رایانش کوانتومی در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین میدانهای رقابت فناوری جهان است؛ حوزهای که بسیاری از تحلیلگران آن را مرحله بعدی تحول دیجیتال پس از هوش مصنوعی میدانند. شرکتهای بزرگ فناوری و استارتاپهای تخصصی تلاش میکنند نخستین سامانههای کوانتومی مقاوم در برابر خطا را توسعه دهند؛ سامانههایی که بتوانند از مرحله آزمایشگاهی عبور کرده و وارد کاربردهای واقعی در صنایع مختلف شوند.
- رایانش کوانتومی بهعنوان یکی از مهمترین فناوریهای آینده پس از هوش مصنوعی، وارد مرحله رقابت برای ساخت سامانههای قدرتمند و قابل استفاده تجاری شده است.
- شرکتهای آیونکیو، کوانتینیوم و اینفلوکشن به دلیل پیشرفت در دقت، کاهش خطا و توسعه معماریهای جدید، در خط مقدم این رقابت قرار گرفتهاند.
- آیونکیو با دستیابی به دقت ۹۹.۹۹ درصدی در عملکرد دو کیوبیتی، فعلاً بالاترین سطح دقت را میان شرکتهای عمومی این حوزه دارد.
- با وجود برتری فعلی رقبا، مسیر آینده بازار کوانتومی همچنان به توانایی شرکتها در افزایش مقیاس، کاهش خطا و تبدیل فناوری آزمایشگاهی به کاربردهای واقعی وابسته است.
برخلاف رایانههای معمولی که اطلاعات را در قالب بیتهای صفر و یک پردازش میکنند، رایانههای کوانتومی از کیوبیتها استفاده میکنند. این فناوری اگرچه توان پردازشی بسیار بالایی دارد، اما با یک چالش بزرگ روبهرو است: حساسیت شدید کیوبیتها به عوامل محیطی مانند تغییرات دما، لرزش و نویزهای خارجی.
به همین دلیل، مهمترین رقابت فعلی در صنعت کوانتوم نه فقط افزایش تعداد کیوبیتها، بلکه دستیابی به دقت بالاتر و اصلاح خطاهای محاسباتی است. شرکتی که بتواند نخستین سامانه پایدار و قابل اعتماد را توسعه دهد، میتواند جایگاهی مشابه غولهای فناوری امروز را در نسل آینده اقتصاد دیجیتال به دست آورد.
دقت؛ مهمترین معیار پیروزی در رقابت کوانتومی
یکی از بزرگترین موانع توسعه رایانههای کوانتومی، خطاهای محاسباتی است. حتی اگر یک سامانه بتواند ۹۹ درصد محاسبات را درست انجام دهد، در مقیاس میلیاردها عملیات همچنان غیرقابل استفاده خواهد بود. راهحل این مشکل، توسعه فناوریهایی برای تحمل خطا است؛ ساختاری که بتواند خطاهای ایجادشده در سختافزار را شناسایی و اصلاح کند و نتیجهای نزدیک به دقت کامل ارائه دهد.
در حال حاضر سه شرکت آیونکیو، کوانتینیوم و اینفلوکشن بهعنوان پیشتازان این مسیر شناخته میشوند؛ هر کدام با رویکردی متفاوت تلاش میکنند به نسل جدید رایانههای کوانتومی تجاری دست پیدا کنند.
آیونکیو؛ رهبر فعلی دقت کوانتومی
شرکت آیونکیو در حال حاضر یکی از مهمترین بازیگران بازار کوانتوم محسوب میشود و دلیل اصلی برتری آن، دستیابی به بالاترین سطح دقت در میان شرکتهای عمومی این صنعت است.
این شرکت از روش یونهای به دام افتاده استفاده میکند؛ روشی که در آن اتمهای واقعی بهعنوان کیوبیت مورد استفاده قرار میگیرند. از آنجا که این اتمها ماهیت یکسان و پایدارتری دارند، امکان کنترل دقیقتر آنها فراهم میشود.
آیونکیو برای افزایش پایداری سامانههای خود، به جای اتکا کامل به لیزرهای پیچیده، آنتنهای مایکروویوی را مستقیماً در تراشههای خود قرار داده است. نتیجه این رویکرد، دستیابی به دقت ۹۹.۹۹ درصدی در عملکرد دو کیوبیتی بوده که بالاترین میزان اعلامشده میان شرکتهای عمومی فعال در این حوزه است.
اما برنامه آیونکیو تنها محدود به ساخت سختافزار نیست. این شرکت تلاش میکند کنترل بیشتری بر زنجیره فناوری خود داشته باشد و در همین راستا وارد حوزههایی مانند شبکههای کوانتومی، انتقال داده و حسگرهای کوانتومی شده است.
یکی از مهمترین اقدامات این شرکت، خرید شرکت اسکایواتر برای ایجاد توانایی تولید داخلی تراشههای کوانتومی است. این اقدام میتواند سرعت توسعه نمونههای جدید و افزایش مقیاس تولید را در آینده بالا ببرد.
کوانتینیوم؛ رقیبی جدی برای عبور از آیونکیو
کوانتینیوم نیز مانند آیونکیو از فناوری یونهای به دام افتاده استفاده میکند، اما مسیر متفاوتی را در توسعه سامانههای خود دنبال کرده است.
