- کشف میدان بزرگ گاز شیرین در فارس: شناسایی مخزنی با حجم کل ۷.۵ تریلیون فوت مکعب و ۵.۷ تریلیون فوت مکعب ذخیره قابل برداشت همراه با ذخایر غنی میعانات گازی.
- مزیت فنی و اقتصادی مخزن: شیرین بودن گاز کشفشده نیاز به فرآیندهای پرهزینه پالایش و شیرینسازی را به حداقل رسانده و ارزش اقتصادی دهها میلیارد دلاری برای کشور ایجاد میکند.
- برنامه احیای تولید تا پایان سپتامبر: خروج روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعب از مدار تولید در پی آسیبهای عسلویه و برنامهریزی وزارت نفت برای بازیابی روزانه ۹۵ میلیون مترمکعب از ظرفیت تا اوایل مهرماه.
- برآورد هزینه و چالش بازسازی: تخمین ریستاد انرژی مبنی بر نیاز به ۱۹ میلیارد دلار هزینه برای تعمیر و بازسازی زیرساختهای آسیبدیده انرژی و اثرگذاری تحریمها بر طولانیتر شدن این روند.
وزارت نفت ایران از کشف یک مخزن جدید گاز طبیعی و میعانات گازی در استان فارس خبر داد که باوجود چالشهای اخیر بخش انرژی، ظرفیت جدیدی را به ذخایر هیدروکربوری کشور میافزاید.
بر اساس اظهارات محسن پاکنژاد، وزیر نفت، حجم کل گاز درجای این میدان بیش از ۷.۵ تریلیون فوت مکعب برآورد شده که از این میزان، بالغ بر ۵.۷ تریلیون فوت مکعب به عنوان ذخیره قابل برداشت ارزیابی میشود. این میزان ذخیره قابل استحصال، معادل تقریباً ۱۵ سال تولید گاز در یک فاز استاندارد از میدان مشترک پارس جنوبی است. علاوه بر گاز طبیعی، وجود مقادیر قابل توجهی میعانات گازی با ارزش اقتصادی بالا نیز در این مخزن به ثبت رسیده است.
وزیر نفت با اشاره به اهمیت این اکتشاف تأکید کرد که برنامهریزیها برای آغاز فرآیند توسعه این میدان در سریعترین زمان ممکن در دستور کار قرار دارد. البته، بر اساس ارزیابیهای فنی و چرخه معمول توسعه پروژههای بالادستی، ورود کامل این منابع به مدار بهرهبرداری و شبکه سراسری، نیازمند چند سال زمان و اجرای زیرساختهای حفاری و پالایشی است.
اعلام این کشف در شرایطی صورت میگیرد که صنعت نفت و گاز کشور پس از آسیبهای واردآمده به تأسیسات زیرساختی در ماههای اخیر و توقف مقطعی حدود یکچهارم ظرفیت تولید روزانه، با کمبود مواجه است.
مزیت فنی گاز شیرین و پتانسیل درآمدی میعانات گازی
وزیر نفت در تشریح ویژگیهای فنی این مخزن اعلام کرد که گاز کشفشده از نوع «شیرین» است. این ویژگی فنی نیاز به فرآیندهای پیچیده و پرهزینه فرآوری و پالایش را به حداقل رسانده و با کاهش هزینههای توسعه و عملیاتی، توجیه اقتصادی پروژه را هنگام آغاز مراحل تولید تجاری بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
علاوه بر این، میدان مذکور حاوی مقادیر قابل توجهیمیعانات گازی است که ارزش اقتصادی این کشف را دوچندان میکند. بهطوریکه طبق ارزیابیها، این منابع میتوانند دهها میلیارد دلار به ثروت ملی کشور بیفزایند.
