کاهش ذخایر نفت آمریکا؛ سلاح واشنگتن برای مهار بازار در جنگ ایران کم‌اثر شده است

شش ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، واشنگتن ممکن است برای آرام کردن بازار نگران و پرتنش نفت با دشواری بیشتری روبه‌رو شود؛ چرا که روسای‌جمهور آمریکا طی پنج سال گذشته بخش قابل‌توجهی از ذخایر نفتی ذخیره استراتژیک نفت آمریکا را برداشت کرده‌اند.

ذخیره استراتژیک نفت آمریکا (SPR) که پس از بحران‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ ایجاد شد، نفت خام را در مجموعه‌ای از ۶۰ غار نمکی زیرزمینی در سواحل تگزاس و لوئیزیانا نگهداری می‌کند. پس از سال‌ها برداشت نفت در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن و دونالد ترامپ، حجم این ذخایر اکنون به پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۹۸۲ رسیده و تنها ۲۸۹.۷ میلیون بشکه نفت در آن باقی مانده است.

اگر ترامپ آخرین محموله ۳۹ میلیون بشکه‌ای را که در توافق ماه مارس با آژانس بین‌المللی انرژی تعیین شده بود آزاد کند، حجم ذخایر به حدود ۲۴۳ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت. در آن زمان، بیش از ۳۰ کشور توافق کردند در مجموع رکورد ۴۰۰ میلیون بشکه نفت را روانه بازار کنند که سهم آمریکا ۱۷۲ میلیون بشکه بود. هدف از این اقدام، آرام کردن بازارها پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه بود.

نفت موجود در این غارها، که ارتفاع برخی از آن‌ها به اندازه ساختمان امپایر استیت می‌رسد، روی آب شناور است. با برداشت بیشتر نفت، سطح آب بالا می‌آید؛ موضوعی که می‌تواند به دیواره غارها و همچنین لوله‌ها و پمپ‌های مورد استفاده برای استخراج نفت آسیب بزند.

یک منبع در وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد حداقل سطح عملیاتی این ذخایر ۷۰ میلیون بشکه است.

اما «سیدارت میسرا»، استاد مهندسی نفت در دانشگاه تگزاس A&M، می‌گوید اگرچه کف فیزیکی ذخیره استراتژیک نفت آمریکا ۷۰ میلیون بشکه است، اما حداقل سطح عملی برای بهره‌برداری ایمن از این ذخایر، به حدود ۲۵۰ میلیون بشکه نزدیک است.

او گفت: «ماموریت اصلی این ذخایر، تامین سریع نفت برای بازار در زمان بحران است. اما فعالیت در سطحی پایین‌تر از ۲۵۰ میلیون بشکه، زیرساخت‌ها را وارد منطقه خطر می‌کند.»

یسرا تاکید کرد که اظهاراتش لزوماً بازتاب‌دهنده دیدگاه دانشگاه محل فعالیتش نیست.

ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد آمریکا ذخایر استراتژیک نفت خود را با استفاده از نفت ونزوئلا دوباره پر خواهد کرد، اما هنوز مشخص نیست این اقدام با چه سرعتی می‌تواند به بازسازی ذخایر یا کاهش قیمت بنزین کمک کند. انتظار می‌رود واشنگتن این هفته با کاراکاس به توافقی برای احیای صنعت نفت آسیب‌دیده ونزوئلا برسد؛ توافقی که می‌تواند کنترل یک‌پنجم ذخایر عظیم و اثبات‌شده نفت خام این کشور را در اختیار آمریکا قرار دهد.

دولت ترامپ ۱۷۲ میلیون بشکه نفت ذخیره استراتژیک را به شکل وام در اختیار بازار قرار داد و شرکت‌ها باید این نفت را همراه با بهره بازگردانند؛ به این معنا که حدود ۴۰ میلیون بشکه نفت بیشتر نیز باید تحویل داده شود که تقریباً معادل مصرف دو روز آمریکا است. با این حال، بازگشت نفت تا اواخر سال جاری آغاز نمی‌شود و انتظار نمی‌رود این فرآیند پیش از اواخر سال ۲۰۲۸ تکمیل شود.

کوین بوک، تحلیلگر موسسه ClearView Energy Partners، در یادداشتی پژوهشی اعلام کرد چه آمریکا نفت ونزوئلا را مستقیماً وارد ذخایر استراتژیک کند و چه آن را بفروشد تا با درآمد حاصل از آن نفت آمریکا برای ذخایر خریداری شود، تکمیل کامل ذخایر «ممکن است سال‌ها زمان ببرد» و حتی ممکن است انتخابات در آمریکا و ونزوئلا این روند را متوقف کند.

