قیمت نفت برنت در معاملات روز سهشنبه بار دیگر از مرز ۹۱ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ حرکتی که در پی افزایش نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و احتمال تشدید تنشهای منطقهای رخ داد. برخورد یک شناور باری با یک پرتابه ناشناس در مسیر خروج از تنگه هرمز، در کنار افزایش تهدیدها علیه زیرساختهای انرژی در منطقه، بار دیگر ریسک اختلال در جریان نفت و فرآوردههای نفتی خاورمیانه را به مرکز توجه بازار بازگرداند.
- نفت برنت پس از حمله به یک شناور در تنگه هرمز از ۹۱ دلار عبور کرد و به ۹۱.۵۰ دلار رسید.
- نفت آمریکا نیز با رشد ۰.۹۲ درصدی به ۸۵.۲۸ دلار رسید و از مرز ۸۵ دلار عبور کرد.
- در صورت تأیید حمله جدید حوثیها، پالایشگاه ۴۰۰ هزار بشکهای جازان برای سومین بار طی دو هفته هدف قرار گرفته است.
- تنگه هرمز و بابالمندب اکنون مهمترین ریسکهای بازار نفت هستند و هرگونه تشدید تنش میتواند قیمتها را بالاتر ببرد.
این حادثه در شرایطی رخ داده است که مواضع ایران و آمریکا درباره آینده تنگه هرمز و نحوه کنترل و عبور کشتیها همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارد. همزمان، حملات ادعایی حوثیها علیه تأسیسات نفتی عربستان نیز ادامه پیدا کرده و در صورت تأیید حمله جدید، پالایشگاه جازان برای سومین بار طی دو هفته هدف قرار گرفته است.
مجموع این تحولات باعث شده بازار نفت بار دیگر بخشی از ریسک ژئوپلیتیکی را در قیمتها لحاظ کند؛ ریسکی که در صورت گسترش درگیریها یا محدود شدن بیشتر عبور نفتکشها از تنگه هرمز، میتواند فشار صعودی بیشتری بر قیمت نفت وارد کند.
برخورد پرتابه ناشناس با یک شناور در تنگه هرمز
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که اوایل روز سهشنبه به وقت محلی، گزارشی درباره وقوع حادثهای در تنگه هرمز دریافت کرده است. بر اساس این گزارش، یک شناور باری هنگام حرکت در مسیر خروجی تنگه هرمز با یک پرتابه ناشناس برخورد کرده است. این حادثه موجب آسیب به موتورخانه شناور شده و دستکم یک نفر از خدمه نیز دچار آسیب شده است. سایر خدمه با کمک گارد ساحلی عمان در حال دریافت خدمات امدادی هستند.
در حال حاضر گزارشی از آلودگی زیستمحیطی ناشی از این حادثه منتشر نشده است، اما اهمیت اصلی اتفاق برای بازار نفت، محل وقوع آن است. حادثه در نزدیکی سواحل عمان و در مسیری رخ داده که یکی از مسیرهای خروجی شناورها از خلیج فارس به سمت دریای عمان محسوب میشود.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه اختلال جدی در عبور نفتکشها و حاملهای گاز طبیعی مایع از این آبراه میتواند پیامدهایی فراتر از بازار منطقهای داشته باشد.
نفت برنت به بالای ۹۱ دلار رسید
واکنش بازار نفت به افزایش ریسکهای امنیتی سریع بود. در معاملات آسیایی روز سهشنبه، قیمت نفت برنت با رشد ۰.۶۹ درصدی به ۹۱.۵۰ دلار در هر بشکه رسید و برای نخستین بار در این موج صعودی از مرز ۹۱ دلار عبور کرد.
نفت شاخص آمریکا نیز شرایط مشابهی داشت. قیمت نفت وست تگزاس با افزایش ۰.۹۲ درصدی به ۸۵.۲۸ دلار در هر بشکه رسید و از سطح ۸۵ دلار عبور کرد.
افزایش قیمتها در حالی رخ داد که بازار پیش از این نیز نسبت به تشدید تنشهای منطقهای حساس شده بود. افزایش درگیریها در لبنان و حملات علیه شناورها در تنگه هرمز، نگرانی درباره اختلال در عرضه نفت منطقه را افزایش داده و چشمانداز دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا را نیز پیچیدهتر کرده است.
به گفته تحلیلگران بازار کالا، ترکیب افزایش ناامنی دریایی و ابهام در مذاکرات سیاسی باعث شده معاملهگران برای نفت قیمت بیشتری مطالبه کنند.
