اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، وعده داده است که به زودی بستهای از سختترین و بیسابقهترین فشارهای اقتصادی را علیه ایران به اجرا بگذارد. با این حال، نگاهی دقیقتر به ابزارهای باقیمانده در دستان واشنگتن نشان میدهد که هرگونه اقدام جدی علیه تهران، با یک مانع بزرگ به نام «چین» روبهروست؛ مانعی که میتواند هزینههای سنگینی برای اقتصاد جهانی و روابط ژئوپلیتیک آمریکا به همراه داشته باشد.
- وعده تحریمهای تازه: خزانهداری آمریکا از احتمال رونمایی از تحریمهای بیسابقه ضد ایرانی در آینده نزدیک خبر داده است.
- نقش کلیدی پکن: چین خریدار اصلی نفت ایران است و بیشتر این معاملات از طریق پالایشگاههای مستقل موسوم به «چایپات» انجام میشود.
- ریسک تنش با چین: هرگونه اقدام سختگیرانه علیه بانکها یا پالایشگاههای چینی خطر واکنش متقابل پکن را به دنبال دارد.
- گزینههای روی میز: تمرکز واشنگتن بیشتر بر مسدود کردن مسیرهای تبادل ارزی و صرافیهای اماراتی است تا رویارویی مستقیم با بانکهای بزرگ چین.
چرا مهار نفت ایران برای آمریکا سخت شده است؟
ایران در حال حاضر تحت سنگینترین لایههای تحریم و حتی محاصره دریایی قرار دارد؛ موضوعی که باعث شده واشنگتن برای پیدا کردن نقطهضعفهای جدید دچار محدودیت شود. بخش عمدهای از نفت صادراتی ایران راهی چین میشود و پکن این خریدها را عمدتاً از طریق پالایشگاههای مستقل و کوچک (معروف به چایپات) انجام میدهد. این پالایشگاهها ارتباط خاصی با سیستم مالی آمریکا ندارند و به همین دلیل، ابزارهای سنتی تنبیهی ایالات متحده روی آنها اثرگذاری کمتری دارد.
اگر وزارت خزانهداری آمریکا بخواهد بانکهای بزرگ چین را به دلیل تسهیل تسویههای مالی نفت ایران هدف قرار دهد، خطر یک جنگ تجاری و تلافیجویانه از سوی پکن در حوزه صادرات مواد معدنی حیاتی وجود دارد؛ سناریویی که فراتر از بازارهای انرژی، کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
گزینههای محدود خزانهداری آمریکا
با توجه به ریسکهای سنگین رویارویی مستقیم با پکن، گزینههای پیش روی تیم اقتصادی ترامپ محدودتر از آن چیزی است که به نظر میرسد:
- صرافیهای محلی: هدف قرار دادن صرافیهای مستقر در امارات متحده عربی که به ایران کمک میکنند درآمدهای نفتی حاصل از فروش به یوان را به ارزهای دیگر تبدیل یا منتقل کنند.
- تحریمهای ثانویه گسترده: مدلسازی رویکرد مشابه تحریمهای کرهشمالی علیه هر نهادی که با تهران مراوده دارد.
- مصادره داراییها: حرکت از فاز «مسدودسازی» به سمت «مصادره» داراییهای دولتی ایران که در حوزه قضایی آمریکا قرار دارند.
در مقابل، راهکارهایی مثل ایجاد بلوک زمینی (که نیازمند همکاری کشورهایی چون عراق، ترکیه و پاکستان است) به دلیل عوارض جغرافیایی و موانع قانونی اجرایی به نظر نمیرسند.
واکنش بازار نفت به بازی جدید واشنگتن
معاملهگران بازار انرژی با احتیاط به این اخبار نگاه میکنند. از یک سو، قطع یا محدود شدن جریان نفت تخفیفخورده ایران میتواند عرضهها را در بازار محدود کند و همزمان با ریسکهای ژئوپلیتیک موجود در منطقه، قیمتها را بالاتر ببرد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه پکن پیش از دیدار برنامهریزیشده میان روسای جمهور آمریکا و چین تمایلی به تنشآفرینی ندارد، بازار فعلاً این سناریو را به عنوان یک روند فرسایشی و تدریجی ارزیابی میکند، نه یک شوک آنی.
منبع: اینوستینگلایو
