سرمایه‌گذاری‌های شخصی دونالد ترامپ در صنعت نفت و گاز آمریکا در شرایطی که جنگ ایران بازار جهانی انرژی را متحول کرده، با افزایش قابل‌توجهی مواجه شده است. بررسی داده‌های مالی و معاملاتی نشان می‌دهد ارزش ۹ سرمایه‌گذاری بزرگ نفت و گاز رئیس‌جمهور آمریکا از روز پیش از آغاز جنگ تا پایان ماه اوت، حدود ۱.۵ تا ۴.۴ میلیون دلار افزایش یافته است.

این افزایش در شرایطی رخ داده که تصمیمات نظامی و دیپلماتیک دولت ترامپ بارها قیمت نفت و سهام شرکت‌های انرژی را به‌شدت جابه‌جا کرده‌اند. از سوی دیگر، حساب‌های سرمایه‌گذاری ترامپ در طول جنگ همچنان به خرید و فروش سهام شرکت‌هایی مانند Exxon Mobil و Chevron ادامه داده‌اند؛ حتی در برخی روزهایی که تصمیمات رئیس‌جمهور مستقیماً باعث نوسانات شدید بازار نفت شده است.

با این حال، بررسی CNBC هیچ مدرکی پیدا نکرده که ترامپ شخصاً معاملات را هدایت کرده، از تصمیمات آینده دولت برای معامله استفاده کرده یا سیاست خارجی و نظامی آمریکا را تحت تأثیر منافع مالی خود قرار داده باشد. کاخ سفید نیز تأکید کرده است که این سرمایه‌گذاری‌ها توسط مدیران مستقل کنترل می‌شوند.

جنگ ایران چگونه ارزش دارایی‌های ترامپ را افزایش داد؟

جنگ ایران یکی از مهم‌ترین شوک‌های عرضه در بازار جهانی انرژی در سال‌های اخیر بوده است. نگرانی درباره اختلال در صادرات نفت، امنیت مسیرهای انتقال انرژی و احتمال گسترش درگیری در خاورمیانه، قیمت نفت را افزایش داد و در نتیجه ارزش سهام بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده، پالایشگر و زیرساخت‌های انرژی نیز بالا رفت.

ترامپ در پایان سال ۲۰۲۵ در چند شرکت بزرگ انرژی آمریکا سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی داشت. CNBC با تجمیع موقعیت‌های سرمایه‌گذاری او، ۹ شرکت بزرگ را شناسایی کرده است: Chevron، ConocoPhillips، Exxon Mobil، Kinder Morgan، Marathon Petroleum، Occidental Petroleum، Phillips 66، Valero Energy و Williams Companies.

بر اساس تغییر قیمت سهام این شرکت‌ها بین پایان معاملات ۲۷ فوریه و ۳۱ اوت، ارزش این دارایی‌ها حدود ۱.۵ تا ۴.۴ میلیون دلار افزایش یافته است. البته این رقم به معنای سود قطعی یا نقدشده نیست. اسناد مالی تعداد دقیق سهام، قیمت خرید و فروش و مشخصات هر معامله را اعلام نمی‌کنند. بنابراین این محاسبات بیشتر نشان‌دهنده افزایش ارزش کاغذی دارایی‌ها هستند.

با وجود این محدودیت، اصل ماجرا قابل توجه است: سیاست خارجی و نظامی دولت ترامپ به افزایش ریسک عرضه نفت کمک کرد و همین شرایط به سودآوری شرکت‌هایی منجر شد که رئیس‌جمهور آمریکا در آنها سهام دارد.

معاملات ترامپ در حساس‌ترین روزهای بازار

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش، زمان‌بندی معاملات است. در ۲ مارس، نخستین روز معاملاتی پس از حمله اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران، حساب‌های سرمایه‌گذاری ترامپ خرید سهام هشت شرکت بزرگ نفت و گاز را گزارش کردند. یکی از این معاملات، خرید بین ۱۰۰ هزار تا ۲۵۰ هزار دلار سهام Exxon Mobil بود.

ترامپ پیش از جنگ بین ۳.۲ تا ۱۲.۵ میلیون دلار در اکسون سرمایه‌گذاری کرده بود. تا پایان اوت، افزایش قیمت سهام این شرکت به‌تنهایی حدود ۱۷۶ هزار تا ۶۹۰ هزار دلار به ارزش آن سرمایه‌گذاری اولیه اضافه کرده بود.

سه هفته بعد، در ۲۳ مارس، ترامپ تهدید حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران را پیش از آغاز معاملات به تعویق انداخت و از پیشرفت مذاکرات خبر داد. بازار نفت بلافاصله واکنش نشان داد و قیمت برنت تقریباً ۱۱ درصد سقوط کرد.

در همان روز، حساب‌های ترامپ ۱۶ خرید در شرکت‌های نفت و گاز را گزارش کردند و هیچ فروشی انجام نشد. ارزش این خریدها حدود ۱۶۳ هزار تا ۵۷۰ هزار دلار بود و سهام شرکت‌هایی مانند اکسون، شورون و فیلیپس ۶۶ را شامل می‌شد.

این هم‌زمانی لزوماً به معنای تخلف نیست، اما از منظر اخلاقی و حکمرانی سؤال‌برانگیز است؛ زیرا تصمیم رئیس‌جمهور و معاملات سرمایه‌گذاری او در یک بازار مشترک به یکدیگر نزدیک شده‌اند.

فروش اکسون پیش از اعلام آتش‌بس

مورد دیگری که توجه کارشناسان را جلب کرده، معامله اکسون در ۷ آوریل است. یکی از حساب‌های سرمایه‌گذاری ترامپ در آن روز بین ۵۰۰ هزار تا یک میلیون دلار سهام Exxon Mobil فروخت.

