یک قطعه کمترشناختهشده در زنجیره تولید فناوری حالا به یکی از نشانههای مهم فشار هزینه در صنعت الکترونیک تبدیل شده است. شاخص قیمت تولیدکننده بردهای مدار چاپی (PCB) در آمریکا طی ماه ژوئیه ۴۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت؛ جهشی بیسابقه که همزمان با رشد تقاضای هوش مصنوعی و اختلال در تأمین برخی مواد اولیه رخ داده است.
این افزایش قیمت فقط یک اتفاق در بخش بالادستی صنعت فناوری نیست. بر اساس گزارش تازه آکسیوس و دادههای اداره آمار نیروی کار آمریکا، فشار هزینه در بخشهایی از زنجیره تأمین فناوری در حال افزایش است و بخشی از این فشار میتواند با تأخیر زمانی به محصولات نهایی مانند گوشی، لپتاپ و خودرو منتقل شود.
نکته مهم اینجاست که انتقال کامل این افزایش هزینه به مصرفکننده فوری نیست. به گفته کارشناسان زنجیره تأمین، قراردادهای قبلی تولیدکنندگان باعث میشود اثر افزایش قیمت مواد و قطعات با تأخیر ظاهر شود؛ بنابراین بخشی از موج گرانی فعلی ممکن است طی ۶ ماه تا یک سال آینده بیشتر در قیمت کالاهای نهایی دیده شود.
- جهش ۴۵ درصدی PCB: شاخص قیمت تولیدکننده بردهای مدار چاپی در آمریکا در ژوئیه ۴۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت.
- AI و اختلال عرضه: تقاضای شدید زیرساختهای هوش مصنوعی در کنار اختلال در تأمین برخی مواد اولیه، فشار بیشتری بر زنجیره تولید PCB وارد کرده است.
- فشار در بخشهای دیگر فناوری: قیمت فلشدرایوها تقریباً دو برابر شده و قیمت گروه نرمافزار و لوازم جانبی رایانه نیز ۲۱.۲ درصد افزایش یافته است.
- اثر با تأخیر به مصرفکننده میرسد: کارشناسان زنجیره تأمین میگویند انتقال افزایش هزینهها به محصولات نهایی میتواند حداقل ۶ ماه تا یک سال زمان ببرد.
چرا قیمت بردهای مدار چاپی ۴۵ درصد جهش کرد؟
برد مدار چاپی یا PCB یکی از اجزای پایه در بسیاری از تجهیزات الکترونیکی است و قطعات مختلف الکترونیکی روی آن نصب میشوند. بنابراین افزایش هزینه تولید PCB میتواند در بخشهای مختلف زنجیره فناوری اثرگذار باشد.
جهش اخیر قیمت PCB تنها به رشد تقاضا برای سختافزارهای هوش مصنوعی مربوط نمیشود. از یک سو، دیتاسنترها و شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی به حجم بالایی از تراشهها و تجهیزات الکترونیکی نیاز دارند و از سوی دیگر، اختلال در تأمین برخی مواد اولیه فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان ایجاد کرده است.
در ساخت PCBها از مواد مختلفی استفاده میشود که از جمله آنها میتوان به مس و مواد رزینی تخصصی اشاره کرد. اختلال در تأمین این مواد میتواند هزینه تولید بردهای مدار چاپی را افزایش دهد و در نهایت به سایر بخشهای زنجیره فناوری منتقل شود.
اختلال در تأمین رزین؛ یکی از حلقههای مهم زنجیره
یکی از عوامل مهم مطرحشده در گزارش آکسیوس، اختلال در تأمین رزین پلیفنیلن اتر (PPE) با خلوص بالا است؛ مادهای که در تولید برخی لمینتهای مورد استفاده در بردهای مدار چاپی کاربرد دارد.
پس از حمله ایران در ماه آوریل، یکی از تولیدکنندگان بزرگ این ماده در عربستان سعودی از مدار خارج شد. این واحد حدود ۷۰ درصد از عرضه جهانی رزین PPE با خلوص بالا را تأمین میکند و اختلال در فعالیت آن فشار قابلتوجهی بر زنجیره تأمین ایجاد کرده است.
بنابراین، داستان افزایش قیمت PCB فقط داستان رونق هوش مصنوعی نیست؛ تقاضای بالا و محدودیت عرضه مواد اولیه همزمان عمل کردهاند و فشار بیشتری بر قیمتها وارد کردهاند.
