محدودیت صادرات تراشه‌های پیشرفته آمریکا به چین برای جلوگیری از دسترسی نهادهای حساس به توان پردازشی راهبردی وضع شده؛ اما رایانش ابری اجرای آن را دشوار کرده است. گزارش نیویورک‌تایمز در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ شبکه‌ای از شرکت‌ها در سنگاپور و مالزی را معرفی می‌کند که احتمالاً دسترسی علی‌بابا به تراشه‌های انویدیا را فراهم کرده‌اند. نگرانی، رسیدن این ظرفیت به نهادهای مرتبط با ارتش چین است.

در یک نگاه
  • مگاسپید، شرکت سنگاپوری، بنا بر گزارش نیویورک‌تایمز بیش از چهار میلیارد دلار تراشه انویدیا خریداری کرده است.
  • علی‌بابا مشتری و پشتیبان مالی اصلی این شرکت معرفی شده و از ظرفیت مراکز داده جنوب شرق آسیا بهره برده است.
  • آزمایشگاه ژجیانگ با مشارکت علی‌بابا تأسیس شده و برخی پژوهشگران آن با نهادهای نظامی چین همکاری داشته‌اند.
  • آمریکا دسترسی برون‌مرزی به توان پردازشی پیشرفته را هدف مقررات تازه قرار داده؛ بااین‌حال، انتقال تراشه‌های مگاسپید به آزمایشگاه هنوز اثبات نشده است.

مسیر دسترسی؛ از مگاسپید تا علی‌بابا

طبق گزارش نیویورک‌تایمز، آلیس هوانگ و همسرش کانگ وی در سال ۲۰۲۳ طرح کسب‌وکاری هوش مصنوعی در جنوب شرق آسیا را معرفی کردند. مگاسپید شکل گرفت و بیش از چهار میلیارد دلار تراشه انویدیا خرید. سه منبع آگاه، علی‌بابا را مشتری و پشتیبان مالی شرکت معرفی کرده‌اند. این رابطه امکان استفاده از تراشه‌های پیشرفته در مراکز داده خارج از چین را فراهم می‌کرد.

مگاسپید تا علی‌بابا

در سازوکار گزارش‌شده، علی‌بابا با تعهد خرید ظرفیت پردازشی، تقاضای مگاسپید را تضمین می‌کرد. مگاسپید سرمایه جذب و تجهیزات تهیه می‌کرد؛ سپس وای‌تی‌ال در مالزی مراکز داده را می‌ساخت. کاربران از راه دور متصل می‌شدند و داده‌ها از مالزی به سنگاپور و سپس از کابل‌های زیردریایی به چین می‌رسیدند. بنابراین، ممنوعیت صادرات فیزیکی الزاماً دسترسی دیجیتال را متوقف نمی‌کند.

آزمایشگاه ژجیانگ و نگرانی امنیتی

آزمایشگاه ژجیانگ در سال ۲۰۱۷ با مشارکت علی‌بابا تأسیس شد. مدیر آن، وانگ جیان، پیش‌تر مدیر ارشد فناوری علی‌بابا بود. گزارش می‌گوید پژوهشگران مرکز در شناسایی آسیب‌پذیری، دفاع سایبری و شبیه‌سازی نظامی فعالیت داشته‌اند. پژوهشی با محققان آکادمی نیروی هوایی چین نیز شبیه‌سازی مقابله با ناوگروه خارجی را بررسی کرده است.

این پیوندها برای واشنگتن مهم است؛ زیرا توان پردازشی پیشرفته آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و توسعه ابزارهای سایبری را تسریع می‌کند. بااین‌حال، ارتباط نهادی با استفاده مستقیم از تراشه‌های مگاسپید یکسان نیست. گزارش روشن نمی‌کند این تراشه‌ها به آزمایشگاه رسیده باشند؛ بنابراین انتقال غیرقانونی اثبات نشده است.

نقش مالزی و شبکه واسطه‌ها

طبق گزارش، زیرمجموعه مگاسپید به نام اسپیدماتریکس، تراشه‌های انویدیا را در مرکز داده وای‌تی‌ال در جوهور مالزی برای علی‌بابا به کار گرفته است. بررسی یک شرکت اطلاعات زیرساختی، سامانه‌های مدیریت تجهیزات با نام علی‌بابا را نشان داده است. مگاسپید سرورها را از آیورس، زیرمجموعه آمریکایی گروه چینی اینسپِر، تهیه می‌کرد. دی‌وان، بریج دیتا سنترز و آئولانی نیز به ارائه ظرفیت پردازشی به مشتریان چینی مرتبط شده‌اند.

مالزی و انودیا

این شبکه، جنوب شرق آسیا را به محل تلاقی سرمایه، زیرساخت ارتباطی، تجهیزات آمریکایی و تقاضای شرکت‌های چینی تبدیل کرده است. چندلایه‌بودن مالکیت، شناسایی مصرف‌کننده نهایی را دشوار می‌کند.

واکنش آمریکا و پیامدهای بازار

وزارت بازرگانی و دادگستری آمریکا در بیانیه ۱۶ نوامبر گفتند بررسی مگاسپید از سال ۲۰۲۴ آغاز شده است. وزارت بازرگانی در مه ۲۰۲۵ سوابق فروش انویدیا را خواست و انویدیا در ژوئن مگاسپید را در فهرست عدم فروش گذاشت. بازرسان آمریکایی و سنگاپوری بررسی کردند؛ سپس وزارت دادگستری هدایت تحقیقات را برعهده گرفت. بیانیه از تحقیق سخن می‌گوید، نه محکومیت.

آمریکا در ۱۵ و ۱۶ نوامبر مقررات تازه‌ای برای محدودکردن دسترسی از راه دور به تراشه‌ها و سرورهای پیشرفته منتشر کرد. مراکز داده خارجی که توان محاسباتی به شرکت‌های کشورهای مورد نگرانی می‌دهند، مشمول مجوز می‌شوند. رویترز و آسوشیتدپرس از اهمیت مالزی، سنگاپور، تایلند، اندونزی و برزیل خبر داده‌اند. سهام وای‌تی‌ال طی دو هفته حدود ۲۰ درصد افت کرد.

مواضع شرکت‌ها و ابهام‌های پرونده

انویدیا گفته برای رعایت مقررات تلاش می‌کند. مگاسپید اعلام کرده موضوع تحت بررسی مستقل است. علی‌بابا ارائه خدمات به ارتش را رد کرده و گفته قرارداد ابری استفاده نظامی را ممنوع می‌کند. پکن اتهام جاسوسی را بی‌اساس خوانده و آزمایشگاه ژجیانگ پاسخ نداده است.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است