احیای تأسیسات آسیبدیده و آمادهسازی برای زمستان
ایران با وجود دستیابی به این کشف بزرگ، در حوزه تولید گاز با چالشهای مهمی مواجه است. زیرا تأسیسات فرآوری در منطقه عسلویه در جریان جنگ آسیب دیده و منجر به از دست رفتن بخشی از توان عملیاتی شده است. بر اثر آسیبهای وارده به زیرساختها، حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب در روز از کل ظرفیت تولید گاز کشوروکه حدود ۶۵۰ میلیون متر مکعب در روز بوده، از مدار خارج شد.
با این حال، تلاشهای گسترده برای راهاندازی مجدد تأسیسات آسیبدیده با سرعت بالایی ادامه دارد. بر اساس اعلام وزیر نفت تهران قصد دارد تا پایان ماه سپتامبر آینده، حدود ۹۵ میلیون متر مکعب در روز از ظرفیت تولید گاز ازدسترفته خود را بازیابی کند.
همچنین، عملیات بازسازی در چهار تأسیسات فرآوری گاز پس از اتمام آواربرداری و نهاییشدن برنامههای اجرایی بهصورت موازی در حال انجام است و پیشبینی میشود با اتمام زودهنگام پروژهها، تمامی توان ازدسترفته به شبکه تولید بازگردانده شود.
با توجه به نزدیکی فصل سرما و افزایش تقاضا در بخشهای خانگی و نیروگاهی که مدیریت مصرف و عرضه را پیچیدهتر میکند، تسریع در ازسرگیری تولید و بازسازی زیرساختها نقشی حیاتی در تأمین پایدار انرژی سایر صنایع و مصرفکنندگان خواهد داشت.
برآورد ریستاد انرژی از هزینه ۱۹ میلیارد دلاری بازسازی
اما گزارشهای بینالمللی درباره ارزیابی خسارات وارده به تأسیسات انرژی نشان میدهد که روند بازیابی و بازگشت تولید گاز در ایران به سطوح عادی با چالشهای ساختاری و زمانبر مواجه است. زیرا آسیبهای جدی به زیرساختهای نفت و گاز کشور وارد شده و برآوردها حاکی از آن است که روند بازسازی کامل این تأسیسات میتواند چندین سال به طول بینجامد.
براساس برخی ادعاها، ایران بیشترین حجم آسیب را در میان کشورهای منطقه از تحولات و درگیریهای نظامی اخیر متحمل شده است. با وجود آنکه تأسیسات انرژی در شماری از کشورهای حوزه خلیج فارس نیز دچار خسارت شدهاند، اما ابعاد خسارات واردشده به ایران در مقایسه با سایرین بیشتر بوده است.
در این راستا، مؤسسه مطالعات و مشاوره انرژی «ریستاد انرژی» در گزارشی برآورد کرده که روند بازیابی و تولید گاز در ایران تحت تأثیر هزینههای تعمیراتی تا سقف ۱۹ میلیارد دلار قرار خواهد گرفت. این رقم حدود یکسوم از کل هزینههای برآوردشده برای بازسازی و تعمیر تأسیسات انرژی آسیبدیده در منطقه را شامل میشود.
بر اساس دادههای ارائهشده، عمده خسارات در تأسیسات فرآوری گاز ساحلی واقع در بخش جنوبی میدان پارس در بندر عسلویه متمرکز بوده است. علاوه بر این، زیرساختهای منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس و مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر نیز متحمل آسیبهای عمدهای شدهاند که قابلیتها و توان فرآوری کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
چالش تحریمها در تأمین تجهیزات و فناوری بازسازی
پیشبینی میشود که بخش تولید گاز ایران در طول دوره احیا و بازسازی همچنان با موانع عمدهای روبهرو باشد. برای نمونه، وجود تحریمهای بینالمللی که دسترسی شرکتها و صنایع داخلی را به فناوریهای غربی، زنجیره تأمینکنندگان تجهیزات تخصصی و خدمات پیمانکاری و مهندسی بینالمللی محدود میسازد، میتواند فرآیند بازسازی و نوسازی زیرساختهای آسیبدیده را طولانیتر کند.
