در یک نگاه
  • جهش تقاضا: پالایشگاه‌های مستقل چین «تی‌پات‌ها» خرید نفت خام خاورمیانه، به‌ویژه گریدهای عراق، امارات و قطر را به دلیل قیمت‌های رقابتی و تخفیف‌های جذاب افزایش دادند.
  • تغییر معادلات بازار: کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و افت حق بیمه، در کنار اختلال در عرضه نفت ایران و افزایش قیمت نفت روسیه، موجب شد خریداران چینی به‌سوی منابع خلیج فارس متمایل شوند.
  • نقش معامله‌گران بزرگ: شرکت‌های تجاری بین‌المللی مانند مرکوریا , ویتول نقش کلیدی در تسهیل این معاملات و تأمین نیاز رو به رشد پالایشگاه‌های خصوصی چین ایفا می‌کنند.

 

بر اساس داده‌های اخیر، پالایشگاه‌های مستقل چین خرید نفت خام خاورمیانه را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند که ناشی از کاهش حق‌بیمه‌ها، بهبود عرضه نفت از منطقه خلیج فارس و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل است. این عوامل، ارسال محموله‌های نفتی منطقه را برای پالایشگاه‌هایی که می‌کوشند از سهمیه‌های باقی‌مانده واردات خود استفاده کنند، جذاب‌تر کرده است.

افزایش تقاضای چین هم‌زمان با کاهش قیمت نفت برنت پس از تحولات سیاسی اخیر و افت هزینه‌های لجستیک رخ داده است. این تغییر مسیر در شرایطی اهمیت دوچندان می‌یابد که نقشه عرضه نفت به چین دستخوش تحول شده است. زیرا اختلال در جریان نفت ایران و افزایش قیمت برخی جایگزین‌های روسی، پالایشگاه‌های مستقل را ناچار کرده است تا منابع جایگزین را با قیمت‌های رقابتی‌تر جست‌وجو کنند.

طبق اعلام فعالان بازار، شرکت‌های بزرگ تجاری نفت از طریق معاملات محموله‌های عراق، امارات متحده عربی و قطر، نقشی محوری در تأمین و انتقال نفت به پالایشگاه‌های چین ایفا کرده‌اند.

 جزئیات معاملات کلیدی نفت خاورمیانه

گزارش‌های رویترز از فعالیت گسترده شرکت‌های تجاری جهانی در عرضه نفت خاورمیانه به پالایشگاه‌های مستقل چینی معروف به «تی‌پات» حکایت دارد. محموله‌هایی که با قیمت‌هایی رقابتی‌تر نسبت به دوره‌های پیشین معامله شده‌اند. مهم‌ترین این معاملات عبارت‌اند از:

ادنوک تریدینگ: نفت خام متوسط و سنگین بصره را برای تحویل در اواخر دسامبر به یک پالایشگاه مستقل در استان شاندونگ فروخته است. قیمت این محموله حدود ۶ دلار در هر بشکه بالاتر از نفت برنت، شاخص بورس بین‌قاره‌ای برای ماه مارس، تعیین شد.

توتال‌انرژیز: دو میلیون بشکه نفت خام سنگین بصره را برای تحویل در ژانویه به یک پالایشگاه مستقل دیگر فروخت. قیمت این معامله ۷ تا ۸ دلار بالاتر از برنت بود.

مرکوریا: دو میلیون بشکه نفت خام «زاکوم علیا» امارات را به سومین پالایشگاه مستقل عرضه کرد. ارسال این محموله‌ها برای نیمه دوم ژانویه با اختلاف قیمتی حدود ۸ دلار نسبت به برنت ماه مارس برنامه‌ریزی شده است.

ویتول: یک میلیون بشکه نفت خام «شاهین» قطر را به چهارمین پالایشگاه در استان شاندونگ فروخت که قیمت آن حدود ۹ دلار بالاتر از برنت ماه فوریه ثبت شد.

نفت عراق در صدر سبد خرید چینی‌ها

بررسی‌ها نشان می‌دهد پالایشگاه‌های چینی سبدی متنوع از نفت خام خاورمیانه را هدف قرار داده‌اند که در این میان، نفت عراق در صدر محموله‌های فروخته‌شده قرار دارد و نفت امارات و قطر نیز سهم قابل توجهی به خود اختصاص داده‌اند.

کاهش اختلاف قیمت نفت عراق به سطوح تک‌رقمی، محرک اصلی خریداران چینی بوده که پس از تثبیت عرضه نفت و بهبود عرضه از سوی شرکت‌های تجاری رقم خورد.

 رقابت تنگاتنگ نفت عراق با گزینه‌های روسی

افزایش خرید نفت عراق صرفاً به کاهش اختلاف قیمت محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در تغییر معادلات عرضه دارد. پیش از آغاز درگیری‌ها، نفت ایران حدود ۱۳ درصد از کل واردات دریایی چین را تأمین می‌کرد، اما پس از ماه‌ها جنگ و اعمال محاصره دریایی از سوی ایالات متحده، محموله‌های ایران به بازار چین تقریباً به‌طور کامل متوقف شده است.

هم‌زمان، افزایش هزینه‌های خرید نفت روسیه، جذابیت و رقابت‌پذیری نفت خام عراق را برای پالایشگاه‌های مستقل دوچندان کرده است، به‌ویژه آنکه بغداد برای جذب خریدارانی که مایل‌اند نفتکش‌های خود را از تنگه هرمز عبور دهند، تخفیف‌های مناسبی ارائه کرده است.

شرکت‌های تجاری بزرگی چون مرکوریا و ویتول نقش مهمی در این انتقال دارند. تنها در هفته‌های اخیر، شرکت سوئیسی مرکوریا تا ۲۰ میلیون بشکه نفت خام عراق را با استفاده از ناوگان نفتکش‌های خود و اجاره‌ای، مستقیماً به بنادر مقصد پالایشگاه‌ها، بیشتر در استان شاندونگ، تحویل داده است.

نگاهی به قیمت‌های ثبت‌شده در هفته گذشته، شکاف قیمتی میان نفت عراق و جایگزین‌های روسی را نشان می‌دهد، به‌طوری‌که نفت متوسط بصره برای تحویل در دسامبر با اختلاف ۱۳ دلار و نفت سنگین بصره  با اختلاف ۱۱ دلار نسبت به برنت در بورس بین‌قاره‌ای معامله شدند.