بانک مرکزی روسیه که زمانی بزرگترین خریدار دولتی طلا در جهان بود، حالا به یک فروشنده مداوم تبدیل شده است. تازهترین آمارهای بلومبرگ نشان میدهد ذخایر طلای این کشور به پایینترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۰ (زمان پیش از آغاز پاندمی) رسیده است؛ تغییری بزرگ که فشار شدید کسری بودجه بر بدنه اقتصادی مسکو را برملا میکند.
گزارشهای تازه نشان میدهند که ذخایر طلای بانک مرکزی روسیه از ابتدای سال جاری میلادی تا اول اوت، حدود ۱.۶ میلیون اونس کاهش یافته و به ۷۳.۲ میلیون اونس رسیده است. ارزش این میزان کاهش ذخایر در طول هفت ماه، حدود ۳۳.۷ میلیارد دلار برآورد میشود. اما چرا کشوری که سالها خریدار اصلی طلا در جهان بود، حالا دست به حراج داراییهای طلایی خود زده است؟
- کاهش محسوس ذخایر: خروج ۱.۶ میلیون اونس طلا از ذخایر بانک مرکزی روسیه ظرف هفت ماه، حجم کل ذخایر را به پایینترین سطح در ۶ سال اخیر رساند.
- انگیزه اصلی فروش: افت درآمدهای انرژی و تحریمها، دولت را مجبور کرده برای جبران کسری بودجه به صندوق رفاه ملی (NWF) دستاندازی کند.
- مکانیزم آینهای (کنترل نوسان روبل): بانک مرکزی روسیه برای اینکه وارد شدن پول حاصل از فروش طلا به بازار باعث سقوط ارزش «روبل» نشود، خریدهای متقابلی در بازار داخلی انجام میدهد تا بازار آرام بماند.
- تاثیر بر بازار جهانی طلا: این تغییر جهت اگرچه یک خریدار بزرگ سابق را حذف کرده، اما با توجه به خریدهای سنگین سایر بانکهای مرکزی (بهویژه چین و لهستان)، بازار جهانی طلا همچنان حمایت میشود.
چرا فروش طلا در روسیه کلید خورده است؟
پاسخ ساده است: کاهش درآمدهای نفتی و گازی به همراه تحریمهای شدید پس از جنگ اوکراین، خزانه دولت روسیه را تحت فشار قرار داده است. وزارت دارایی روسیه مجبور شده برای پر کردن چاله کسری بودجه، طلا و ارزهای خارجی موجود در «صندوق رفاه ملی» را به فروش برساند.
در این میان، بانک مرکزی روسیه نقش مجری و تعدیلکننده را ایفا میکند. طبق سازوکاری موسوم به مکانیزم آینهای، بانک مرکزی معادل خروج داراییها توسط وزارت دارایی، معاملات متقابلی در بازار داخلی انجام میدهد تا فشار ناشی از فروش طلا و ارز باعث فروپاشی یا نوسان شدید روبل در بازار داخلی نشود.
بنابراین، میزان و سرعت کاهش ذخایر طلای مسکو، اکنون به یکی از دقیقترین شاخصهای لحظهای برای سنجش «درجه تب و فشار اقتصادی در بودجه روسیه» تبدیل شده است.
✔️ بیشتر بخوانید: موج بیسابقه فرار سرمایه در روسیه؛ چرا مردم ۲۴ میلیارد یورو از بانکها بیرون کشیدند؟
جدول تغییرات کلیدی در وضعیت طلای بانک مرکزی روسیه
| شاخص | وضعیت فعلی (تا اول اوت) | مقایسه / توضیحات |
|---|---|---|
| حجم کل ذخایر طلا | ۷۳.۲ میلیون اونس | کاهش به پایینترین سطح از ژانویه ۲۰۲۰ |
| میزان خروج طلا از ابتدای سال | ۱.۶ میلیون اونس کاهش | نشاندهنده افت مداوم در ۷ ماه نخست سال |
| ارزش دلاری افت ذخایر | ۳۳.۷ میلیارد دلار | بازتابدهنده حجم برداشت برای جبران کسری بودجه |
| نقش در بازار جهانی | فروشنده مداوم | تغییر موضع از بزرگترین خریدار دولتی جهان به عرضهکننده |
این رویداد چه پیامی برای معاملهگران و بازار جهانی دارد؟
از منظر بازار جهانی طلا، خروج روسیه از صف خریداران یک تغییر ساختاری است. روسیه سالها بخش عمدهای از طلای استخراجشده در داخل کشورش را میخرید تا پشتوانه ارزی خود را تقویت کند. با این حال، حذف این تقاضا به معنی سقوط قیمت طلا در جهان نیست؛ چرا که خریدهای سنگین سایر بانکهای مرکزی بزرگ دنیا، بهویژه بانک مرکزی چین و لهستان، جای خالی مسکو را پر کرده است.
برای معاملهگران و فعالان بازارهای مالی، روند فروش طلای مسکو یک زنگ خطر آشکار از تحلیل رفتن سپرهای حمایتی اقتصاد روسیه است. تا زمانی که درآمدهای انرژی روسیه پایین بماند، تسریع خروج طلا از خزانه این کشور نشان خواهد داد که فشار مالی بر مسکو رو به افزایش است.