تنگه هرمز به کانون اصلی نگرانی بازار تبدیل شده است
اهمیت تحولات اخیر زمانی بیشتر مشخص میشود که رفتار نفتکشها در تنگه هرمز را بررسی کنیم. تردد شناورها در این آبراه طی روزهای اخیر بینظمتر شده و برخی کشتیها پس از ورود به منطقه، مسیر خود را تغییر داده یا برای مدتی متوقف شدهاند. یکی از نمونههای قابلتوجه، نفتکش «آمارا» است که روز دوشنبه در حالی که خالی بود وارد خلیج فارس شد، اما پس از آن چندین بار مسیر خود را تغییر داد و در بخش شمالی تنگه هرمز متوقف شد.
این نفتکش در مسیرهایی قرار داشت که ایران عبور شناورها از آنها را تأیید میکند. چنین رفتاری نشان میدهد شرکتهای کشتیرانی و مالکان نفتکشها در شرایط فعلی با احتیاط بیشتری حرکت میکنند و امنیت مسیر را به عنوان یکی از عوامل اصلی تصمیمگیری خود در نظر میگیرند.
در همین حال، رسانههای محلی ایران روز دوشنبه گزارش دادند که یک نفتکش متعلق به یک شرکت اماراتی در نزدیکی جزیره قشم توقیف شده است. نام این شناور اعلام نشده و تاکنون نیز مقامهای رسمی ایران یا امارات درباره این گزارش اطلاعرسانی مستقیمی نکردهاند.
بنابراین، هنوز درباره جزئیات این حادثه نمیتوان با قطعیت اظهار نظر کرد، اما انتشار چنین گزارشهایی در کنار حمله به شناور باری، فضای نااطمینانی در تنگه هرمز را افزایش داده است.
“
«عبور برنت از ۹۱ دلار نشان میدهد بازار نفت بار دیگر ریسک تنگه هرمز را جدی گرفته است؛ اگر حملات به شناورها و زیرساختهای انرژی ادامه پیدا کند، فشار صعودی بر نفت میتواند تشدید شود، اما هرگونه کاهش تنش میان ایران و آمریکا میتواند همین رشد را به سرعت معکوس کند.»
بابک شیری
تشدید تنش میان ایران و آمریکا
تحولات اخیر در تنگه هرمز در شرایطی اتفاق افتاده که مواضع تهران و واشنگتن همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارد. اظهارات دو طرف در روزهای اخیر نیز امیدها به دستیابی سریع به توافقی برای کاهش تنشها را کمرنگتر کرده است.
بازار نفت بهطور مستقیم به این تحولات واکنش نشان میدهد، زیرا هرگونه توافق سیاسی که به بازگشت امنیت در تنگه هرمز منجر شود، میتواند بخشی از ریسک موجود در قیمت نفت را حذف کند.
در مقابل، ادامه تنشها و افزایش حملات علیه شناورها میتواند شرکتهای کشتیرانی را به کاهش تردد یا تغییر مسیر وادار کند. افزایش هزینه بیمه، هزینه حملونقل و طولانیتر شدن مسیرها نیز در چنین شرایطی میتواند هزینه نهایی انتقال نفت را افزایش دهد.
البته امروز نیز بر اساس خبری که خبرگزاری تسنیم منتشر کرد، انفجارهای شدیدی منطقه جبل علی در دبی را لرزاند و هنوز صحت این خبر تایید نشده است.
به همین دلیل، حتی بدون کاهش مستقیم تولید نفت، افزایش ریسک حملونقل میتواند قیمت نفت را تحت تأثیر قرار دهد.
حمله جدید به پالایشگاه جازان عربستان
در کنار تنگه هرمز، بازار انرژی خاورمیانه با یک تهدید دیگر نیز مواجه است. گروه حوثیهای یمن روز سهشنبه اعلام کرد که پالایشگاه نفت جازان متعلق به شرکت آرامکو عربستان را با چند پهپاد هدف قرار داده است.
این گروه مدعی شده حمله در واکنش به نقض حریم هوایی یمن انجام شده است. با این حال، در زمان انتشار گزارش، مقامهای عربستان هنوز وقوع این حمله را بهطور رسمی تأیید نکرده بودند.
در صورت تأیید، این حمله سومین حمله به پالایشگاه جازان طی دو هفته اخیر خواهد بود. پالایشگاه جازان ظرفیت پالایش حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت در روز را دارد و پیشتر نیز در پایان ماه ژوئیه، پس از آسیب ناشی از حمله حوثیها، فعالیت آن متوقف شده بود.
