در یک نگاه
  • افزایش ظرفیت: ژاپن قرار است ۱۶ میلیون بشکه به ظرفیت ذخیره نفت عربستان اضافه کند و مجموع آن را به ۲۴ میلیون بشکه برساند.
  • هدف توافق: این همکاری با هدف تقویت امنیت عرضه انرژی و گسترش روابط دو کشور انجام می‌شود. ذخیره نفت در ژاپن به عربستان امکان می‌دهد در بازارهای آسیایی حضور راهبردی‌تری داشته باشد.
  • شبکه ذخیره‌سازی خارجی: ژاپن تنها محل ذخیره‌سازی نفت عربستان در خارج از کشور نیست، ریاض ترتیبات مشابهی در کره‌جنوبی، سنگاپور، مصر و هلند نیز دارد. گسترش این شبکه به عربستان کمک می‌کند نفت خود را به بازارهای مصرف نزدیک‌تر نگه دارد و در شرایط اختلال عرضه، انعطاف بیشتری داشته باشد.

برنامه عربستان سعودی برای ذخیره‌سازی نفت خام در خارج از کشور در حال گسترش است. اخیرا ژاپن اعلام کرده که ظرفیت بیشتری برای ذخیره نفت عربستان در اختیار این کشور قرار می‌دهد که در راستای تقویت امنیت عرضه انرژی و گسترش همکاری‌های دوجانبه انجام می‌شود.

توافق جدید امکان ذخیره مقادیر بیشتری نفت عربستان را در یکی از مهم‌ترین بازارهای مصرف انرژی آسیا فراهم می‌کند. این طرح با بهره‌گیری از تأسیسات موجود، انعطاف‌پذیری عربستان را در برابر نوسان‌های عرضه و تقاضا افزایش می‌دهد.

این توافق بخشی از برنامه کلان ریاض برای ذخیره‌سازی نفت در خارج از کشور است که علاوه بر ژاپن، همکاری با کشورهای آسیایی دیگری مانند سنگاپور و کره جنوبی و نیز استفاده از محل‌های ذخیره‌سازی در اروپا و مصر را در بر می‌گیرد. هدف این اقدامات، توسعه ترتیبات مشترک ذخیره‌سازی نفت، افزایش هماهنگی میان کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده و تقویت امنیت انرژی در آسیاست.

افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی در ژاپن به ۲۴ میلیون بشکه

ژاپن علاوه بر ظرفیت فعلی ۸ میلیون بشکه، برای مدتی مشخص تا سقف ۱۶ میلیون بشکه ظرفیت اضافی در تأسیسات ذخیره‌سازی ملی خود در اختیار عربستان قرار می‌دهد. با این افزایش، مجموع ظرفیت در دسترس برای ذخیره نفت خام عربستان در ژاپن به ۲۴ میلیون بشکه خواهد رسید. براساس گزارش تارنمای الطاقه، این توافق پس از نشست ۹ نوامبر ۲۰۲۶ میان شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، و آکازاوا ریوسی، وزیر اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن، اعلام شد. دو طرف در این نشست درباره تقویت همکاری‌های دوجانبه، به‌ویژه در بخش انرژی، گفت‌وگو کردند و بر اهمیت ثبات بازارهای جهانی انرژی و امنیت عرضه تأکید گذاشتند.

عربستان، ژاپن را شریکی راهبردی می‌داند و بر آمادگی خود برای تأمین پایدار نفت مورد نیاز این کشور در بلندمدت تأکید کرده است. طبق اعلام وزارت انرژی عربستان در جمعه ۲۰ نوامبر، طرف ژاپنی نیز از عرضه نفت عربستان تشکر کرده است. در این راستا، عربستان روند پر کردن دوباره مخازن مشترک نفت در ژاپن را آغاز کرده است.

ترتیبات ذخیره‌سازی مشترک دو کشور به سال ۲۰۱۰ بازمی‌گردد که اخیراً اثربخشی این طرح را تأیید کرده و بر ادامه توسعه آن و استفاده بیشتر از ظرفیت‌های موجود توافق کرده‌اند. ژاپن همچنین قصد دارد، مشروط به مساعد بودن شرایط بازار و تکمیل فرایندهای داخلی، حداکثر ۸ میلیون بشکه نفت عربستان را برای ذخایر ملی خود خریداری کند.