تورم در بخش فناوری فقط به PCB محدود نیست
دادههای منتشرشده نشان میدهند فشار قیمتی در بخش فناوری به یک محصول خاص محدود نمانده است. قیمت برخی قطعات و تجهیزات مرتبط با رایانه نیز در ماههای اخیر افزایش قابلتوجهی داشته است.
| قطعه / شاخص | تغییر سالانه | اهمیت برای بازار |
|---|---|---|
| بردهای مدار چاپی (PCB) | ۴۵٪ افزایش | افزایش هزینه یکی از اجزای پایه تجهیزات الکترونیکی |
| فلشدرایوها | حدود ۱۰۰٪ افزایش | تقریباً دو برابر شدن قیمت در یک سال |
| نرمافزار و لوازم جانبی رایانه | ۲۱.۲٪ افزایش | بالاترین رشد ثبتشده در این گروه |
این ارقام بهتنهایی به معنای افزایش ۴۵ درصدی قیمت تمامشده همه محصولات الکترونیکی نیستند، اما نشان میدهند فشار هزینه در بخشهایی از زنجیره فناوری در حال افزایش است.
چرا گرانی PCB هنوز به گوشی و خودرو نرسیده است؟
یکی از مهمترین نکات این تحول، تأخیر زمانی میان افزایش قیمت قطعات و اثر آن بر کالاهای نهایی است.
به گفته جیسون میلر، استاد مدیریت زنجیره تأمین در دانشگاه ایالتی میشیگان، قراردادهای قبلی میان تولیدکنندگان و تأمینکنندگان باعث میشود افزایش قیمت قطعات بلافاصله به مصرفکننده منتقل نشود.
در نتیجه، اثر افزایش هزینهها ممکن است ۶ ماه تا یک سال طول بکشد تا در قیمت محصولاتی مانند گوشیهای هوشمند، لپتاپها و خودروها بیشتر دیده شود.
به همین دلیل، بخشی از فشار قیمتی فعلی هنوز در زنجیره تأمین باقی مانده و ممکن است در ماههای آینده بیشتر خود را در بازار خردهفروشی نشان دهد.
آیا این موج میتواند تورم را دوباره افزایش دهد؟
افزایش قیمت قطعات فناوری بهتنهایی به معنای بازگشت تورم گسترده نیست. اثر نهایی آن به وضعیت تقاضا، قدرت قیمتگذاری شرکتها و شرایط بازار کار نیز بستگی دارد.
در شرایط فعلی، بازار کار نسبت به سالهای پس از همهگیری کرونا آرامتر شده و فشار رشد دستمزدها نیز نسبت به آن دوره کاهش یافته است. این موضوع میتواند توان شرکتها برای انتقال کامل افزایش هزینهها به مصرفکننده را محدود کند.
با این حال، اگر فشار هزینه در مواد اولیه و قطعات ادامه پیدا کند، شرکتها ممکن است بهتدریج بخشی از افزایش هزینه تولید را به قیمت محصولات منتقل کنند. بنابراین، شش تا ۱۲ ماه آینده میتواند برای ارزیابی اثر واقعی این شوک زنجیره تأمین بر قیمت کالاهای فناوری اهمیت زیادی داشته باشد.
جمعبندی؛ موج گرانی هنوز به مصرفکننده نرسیده است
جهش ۴۵ درصدی شاخص قیمت تولیدکننده بردهای مدار چاپی در آمریکا، نشانهای از فشار فزاینده در بخشهایی از زنجیره تأمین فناوری است. رشد تقاضای ناشی از هوش مصنوعی در کنار اختلال در تأمین برخی مواد اولیه، این فشار را تشدید کرده است.
با این حال، نباید از این داده نتیجه گرفت که قیمت همه محصولات الکترونیکی به همان میزان افزایش خواهد یافت. انتقال فشار هزینه به مصرفکننده به عوامل مختلفی بستگی دارد و معمولاً با تأخیر انجام میشود.
آنچه اکنون اهمیت دارد این است که بخشی از افزایش هزینهها هنوز در بالادست زنجیره تأمین قرار دارد. اگر این فشار در ماههای آینده ادامه پیدا کند، گوشی، لپتاپ، خودرو و سایر تجهیزات الکترونیکی میتوانند بهتدریج اثر آن را در قیمت نهایی خود نشان دهند.
