سهام شرکت ای‌ام‌دی (AMD) در معاملات روز جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶، تحت تأثیر انتشار گزارشی جنجالی از سوی یک مؤسسه فعال در حوزه فروش استقراضی، بار دیگر با فشار فروش مواجه شد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که سهام شرکت در معاملات روز پنجشنبه نیز افت سنگینی را تجربه کرده بود و سرمایه‌گذاران همچنان در حال ارزیابی پیامدهای گزارش منتشرشده درباره ارتباطات تجاری این شرکت با چین بودند. گزارش رسانه هانتر‌بروک مدیا، پرسش‌های تازه‌ای درباره اثربخشی محدودیت‌های صادراتی آمریکا و احتمال انتقال فناوری‌های حساس تراشه به چین مطرح کرده است. اهمیت این موضوع فراتر از نوسان کوتاه‌مدت قیمت سهام است؛ زیرا می‌تواند ریسک‌های حقوقی، نظارتی و اعتباری شرکت‌های فعال در زنجیره تأمین هوش مصنوعی را دوباره در کانون توجه بازار قرار دهد.

در یک نگاه
  • سهام AMD در معاملات پنجشنبه ۷٫۷۲ درصد سقوط کرد و در پیش‌گشایش جمعه نیز حدود ۵٫۳۹ درصد دیگر کاهش یافت.
  • گزارش هانتر‌بروک مدیا درباره ارتباط شرکت‌های مرتبط با IEIT با نرم‌افزارهای مشابه، نگرانی‌های صادراتی را افزایش داد.
  • AMD اتهامات مطرح‌شده را رد کرده و بر رعایت قوانین کنترل صادرات آمریکا تأکید کرده است.
  • تشدید ریسک‌های مرتبط با چین می‌تواند ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های هوش مصنوعی را تحت فشار قرار دهد.

گزارش هانتر‌بروک؛ منشأ نگرانی تازه سرمایه‌گذاران چیست؟

گزارش منتشرشده توسط هانتر‌بروک مدیا، رسانه‌ای وابسته به شرکت سرمایه‌گذاری هانتر‌بروک کپیتال، محور اصلی فشار فروش اخیر بوده است. نکته مهم آن است که هانتر‌بروک کپیتال پیش از انتشار این گزارش، موقعیت فروش استقراضی روی سهام AMD اتخاذ کرده بود. در این روش، سرمایه‌گذار از کاهش قیمت سهم سود می‌برد؛ بنابراین موضع اقتصادی منتشرکننده گزارش باید هنگام ارزیابی ادعاهای آن مورد توجه قرار گیرد. البته وجود منفعت مالی، به‌تنهایی ادعاهای مطرح‌شده را بی‌اعتبار نمی‌کند و بررسی شواهد همچنان ضروری است.

موضوع اصلی تحقیقات به شرکت چینی IEIT Systems مربوط می‌شود؛ تولیدکننده تجهیزات سرور که در مارس ۲۰۲۵ در فهرست محدودیت‌های صادراتی وزارت بازرگانی آمریکا قرار گرفت. قرار گرفتن یک شرکت در این فهرست به این معناست که صادرات اقلام مشمول مقررات آمریکا به آن، در موارد مربوط، به دریافت مجوز نیاز دارد. سیاست اعلام‌شده وزارت بازرگانی نیز درباره برخی مجوزها، رویکرد سخت‌گیرانه‌ای دارد.

هانتر‌بروک مدعی است IEIT پس از قرار گرفتن در این فهرست، همچنان نسخه‌های جدید میان‌افزار AMD را در به‌روزرسانی محصولات سروری خود به کار برده است. طبق بررسی این رسانه، دست‌کم شش نسخه جدید از این نرم‌افزار در محصولات شرکت چینی مشاهده شده و جدیدترین نمونه به ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ بازمی‌گردد. اهمیت موضوع در آن است که میان‌افزار، نرم‌افزار پایه‌ای مورد نیاز برای راه‌اندازی و عملکرد صحیح سخت‌افزار محسوب می‌شود و انتقال آن نیز ممکن است مشمول مقررات کنترل صادرات باشد.

سه شرکت مرتبط با IEIT و مسئله انتقال فناوری

بخش دیگری از گزارش به سه شرکت مگ‌اینفرا در چین، کیتوس در سنگاپور و ایورس در آمریکا مربوط است. هانتر‌بروک ادعا می‌کند این شرکت‌ها نیز از میان‌افزارهایی با شباهت بسیار زیاد به نسخه‌های استفاده‌شده توسط IEIT بهره می‌برند. بررسی فایل‌های نرم‌افزاری، طبق گزارش منتشرشده، شباهت ۹۹٫۹۴ درصدی میان برخی نمونه‌ها را نشان داده است.

این موضوع از منظر نظارتی اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است استفاده از شرکت‌های واسطه یا مجموعه‌های وابسته، مسیرهای تازه‌ای برای دسترسی به فناوری ایجاد کند. بااین‌حال، باید میان شباهت نرم‌افزاری، ارتباط مالکیتی شرکت‌ها و اثبات انتقال غیرمجاز فناوری تفاوت قائل شد. هانتر‌بروک درباره ارتباط مالکیتی کیتوس و ایورس با IEIT نیز به اسناد شرکتی استناد کرده است، اما ارتباط مگ‌اینفرا بیشتر بر مبنای شباهت فایل‌ها مطرح شده است. بنابراین، این شواهد به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که AMD مستقیماً نرم‌افزار را پس از اعمال محدودیت‌ها به شرکت تحریم‌شده تحویل داده است.