این شرکت معتقد است استفاده از گیتهای مایکروویوی میتواند سرعت سامانه را محدود کند و مصرف انرژی را افزایش دهد. به همین دلیل، تمرکز خود را روی روشهای دیگر کنترل کیوبیتها گذاشته است. کوانتینیوم تاکنون به دقت ۹۹.۹۲ درصدی در عملکرد دو کیوبیتی دست یافته است؛ رقمی که اندکی پایینتر از آیونکیو قرار دارد، اما این شرکت هدف بلندپروازانهای برای آینده دارد.
بر اساس برنامه اعلامشده، سامانه جدید این شرکت با نام سُل میتواند در سال ۲۰۲۷ به دقت منطقی ۹۹.۹۹۹ درصدی برسد؛ سطحی که در صورت تحقق، میتواند رقابت میان دو شرکت را کاملاً تغییر دهد. یکی از نقاط قوت کوانتینیوم، تمرکز گسترده بر بخش نرمافزاری است. این شرکت یک زبان برنامهنویسی متنباز به نام گاپی توسعه داده که امکان مدیریت اصلاح خطاها در سطح کد را فراهم میکند.
همچنین ابزار توسعه نرمافزاری تیکِت و سکوی ابری نکسوس از دیگر بخشهایی هستند که کوانتینیوم را در مسیر ساخت یک زیستبوم کامل کوانتومی قرار دادهاند.
اینفلوکشن؛ شرطبندی روی معماری متفاوت
اینفلوکشن مسیر متفاوتی را نسبت به دو رقیب اصلی خود انتخاب کرده است. این شرکت از فناوری اتمهای خنثی استفاده میکند؛ روشی که در آن اتمها بدون بار الکتریکی در محیط خلأ کنترل میشوند. مزیت اصلی این فناوری این است که اتمهای بدون بار، نیروی دافعه کمتری نسبت به یکدیگر دارند و همین موضوع میتواند امکان افزایش تراکم کیوبیتها و توسعه سامانههای بزرگتر را فراهم کند.
اگرچه اینفلوکشن هنوز از نظر دقت به سطح آیونکیو و کوانتینیوم نرسیده، اما معماری آن میتواند در آینده مزیت مهمی از نظر سرعت و مقیاسپذیری ایجاد کند.
این شرکت در سال ۲۰۲۴ به دقت ۹۹.۷۳ درصدی در عملکرد دو کیوبیتی رسید و انتظار دارد این رقم در سال جاری به حدود ۹۹.۹ درصد افزایش پیدا کند.
در صورتی که اینفلوکشن بتواند فاصله خود را در زمینه دقت کاهش دهد، معماری اتم خنثی ممکن است به یکی از گزینههای اصلی برای ساخت رایانههای کوانتومی بزرگ تبدیل شود.
“
«به نظر میرسد بازار رایانش کوانتومی هنوز در مرحلهای مشابه هوش مصنوعی پیش از جهش بزرگ خود قرار دارد؛ جایی که فناوری بسیار امیدوارکننده است، اما فاصله زیادی تا تبدیل شدن به یک صنعت بالغ وجود دارد.
از دید سرمایهگذاری، تمرکز صرف بر هیجان فناوری میتواند پرریسک باشد و معیار اصلی باید توانایی شرکتها در تبدیل نوآوری علمی به مزیت تجاری پایدار باشد. در این میان، رقابت میان آیونکیو، کوانتینیوم و اینفلوکشن نشان میدهد آینده این صنعت احتمالاً متعلق به شرکتی خواهد بود که بتواند تعادل میان دقت، مقیاسپذیری و مدل اقتصادی را بهتر از دیگران ایجاد کند.»
بابک شیری
بازار سهام؛ فرصت بزرگ یا ریسک فناوری؟
رشد توجه سرمایهگذاران به رایانش کوانتومی باعث شده شرکتهای فعال در این حوزه به یکی از موضوعات داغ بازار فناوری تبدیل شوند. با این حال، برخلاف شرکتهای بالغ هوش مصنوعی، بسیاری از شرکتهای کوانتومی هنوز در مرحله توسعه فناوری قرار دارند و مسیر درآمدزایی گسترده آنها مشخص نیست.
سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که موفقیت در این صنعت تنها به داشتن فناوری اولیه وابسته نیست؛ بلکه توانایی تولید انبوه، کاهش هزینه، ایجاد کاربردهای تجاری و جذب مشتریان صنعتی، عوامل تعیینکننده خواهند بود.
در شرایط فعلی، آیونکیو به دلیل برتری در دقت، کوانتینیوم به دلیل توسعه نرمافزار و برنامههای اصلاح خطا، و اینفلوکشن به دلیل معماری متفاوت، سه نام مهم در رقابت آینده محسوب میشوند.
جمعبندی
رایانش کوانتومی هنوز در ابتدای مسیر توسعه خود قرار دارد، اما رقابت میان شرکتهای پیشرو نشان میدهد این فناوری میتواند یکی از بزرگترین موجهای سرمایهگذاری دهه آینده باشد. همانطور که هوش مصنوعی در سالهای اخیر ارزش شرکتهای پیشرو را چند برابر کرد، کوانتوم نیز میتواند نسل جدیدی از رهبران فناوری را ایجاد کند.
با این حال، برنده نهایی این رقابت شرکتی نخواهد بود که تنها بیشترین تعداد کیوبیت را تولید کند؛ بلکه شرکتی موفق خواهد شد که بتواند سامانهای دقیق، پایدار، قابل توسعه و اقتصادی برای استفاده واقعی در جهان بسازد.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است
