دولت دونالد ترامپ در حال ترسیم مرزهای تازه‌ای برای رقابت فناوری آمریکا با چین است؛ رویکردی که هم‌زمان دو حوزه مهم صنعت هوش مصنوعی، یعنی تجارت تراشه‌های پیشرفته و سرمایه‌گذاری بین‌المللی در مراکز داده را هدف قرار می‌دهد. ترامپ در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد واشنگتن تمایلی به فروش نسل‌های پیشرفته تراشه به چین ندارد و تنها با عرضه تراشه‌های قدیمی‌تر موافق است. او همچنین از برنامه خود برای اعمال مالیات بر شرکت‌های آمریکایی سازنده مراکز داده در خارج از کشور خبر داد. این اظهارات می‌تواند بر راهبرد شرکت‌هایی مانند انویدیا، مایکروسافت، آلفابت و آمازون اثر بگذارد و معادلات سرمایه‌گذاری در زیرساخت هوش مصنوعی را تغییر دهد.

در یک نگاه
  • ترامپ اعلام کرد آمریکا تنها با فروش تراشه‌های قدیمی‌تر به چین موافق است.
  • واشنگتن از توافقی جامع با پکن سخن گفته، اما جزئیات آن هنوز مشخص نیست.
  • شرکت‌های آمریکایی ممکن است برای ساخت مراکز داده در خارج با مالیات سنگین روبه‌رو شوند.
  • انویدیا، مایکروسافت، آلفابت و آمازون از شرکت‌های در معرض پیامدهای این سیاست‌ها هستند.

محدودسازی تراشه‌ها؛ رقابت با چین در سطح محاسبات

اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح شد که دولت آمریکا چند روز پیش محدودیت‌های تازه‌ای برای دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته اعلام کرده بود. مقررات وزارت بازرگانی، دسترسی غیرمستقیم شرکت‌های چینی به توان پردازشی آمریکا از طریق مراکز داده کشورهای دیگر را نیز هدف می‌گیرد. برخی مراکز داده خارجی که قدرت محاسباتی قابل‌توجهی در اختیار شرکت‌های مشمول محدودیت قرار می‌دهند، به مجوز صادراتی نیاز خواهند داشت. به این ترتیب، واشنگتن علاوه بر فروش مستقیم تراشه، امکان اجاره توان پردازشی خارج از چین را نیز کنترل می‌کند.

ترامپ پس از دیدار با شی جین‌پینگ گفت آمریکا فقط خواهان فروش تراشه‌های قدیمی‌تر است. او از مذاکره درباره توافقی جامع با چین سخن گفت، اما جزئیات آن را روشن نکرد. بنابراین، این اظهارات به‌معنای صدور مجوز تازه برای فروش محصولات مشخص انویدیا نیست و صادرات همچنان تابع مقررات رسمی خواهد بود.

پیامدهای سیاست تراشه برای انویدیا

برای انویدیا، چین بازاری مهم اما پیچیده است. محدودیت صادرات می‌تواند فروش محصولات پیشرفته را کاهش دهد و مشتریان چینی را به سمت تولیدکنندگان داخلی سوق دهد. فروش تراشه‌های قدیمی‌تر، در صورت مجازبودن، شاید بخشی از حضور شرکت را حفظ کند.

مالیات بر مراکز داده خارجی؛ اولویت با سرمایه‌گذاری داخلی

ترامپ اعلام کرد شرکت‌های آمریکایی که در کشورهای دیگر مرکز داده احداث کنند، با مالیاتی سنگین روبه‌رو خواهند شد. او با اشاره به سرمایه‌گذاری گوگل در فنلاند گفت ترجیح دولت آن است که این پروژه‌ها در آمریکا ساخته شوند. اما نرخ مالیات، مبنای محاسبه، زمان اجرا و اختیار قانونی آن مشخص نشده است. آسوشیتدپرس گزارش داده ترامپ گفته بود هنوز برنامه را با مقام‌های دولت خود در میان نگذاشته است؛ بنابراین، موضوع فعلاً پیشنهاد سیاسی است، نه مالیاتی تصویب‌شده یا مقررات لازم‌الاجرا.

در صورت اجرا، این سیاست بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری مایکروسافت، آلفابت و آمازون اثر می‌گذارد. این شرکت‌ها برای خدمات ابری و هوش مصنوعی به مراکز داده جهانی نیاز دارند. نزدیکی به کاربران، برق و زمین در انتخاب محل احداث نقش دارند. مالیات اضافی می‌تواند مزیت ساخت‌وساز خارجی را کاهش دهد.

تناقض زیرساختی؛ برق و مخالفت محلی

تمرکز مراکز داده در آمریکا با مانعی جدی روبه‌رو است: مخالفت جوامع محلی. مصرف برق، فشار بر شبکه، نگرانی درباره قبض خانوارها و پیامدهای زیست‌محیطی، برخی پروژه‌ها را با دشواری مجوز مواجه کرده است. انتخابات میان‌دوره‌ای نیز نشان داد مخالفت با مراکز داده به موضوعی سیاسی تبدیل شده و دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست آورده‌اند.

ترامپ مدعی شده مراکز داده برق موردنیاز خود را تولید می‌کنند و هزینه برق مصرف‌کنندگان کاهش می‌یابد. اما نتیجه به شیوه تأمین انرژی، اتصال نیروگاه‌ها به شبکه و نحوه تقسیم هزینه‌های زیرساختی بستگی دارد. تولید برق اختصاصی لزوماً به کاهش فوری تعرفه خانوارها منجر نمی‌شود.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است