روندی که سال‌ها در حال شکل‌گیری بود

کاهش ذخایر نفتی آمریکا اتفاقی ناگهانی نیست. به لطف رونق تولید نفت آمریکا که از سال ۲۰۰۸ آغاز شد، این کشور اکنون در مجموع به صادرکننده خالص فرآورده‌ها و محصولات نفتی تبدیل شده و بنابراین الزام آژانس بین‌المللی انرژی برای ذخیره‌سازی معادل ۹۰ روز واردات خالص نفت، دیگر شامل آمریکا نمی‌شود.

بایدن از سال ۲۰۲۱ حدود ۲۳۰ میلیون بشکه نفت را با هماهنگی شرکای بین‌المللی برای مهار قیمت نفت آزاد کرد. این رقم شامل فروش رکورد ۱۸۰ میلیون بشکه پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بود.

واشنگتن روند پر کردن مجدد ذخایر را آغاز کرده بود، اما جنگ ایران این برنامه را متوقف کرد. علاوه بر این، بودجه لازم نیز به پایان رسیده است. کنگره آمریکا سال گذشته تنها ۱۷۱ میلیون دلار برای پر کردن مجدد این ذخایر اختصاص داد؛ رقمی که بسیار کمتر از حدود ۲۰ میلیارد دلار مورد نیاز در آن زمان بود.

وزارت انرژی آمریکا به درخواست رویترز برای اظهار نظر در این مورد پاسخ نداد.

برخی محدودیت‌ها نیز از هم‌اکنون آشکار شده‌اند. قوانین آمریکا به رئیس‌جمهور اجازه نمی‌دهد در صورتی که حجم ذخایر به کمتر از ۲۵۲.۴ میلیون بشکه برسد، دستور برداشت‌های عادی و محدود از ذخایر را صادر کند؛ هرچند در شرایط اضطراری بزرگ، همچنان امکان دستور آزادسازی نفت وجود خواهد داشت.

بر اساس گزارشی که دفتر حسابرسی دولت آمریکا (GAO) در ماه مه منتشر کرد، غارهای ذخیره استراتژیک نفت عموماً در وضعیت خوبی قرار دارند، اما وزارت انرژی درباره سلامت و یکپارچگی چاه‌ها، به دلیل نیاز به تعمیرات و عملیات عمرانی مستمر، نگرانی‌هایی دارد.

دفتر حسابرسی دولت آمریکا اعلام کرد: «ظرفیت تخلیه، توزیع و پر کردن ذخیره استراتژیک نفت در حال حاضر محدود است و به دلیل مشکلات دیرینه ناشی از فرسودگی زیرساخت‌ها، که با پروژه‌های عمرانی گسترده برای رفع این مشکلات همراه شده، در آینده نیز با خطر مواجه خواهد بود.»

این نهاد همچنین دریافت که توانایی ذخایر استراتژیک برای پر شدن یا تخلیه سریع نفت، به دلیل مشکلاتی از جمله توقف‌های ناشی از عملیات عمرانی در حال انجام، در معرض خطر قرار گرفته است.

کلیتون سیگل، پژوهشگر ارشد برنامه امنیت انرژی و تغییرات اقلیمی اندیشکده CSIS، در رویدادی در ۲۴ اوت گفت سطح فعلی ذخایر استراتژیک نفت آمریکا «به شکلی نگران‌کننده پایین» است.

به گفته او، ترکیب کاهش ذخایر نفتی آمریکا و کاهش توان اوپک برای افزایش سریع تولید، باعث شده حاشیه امن بازار بسیار محدود شود و «در صورت وقوع اختلالات جدید، انعطاف سیاست‌گذاری کمتری برای مهار بازار نفت داشته باشیم».

فعالان و ناظران بازار نفت نیز نسبت به سطح ذخایر نگران هستند.

لوتز کیلیان، مدیر مرکز انرژی و اقتصاد بانک فدرال رزرو دالاس، گفت: «آیا با نزدیک شدن به کف ذخایر، نگرانی فعالان بازار بیشتر خواهد شد؟ قطعاً بله. حتی ممکن است آن‌ها توانایی آزادسازی هر میزان نفت باقی‌مانده برای آرام کردن بازار را زیر سوال ببرند.»

کیلیان هشدار داد اگر ذخایر استراتژیک نفت آمریکا بیش از این مورد استفاده قرار گیرد، احتمالاً قیمت نفت افزایش خواهد یافت و به اقتصاد آسیب خواهد زد.

او افزود: «وقتی ذخایر موجود عملاً به پایان برسند، تخریب تقاضا تنها واکنش باقی‌مانده به کمبود نفت خواهد بود.»