این گروه چند روز پیش از آن اعلام کرده بود که زیرساختهای نفتی و محمولههای نفتی عربستان در دریای سرخ و تنگه بابالمندب را هدف قرار خواهد داد.
مسیر صادرات نفت عربستان تغییر کرده است
افزایش تهدیدها در دریای سرخ و بابالمندب، عربستان را نیز به تغییر مسیر بخشی از صادرات نفت خود وادار کرده است. ریسکهای امنیتی باعث شده بخشی از نفت صادراتی عربستان از مسیر ینبع در دریای سرخ به سمت کانال سوئز و بندر سیدی کریر مصر در دریای مدیترانه منتقل شود.
این تغییر مسیر اهمیت زیادی برای بازار دارد، زیرا نشان میدهد تهدیدهای امنیتی منطقه تنها بر قیمت نفت تأثیر نمیگذارند، بلکه میتوانند ساختار حملونقل انرژی را نیز تغییر دهند. برخی پالایشگاههای آسیایی نیز از آرامکو خواستهاند محمولههای نفت خود را در بندر سیدی کریر تحویل بگیرند. دلیل این درخواست آن است که مالکان کشتیها تمایل کمتری برای عبور از بابالمندب و ورود به دریای سرخ دارند.
در نتیجه، حتی در صورت حفظ سطح تولید نفت، ناامنی در مسیرهای دریایی میتواند عرضه واقعی قابلدسترسی برای برخی خریداران را کاهش دهد.
چرا بازار نفت دوباره صعودی شده است؟
رشد اخیر قیمت نفت را نمیتوان تنها به یک حادثه نسبت داد. مجموعهای از عوامل همزمان در حال افزایش ریسک بازار هستند؛ از حمله به شناورها در تنگه هرمز گرفته تا تهدید علیه پالایشگاههای عربستان و افزایش فاصله مواضع ایران و آمریکا.
در چنین شرایطی، معاملهگران احتمال اختلال در عرضه را در قیمتها لحاظ میکنند. هرچه احتمال کاهش جریان نفت از خاورمیانه بیشتر شود، قیمت نفت نیز میتواند پیش از وقوع یک کاهش واقعی در عرضه، واکنش صعودی نشان دهد.
از سوی دیگر، اگر تنشها کاهش پیدا کند و عبور نفتکشها از تنگه هرمز به شرایط عادی بازگردد، بخش قابلتوجهی از این حق بیمه ژئوپلیتیکی میتواند از قیمت نفت حذف شود. به همین دلیل، بازار نفت در مقطع فعلی بیش از هر زمان دیگری به تحولات امنیتی و سیاسی منطقه وابسته شده است.
چشمانداز نفت در روزهای آینده
عبور برنت از ۹۱ دلار نشان میدهد بازار بار دیگر احتمال تشدید بحران انرژی در خاورمیانه را جدی گرفته است. با این حال، ادامه این روند صعودی به شدت به رفتار تنگه هرمز و میزان گسترش درگیریها بستگی خواهد داشت.
اگر حملات علیه شناورها افزایش پیدا کند و تردد نفتکشها بیش از پیش مختل شود، عبور برنت از سطوح فعلی و حرکت به سمت قیمتهای بالاتر دور از انتظار نخواهد بود. در مقابل، هرگونه توافق میان ایران و آمریکا یا کاهش محسوس تنشها میتواند به سرعت بخشی از رشد اخیر قیمت نفت را خنثی کند.
در شرایط فعلی، تنگه هرمز مهمترین متغیر بازار نفت است. هر حادثه جدید در این آبراه میتواند به سرعت به قیمت نفت منتقل شود، در حالی که بازگشت امنیت به مسیرهای دریایی میتواند مهمترین عامل نزولی برای قیمتها باشد.
از سوی دیگر، وضعیت پالایشگاه جازان و امنیت بابالمندب نیز باید با دقت دنبال شود. تداوم حملات علیه تأسیسات انرژی عربستان میتواند ریسک عرضه فرآوردههای نفتی را افزایش دهد و هزینه حملونقل انرژی در منطقه را بالاتر ببرد.
در مجموع، بازار نفت وارد مرحلهای شده است که تحولات سیاسی و امنیتی بیش از آمارهای معمول عرضه و تقاضا بر قیمتها اثر میگذارند. برنت در ۹۱.۵۰ دلار و نفت آمریکا در ۸۵.۲۸ دلار قرار گرفتهاند و اگر ناامنی در تنگه هرمز ادامه پیدا کند، احتمال افزایش بیشتر قیمتها وجود دارد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
