آنچه این روزها بر سهام اوراکل میگذرد، نمونهای کمنظیر از چرخش سریع روایتها در بازار سهام است؛ چرخشی که میتواند بهراحتی در کتابهای تاریخ بازارهای مالی ثبت شود. سهامی که تا چند ماه پیش یکی از ستارههای بیچونوچرای موج هوش مصنوعی بود، اکنون نزدیک به ۵۰ درصد پایینتر از اوج خود در ماه سپتامبر معامله میشود.
اوراکل بخش بزرگی از سال جاری را در قامت یک «قهرمان هوش مصنوعی» سپری کرد. سهام این شرکت از محدوده ۱۷۰ دلار در ماه مارس، با شتابی چشمگیر تا حوالی ۲۵۰ دلار صعود کرد و سپس در سپتامبر، پس از اعلام گزارش درآمدی، جهشی تاریخی را تجربه نمود. در اوج این هیجان، قیمت سهم حتی تا ۳۴۵ دلار نیز پیش رفت؛ حرکتی که برای مدت کوتاهی لری الیسون را به ثروتمندترین فرد جهان تبدیل کرد.
در آن مقطع، روایت بازار بینقص به نظر میرسید. الیسون اوراکل را بهعنوان ستون فقرات زیرساختی انقلاب هوش مصنوعی معرفی میکرد؛ شرکتی که قرار است «لایه زیرساختی» کل اکوسیستم AI باشد. تمرکز سرمایهگذاران نه بر درآمد جاری، بلکه بر عددی بهنام «تعهدات عملکردی باقیمانده» (RPO) بود؛ معیاری که از انفجار سفارشات آینده حکایت داشت. این رقم ابتدا از ۴۵۵ میلیارد دلار عبور کرد و بعدها حتی به بیش از ۵۲۰ میلیارد دلار رسید.
همکاری با OpenAI بهعنوان مُهر تأییدی بزرگ تلقی شد و قراردادهای چندابری با AWS و گوگل، اوراکل را در موقعیتی «خنثی اما ضروری» در جنگ غولهای فناوری نشان میداد. در آن فضا، کمتر کسی به حاشیه سود، هزینه سرمایهگذاری یا بازگشت سرمایه فکر میکرد. کلیدواژههایی مانند «OpenAI» و «بکلاگ» (تعهدات درآمدی معوق) برای فشردن دکمه خرید کافی بود. بخشی از این صعود نیز بیتردید حاصل فشار فروشندگان استقراضی و هیجان بازار آپشن بود.
اما آنچه این روایت را فرو ریخت، دو عامل مشخص بود: بازنگری در هزینههای سرمایهای و تأخیرها.
گزارش درآمدی فصل دوم که در ۱۰ دسامبر منتشر شد، حکم زنگ بیدارباش بازار را داشت. اگرچه عدم تحقق کامل درآمدها ناامیدکننده بود، اما ضربه اصلی از ناحیه چشمانداز آینده وارد شد؛ جایی که اوراکل پیشبینی هزینههای سرمایهای خود برای سال مالی ۲۰۲۶ را به ۵۰ میلیارد دلار افزایش داد.
در همین نقطه بود که سرمایهگذاران ناگهان به یاد آوردند تأمین مالی میلیاردها دلار برای ساخت دیتاسنتر، «پول رایگان» نیست. افزایش هزینه استقراض، بهویژه از بازار اوراق، بهسرعت خود را در جهش CDS اوراکل نشان داد.
چند روز بعد، گزارش بلومبرگ درباره تأخیر در تحویل دیتاسنترهای مرتبط با OpenAI، ضربه دوم را وارد کرد؛ تأخیری که ممکن است اجرای پروژهها را تا سال ۲۰۲۸ به عقب بیندازد. بخش مهمی از سناریوی صعودی اوراکل بر این فرض بنا شده بود که این شرکت میتواند خوشههای پردازشی را سریعتر از رقبایی مانند مایکروسافت توسعه دهد. با از بین رفتن این مزیت سرعت، منطق ارزشگذاری نیز بهشدت زیر سؤال رفت.
اکنون با افت دوباره ۵ درصدی قیمت سهم و معامله آن حوالی ۱۷۷ دلار، سهام اوراکل در بهترین حالت تنها اندکی نسبت به ابتدای سال در سود است و فاصلهای نزدیک به ۵۰ درصد با اوج سپتامبر دارد. شاید این اتفاق هنوز بهمعنای پایان روایت هوش مصنوعی در بازار نباشد، اما بهسختی میتوان نگرانی را پنهان کرد؛ نگرانی از لحظهای که بازار، فراتر از داستانها، پاسخ روشنی درباره محل تحقق سودآوری در برابر این حجم عظیم هزینهکرد طلب کند.
سرگذشت اخیر اوراکل یادآوری صریحی است از این واقعیت قدیمی بازارها: روایتها میآیند و میروند، اما در نهایت این جریان سود و بازده سرمایه است که داوری نهایی را انجام میدهد.
✔️ بیشتر بخوانید: لری الیسون کیست؟ نگاهی به زندگی و میراث بنیانگذار اوراکل
سخن پایانی
در نهایت، داستان اخیر اوراکل نشان میدهد که حتی قدرتمندترین روایتهای بازار نیز بدون پشتوانه شفاف سودآوری و بازده سرمایه، دوام چندانی ندارند. موج هوش مصنوعی همچنان میتواند فرصتهای بزرگی خلق کند، اما تجربه اوراکل هشداری جدی برای سرمایهگذاران است که میان «وعده رشد» و «واقعیت ترازنامه» تمایز قائل شوند؛ چرا که بازار در بلندمدت نه به بزرگی اعداد و هیجان داستانها، بلکه به توان شرکتها در تبدیل هزینههای سنگین امروز به جریان نقدی پایدار فردا پاداش میدهد.