درآمدهای چین و حساسیت زنجیره تأمین AMD

گزارش تنها به میان‌افزار محدود نمی‌شود. هانتر‌بروک همچنین مدعی شده است که ۶۷ میلیون دلار از درآمد صدور مجوز فناوری AMD در سال ۲۰۲۵ به دو شرکت فعال در صنعت تراشه چین مرتبط بوده که در سال ۲۰۱۹ در فهرست محدودیت‌های آمریکا قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، دریافت حق امتیاز از یک شرکت چینی لزوماً به معنای نقض مقررات صادراتی نیست؛ به‌ویژه اگر قرارداد و انتقال فناوری مربوط به دوره پیش از اعمال محدودیت‌ها باشد.

بر اساس اطلاعات مالی مورد استناد این گزارش، AMD در سال ۲۰۲۵ حدود ۷٫۷۵۱ میلیارد دلار از مجموع ۳۴٫۶۳۹ میلیارد دلار درآمد خود را به مشتریان چین و هنگ‌کنگ صورت‌حساب کرده است. این رقم معادل ۲۲٫۴ درصد درآمد شرکت است. همچنین سهم سنگاپور به حدود ۴٫۲۸۴ میلیارد دلار، معادل ۱۲٫۴ درصد درآمد، رسیده است. این ارقام نشان می‌دهند که تغییر مقررات صادراتی می‌تواند فراتر از فروش مستقیم به چین، بر شبکه مشتریان و مسیرهای تجاری منطقه‌ای شرکت تأثیر بگذارد.

واکنش AMD و ابهام حقوقی گزارش

AMD در واکنش به اتهامات، اعلام کرده است که ادعاهای مطرح‌شده، رویه‌های تجاری و روابط این شرکت را به‌درستی منعکس نمی‌کنند. سخنگوی شرکت تأکید کرده است که AMD از قوانین و مقررات کنترل صادرات آمریکا پیروی می‌کند و فرایندهای نظارتی سخت‌گیرانه‌ای برای اطمینان از رعایت این الزامات در فعالیت‌های جهانی خود دارد.

نکته تعیین‌کننده این است که هانتر‌بروک نیز نتوانسته مشخص کند میان‌افزار مورد اشاره دقیقاً از چه مسیری به IEIT رسیده یا آیا برای انتقال آن مجوز قانونی وجود داشته است. همچنین رویت نرم‌افزار در محصولات یک شرکت، به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف تولیدکننده اصلی نیست. بنابراین، تا زمانی که نهادهای مسئول بررسی رسمی و مستند ارائه نکنند، باید این موضوع را در چارچوب ادعاهای یک فروشنده استقراضی ارزیابی کرد، نه یک تخلف اثبات‌شده.

فشار بر سهام فناوری و تأثیر بر معاملات بازار

افت AMD در فضایی اتفاق افتاد که بازار فناوری آمریکا نیز با نگرانی‌های گسترده‌تری درباره سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی مواجه بود. عرضه اولیه سهام شرکت آنتروپیک در ابتدا با استقبال سرمایه‌گذاران روبه‌رو شد، اما این اتفاق نتوانست مانع افزایش فشار فروش در بازار سهام فناوری شود. بن امونز، بنیان‌گذار مؤسسه فد واچ ادوایزرز، معتقد است آنچه ابتدا به‌عنوان بازگشت امیدبخش بازار آغاز شده بود، اکنون به نگرانی درباره گسترش ریسک‌های مرتبط با چین در معاملات هوش مصنوعی تبدیل شده است.

این تحولات نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران دیگر صرفاً به رشد تقاضا برای تراشه و توسعه مراکز داده توجه نمی‌کنند؛ بلکه قابلیت دسترسی قانونی به بازارهای هدف، شفافیت زنجیره تأمین و احتمال محدودیت‌های جدید نیز در تصمیم‌گیری آنها اهمیت پیدا کرده است.

ارزش‌گذاری سهام AMD و چشم‌انداز سرمایه‌گذاری

بر اساس اطلاعات معاملاتی منتشرشده، سهام AMD روز پنجشنبه با افت ۷٫۷۲ درصدی در قیمت ۴۸۹٫۱۹ دلار بسته شد. قیمت پیش‌گشایش جمعه نیز به ۴۶۲٫۸۰ دلار رسید که کاهش ۵٫۳۹ درصدی را نشان می‌داد. این واکنش شدید بیانگر حساسیت بالای سرمایه‌گذاران به اخبار نظارتی و تغییر انتظارات درباره آینده صنعت نیمه‌رساناها است.

از منظر ارزش‌گذاری، نسبت قیمت به سود پیش‌بینی‌شده دوازده‌ماهه AMD حدود ۳۱٫۲۸ برابر گزارش شده است؛ درحالی‌که این نسبت برای اینتل ۳۱٫۵۵ و برای انویدیا ۹٫۸۳ برابر بوده است. این مقایسه نشان می‌دهد بازار همچنان انتظارات قابل‌توجهی از رشد آینده AMD دارد. بااین‌حال، تداوم این ارزش‌گذاری به تحقق برنامه‌های توسعه هوش مصنوعی، حفظ مشتریان بزرگ و مدیریت ریسک‌های صادراتی وابسته است.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است