- آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) قصد دارد ۱۰۰ میلیون بشکه دیگر نفت و فرآورده‌های سوختی از ذخایر اضطراری آزاد کند؛ اما هم‌زمان با تداوم بحران تنگه هرمز، ذخایر جهانی نفت با سرعت در حال کاهش است.
- ذخایر استراتژیک نفت آمریکا به ۳۳۱.۲ میلیون بشکه رسیده که پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۳ تاکنون است. این میزان به حداقل عملیاتی برآوردشده، یعنی ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون بشکه، نزدیک شده است.
- آرامکو عربستان هشدار می‌دهد که حاشیه اطمینان عرضه جهانی نفت به‌شدت کاهش یافته است. حتی پس از بازگشایی تنگه هرمز، ممکن است دو سال طول بکشد تا ذخایر نفتی دوباره احیا شوند؛ وضعیتی که بازار را در برابر شوک‌های جدید آسیب‌پذیر می‌کند.
اوایل هفته جاری، آژانس بین‌المللی انرژی پس از رایزنی با گروه هفت اعلام کرد که ۱۰۰ میلیون بشکه دیگر گازوئیل، بنزین و نفت خام از ذخایر اضطراری آزاد خواهد کرد. این اقدام بخشی از طرحی است که در ماه مارس برای آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت در واکنش به محدودیت‌های ایجادشده در تنگه هرمز اعلام شد. بااین‌حال، این آزادسازی‌ها با یک مشکل اساسی روبه‌رو هستند: ذخایر نفتی جهان به‌سرعت در حال تخلیه شدن هستند.
هنگامی که دولت آمریکا آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک این کشور را آغاز کرد، گزارش‌های متعددی منتشر شد که در آن‌ها کارشناسان نسبت به پایین بودن سطح ذخایر هشدار می‌دادند و تأکید می‌کردند که برداشت بیشتر از این ذخایر می‌تواند خطرناک باشد.
در ابتدای ماه اکتبر، حجم نفت موجود در ذخایر استراتژیک (SPR) آمریکا پس از آخرین مرحله آزادسازی بیش از ۹ میلیون بشکه نفت، به ۳۳۱.۲ میلیون بشکه رسید؛ پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۳ تاکنون. این آزادسازی‌ها بخشی از تعهد آمریکا برای عرضه ۱۷۲ میلیون بشکه نفت در سال جاری هستند.
مشکل اینجا است که ذخایر ۳۳۱.۲ میلیون بشکه‌ای آمریکا فاصله چندانی با حداقل سطح عملیاتی موردنیاز برای این سامانه ذخیره‌سازی ندارد؛ سطحی که کارشناسان آن را بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون بشکه برآورد می‌کنند.
✔️ بیشتر بخوانید: هشدار غول نفتی جهان: نفت ۲۰۰ دلاری هنوز یک سناریوی جدی است
کاهش ذخایر به نزدیکی این محدوده خطرناک است، چرا که می‌تواند عملکرد زیرساخت‌های ذخیره‌سازی را مختل کند. برای جلوگیری از چنین وضعیتی، ذخایر باید دوباره پر شوند؛ ضمن اینکه کشورها باید توانایی خود را برای مقابله با بحران‌های احتمالی آینده در عرضه نفت حفظ کنند.
بااین‌حال، ذخایر استراتژیک نفت تنها ذخایری نیستند که به محدوده حداقل عملیاتی نزدیک می‌شوند. ذخایر جهانی نفت نیز روندی نزولی دارند.
بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه نفت آژانس بین‌المللی انرژی در ماه سپتامبر، ذخایر جهانی نفت در ماه اوت ۹۵ میلیون بشکه کاهش یافتند. در نتیجه، مجموع برداشت از ذخایر از ماه فوریه تاکنون به ۵۰۷ میلیون بشکه رسیده است؛ معادل روزانه ۲.۸ میلیون بشکه.
تنها نکته امیدوارکننده در این گزارش آن بود که ذخایر تجاری کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) با افزایش ۲۳ میلیون بشکه‌ای همراه شدند؛ افزایشی که کاهش ۱۹ میلیون بشکه‌ای ذخایر استراتژیک را جبران کرد.
اما این خبر خوب چندان دوام نیاورد.
اوایل هفته جاری، امین ناصر، مدیرعامل آرامکو، هشدار داد که ذخایر نفتی جهان به سطوح نگران‌کننده‌ای کاهش یافته‌اند و بازسازی آن‌ها نیز احتمالاً در آینده نزدیک امکان‌پذیر نخواهد بود.
ناصر در مجمع انرژی اینتلیجنس در لندن گفت: «سامانه عرضه نفت هم‌اکنون تحت فشار قرار گرفته است. در شرایطی که جهان گزینه‌های جایگزین چندانی در اختیار ندارد، حاشیه اطمینان عرضه به‌شدت ناچیز و نگران‌کننده است.»
او خاطرنشان کرد که احیای ذخایر تخلیه‌شده ممکن است تا دو سال طول بکشد؛ آن هم به شرطی که تنگه هرمز دوباره بازگشایی شود.