گسترش شبکه ذخیره‌سازی عربستان در آسیا

آرامکو در سپتامبر ۲۰۱۷ و در چارچوب توافق با شرکت ملی نفت، گاز و فلزات ژاپن (JOGMEC)، ظرفیت ذخیره‌سازی خود در اوکیناوا را به ۸.۲ میلیون بشکه افزایش داد.

در کره جنوبی نیز آرامکو در سال ۲۰۲۳ قراردادی پنج‌ساله با شرکت ملی نفت این کشور امضا کرد که بر اساس آن، ۵.۳ میلیون بشکه نفت خام در تأسیسات شهر اولسان ذخیره می‌شود. در ژوئن ۲۰۲۶ نیز عربستان و کره جنوبی توافق‌نامه دیگری امضا کردند. این توافق پس از دیدار شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان با کیم جونگ هوان، وزیر تجارت، صنعت و منابع کره جنوبی، حاصل شد و حوزه‌هایی از جمله نفت و گاز، پالایش، پتروشیمی، تحقیق‌وتوسعه، سرمایه‌گذاری و پروژه‌های زیرساخت انرژی را در بر می‌گرفت.

همچنین، وزارت انرژی عربستان و وزارت تجارت و صنعت سنگاپور در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کردند که قصد دارند برای ذخیره نفت خام عربستان در سنگاپور ترتیباتی فراهم کنند. این همکاری با هدف تقویت امنیت انرژی در جنوب‌شرق آسیا دنبال می‌شود.

طرح پیشنهادی با سنگاپور استفاده از تأسیسات ذخیره‌سازی شیل جورونگ را در بر می‌گیرد که حدود ۱۵۰ متر زیر سطح زمین قرار دارد و ظرفیت کلی آن ۱.۴۷ میلیون مترمکعب، معادل حدود ۹ میلیون بشکه هیدروکربن مایع شامل نفت خام و میعانات گازی است.

ذخیره نفت در نزدیکی مراکز مصرف

امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکو، پیش‌تر گفته بود این شرکت علاوه بر ژاپن و کره جنوبی، در هلند و بندر سیدی‌کریر مصر نیز محل‌های ذخیره‌سازی دارد. او اعلام کرده است آرامکو با شرکای خود برای افزایش و حتی دو برابر کردن حجم نفت ذخیره‌شده عربستان در خارج از کشور همکاری می‌کند که این امر می‌تواند به مدیریت عرضه و پاسخ‌گویی به نیاز بازار در شرایط استثنایی کمک کند.

به گفته ناصر، وزارت انرژی عربستان با دولت‌های مربوطه همکاری می‌کند تا آرامکو بتواند از ذخایر تجاری بهره‌مند شود و گزینه‌های بیشتری برای مقابله با اختلال در عرضه داشته باشد.

ذخیره‌سازی نفت در نزدیکی مراکز مصرف نیز می‌تواند، بسته به میزان موجودی، ظرفیت عملیاتی و شرایط قرارداد، زمان لازم برای پاسخ‌گویی به تقاضای مشتریان را کاهش دهد.

پیوند توافق با برنامه امنیت انرژی آسیا

همکاری عربستان و ژاپن با طرح «مشارکت انرژی و منابع آسیا» (POWERR Asia) مرتبط است که ژاپن با هدف تقویت امنیت انرژی در این قاره و با حمایت مالی اعلام‌شده ۱۰ میلیارد دلاری دنبال می‌کند.

این طرح همچنین در امتداد برنامه اقدام نشست وزرای جامعه آسیایی برای جلوگیری از انتشار کربن، جهت افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی نفت قرار دارد که در نشست این نهاد در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ ارائه شد. در این برنامه، مسیرهایی برای توسعه چارچوب‌های نهادی و زیرساخت‌های لازم جهت ذخیره‌سازی نفت در آسیا، تقویت همکاری با کشورهای تولیدکننده و هماهنگی واکنش‌های اضطراری ترسیم شده است.