک اولویت مشترک برای اعضای ناتو است. او پیش از گفتوگو با ترامپ، با نخستوزیر دانمارک، رئیس کمیسیون اروپا و دبیرکل ناتو نیز رایزنی کرده بود.
در مجموع، مناقشه گرینلند بار دیگر ریسکهای ژئوپلیتیک را به روابط اروپا و آمریکا تزریق کرده و احتمال تشدید تعرفهها در کوتاهمدت را افزایش داده است. بازارها اکنون با دقت در انتظار نتیجه نشست اضطراری اتحادیه اروپا هستند؛ نشستی که میتواند یا به کاهش تنشها کمک کند، یا زمینهساز فصل تازهای از بیثباتی در روابط فراآتلانتیک و بازارهای جهانی شود.
لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.