تا زمانی که چنین اتفاقی رخ نداده، جهان همچنان به برداشت از ذخایر خود ادامه می‌دهد. این مسئله باعث می‌شود در صورت تداوم جنگ تا سال ۲۰۲۷، بازارها در برابر شوک‌های شدیدتر عرضه آسیب‌پذیرتر شوند.
فاتح بیرول، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی، نیز این هفته پس از دیدار با اعضای آژانس برای بررسی آزادسازی جدید نفت و سوخت، اعلام کرد: دولت‌های عضو آژانس بین‌المللی انرژی همچنان ذخایر قابل‌توجهی از نفت اضطراری تحت مالکیت عمومی در اختیار دارند؛ حجمی معادل حدود ۱.۱ میلیارد بشکه که بیش از ۲۰۰ میلیون بشکه آن را گازوئیل تشکیل می‌دهد. آژانس آماده است در صورت نیاز و هر زمان که لازم باشد، مقادیر بیشتری از این ذخایر را روانه بازار کند.
✔️ بیشتر بخوانید: هزینه سنگین دور زدن تنگه هرمز؛ واقعیت پنهان بازگشت صادرات نفت خلیج فارس
هدف از این اظهارات، اطمینان‌بخشی به بازار و کاهش نگرانی‌ها درباره کمبود سوخت، به‌ویژه گازوئیل، بود. بااین‌حال، این پیام ممکن است به‌جای آرام کردن بازار، نگرانی‌ها را تشدید کند؛ چرا که ذخایر جهانی نیز به محدوده حداقل عملیاتی خود نزدیک شده‌اند.
عبور از این محدوده می‌تواند عملکرد کل سامانه ذخیره‌سازی را با مشکل مواجه کند و توانایی جهان برای حفظ و استفاده از ذخایر اضطراری را به خطر بیندازد.
از زمان آغاز جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران، بیش از یک میلیارد بشکه نفت خام از ذخایر جهانی برداشت شده است. به گفته ناصر، مدیرعامل آرامکو، بخش عمده این برداشت‌ها از ذخایر تجاری صورت گرفته است.
در نتیجه، کمتر از ۶ میلیارد بشکه نفت در مخازن ذخیره‌سازی باقی مانده است؛ ذخایری که برای حفظ عملکرد سامانه ذخیره‌سازی جهانی باید تا حد امکان در سطح مناسبی نگه داشته شوند.
به نظر می‌رسد جهان بخش عمده حاشیه اطمینان خود در برابر اختلالات عرضه نفت را مصرف کرده است.
در چنین شرایطی، جای تعجب نیست که بسیاری از کشورها، به‌ویژه در آسیا، اکنون برای افزایش ذخایر نفتی خود با یکدیگر رقابت می‌کنند.
آسیا به دلیل وابستگی بخش بزرگی از واردات نفت خود به خاورمیانه، در برابر تحولات منفی این منطقه آسیب‌پذیری بالایی دارد. اختلال در عرضه نفت از این منطقه، اقتصادهای آسیایی، به‌خصوص کشورهای جنوب شرق آسیا، را با دشواری‌های جدی در تأمین سوخت موردنیاز اقتصاد و جمعیتشان مواجه کرده است. این کشورها همچنین تلاش می‌کنند قیمت سوخت را در سطحی نسبتاً مقرون‌به‌صرفه نگه دارند.
به گزارش رویترز، دولت‌های ۹ کشور جنوب شرق آسیا در بیانیه‌ای که این هفته منتشر شد، اعلام کردند: «پیشرفته‌ترین اقدامات در دست بررسی شامل حمایت از توسعه سامانه‌های ذخیره‌سازی نفت در هر کشور و ایجاد ذخایر مشترک منطقه‌ای به‌صورت داوطلبانه است.»
به بیان دیگر، این کشورها قصد دارند اقداماتی مشابه آژانس بین‌المللی انرژی انجام دهند تا بتوانند در بحران‌های آینده بهتر از گذشته با اختلالات عرضه مقابله کنند.
اما یک مسئله اساسی همچنان پابرجا است: نفتی که این کشورها قصد دارند ذخیره کنند، باید از جایی تأمین شود و هزینه آن نیز نباید بیش از حد بالا باشد.
بازسازی ذخایر نفتی به زمان نیاز دارد و تا زمانی که قیمت‌ها به سطوح قابل‌تحمل‌تری بازنگردند، این فرایند برای دولت‌های جنوب شرق آسیا و سایر کشورهایی که به دنبال پر کردن مجدد مخازن خود هستند، پرهزینه خواهد بود.
در نتیجه، حتی اگر بحران تنگه هرمز پایان یابد، بازگشت بازار نفت به شرایط عادی لزوماً سریع نخواهد بود. کاهش شدید ذخایر جهانی به این معناست که بازار ممکن است برای مدت طولانی در برابر اختلالات جدید عرضه آسیب‌پذیر باقی بماند.
✔️ بیشتر بخوانید: بازار نفت در دو راهی: توافق آتش‌بس روسیه و تشدید درگیری‌های هرمز