حدود دو ساعت و نیم پس از پایان معاملات، ترامپ اعلام کرد که آمریکا و ایران به یک آتش‌بس دو هفته‌ای دست یافته‌اند. اکسون صبح روز بعد بیش از ۶ درصد افت کرد.

اگر سهام فروخته‌شده از پیش از جنگ در اختیار ترامپ بوده باشد، محاسبات CNBC نشان می‌دهد فروش آنها علاوه بر جلوگیری از زیان روز بعد، حدود ۳۵ تا ۷۰ هزار دلار افزایش ارزش نسبت به قیمت ۲۷ فوریه داشته است. با این حال، چون تاریخ خرید سهام فروخته‌شده مشخص نیست، نمی‌توان این رقم را سود واقعی معامله دانست. در مجموع، تا ۲۹ ژوئن حداقل ۲۳ فروش در میان ۹ شرکت مورد بررسی ثبت شده است.

آیا مدیران مستقل تعارض منافع را از بین می‌برند؟

کاخ سفید می‌گوید ترامپ و اعضای خانواده‌اش هیچ توانایی برای تعیین زمان خرید یا فروش سهام ندارند و تمام تصمیمات توسط مدیران مستقل گرفته می‌شود. سازمان ترامپ نیز پیش‌تر اعلام کرده بود دارایی‌های او در حساب‌های کاملاً اختیاری قرار دارند و مؤسسات مالی خارجی، از جمله استراتژی‌های خودکار، معاملات را مدیریت می‌کنند.

از منظر حقوقی، این موضوع اهمیت زیادی دارد. اگر رئیس‌جمهور شخصاً در معاملات دخالت نکرده باشد و از اطلاعات محرمانه استفاده نکرده باشد، صرف مالکیت سهام الزاماً به معنای تخلف نیست. اما از منظر اعتماد عمومی، مسئله پیچیده‌تر است. زیرا رئیس‌جمهور همچنان می‌داند بخش قابل‌توجهی از ثروتش در صنعت انرژی قرار دارد؛ صنعتی که تصمیمات جنگی، تحریم‌ها، دیپلماسی و سیاست خارجی آمریکا می‌تواند مستقیماً بر ارزش آن تأثیر بگذارد.

در چنین شرایطی، حتی اگر معامله توسط یک الگوریتم انجام شود، این پرسش همچنان باقی می‌ماند که آیا ساختار موجود برای جلوگیری از تعارض منافع بالقوه کافی است یا خیر.

شرکت‌های نفتی برنده جنگ شدند؛ مصرف‌کنندگان بازنده؟

افزایش ارزش دارایی‌های ترامپ تنها بخشی از تصویر بزرگ‌تر بازار انرژی است. ۹ شرکت نفت و گاز موجود در سبد او در سه‌ماهه دوم مجموعاً ۴۷.۶ میلیارد دلار سود کسب کردند؛ رقمی تقریباً سه برابر سود ۱۵.۹ میلیارد دلاری آنها در مدت مشابه سال قبل.

دو شرکت بزرگ یعنی Exxon Mobil و Chevron روی هم ۲۶.۶ میلیارد دلار سود گزارش کردند؛ در حالی که سود ترکیبی آنها در سال گذشته ۹.۶ میلیارد دلار بود. سه پالایشگر بزرگ یعنی Marathon Petroleum، Phillips 66 و Valero نیز در مجموع ۱۲.۷ میلیارد دلار سود به دست آوردند.

در مقابل، افزایش قیمت انرژی هزینه بیشتری به مصرف‌کنندگان تحمیل کرد. طبق برآورد کارکنان دموکرات کمیته مشترک اقتصادی کنگره، آمریکایی‌ها از زمان آغاز جنگ حدود ۷۱.۵ میلیارد دلار هزینه اضافی برای بنزین پرداخت کرده‌اند؛ معادل حدود ۶۰۴ دلار برای هر خانوار.

این تضاد، مسئله سیاسی ماجرا را پررنگ‌تر می‌کند: سود شرکت‌های انرژی و ارزش دارایی سهامداران افزایش یافته، در حالی که خانوارها برای سوخت و حمل‌ونقل هزینه بیشتری پرداخت کرده‌اند.

“

«داستان سرمایه‌گذاری‌های نفتی ترامپ را نباید صرفاً با عدد ۴.۴ میلیون دلار سنجید. اهمیت واقعی ماجرا در تضاد بالقوه میان قدرت سیاسی و منافع اقتصادی است. حتی اگر تمام معاملات توسط مدیران مستقل و الگوریتم‌های خودکار انجام شده باشند، رئیس‌جمهوری که تصمیماتش می‌تواند بازار نفت را به‌شدت جابه‌جا کند، در موقعیتی متفاوت از یک سرمایه‌گذار عادی قرار دارد. به نظر من، استاندارد مناسب برای چنین موقعیتی نباید فقط «نبود تخلف» باشد؛ بلکه باید به سطحی از شفافیت و تفکیک دارایی‌ها برسد که حتی شائبه استفاده از قدرت عمومی برای منفعت خصوصی را نیز کاهش دهد.»

اسم نویسنده

مسئله اصلی فراتر از چند میلیون دلار است

بحث درباره سرمایه‌گذاری‌های ترامپ در نهایت نباید تنها به این سؤال محدود شود که او دقیقاً چقدر پول به دست آورده است.

مسئله بزرگ‌تر، اعتماد عمومی به تصمیمات اقتصادی و خارجی دولت است. اگر رئیس‌جمهور تصمیمی بگیرد که قیمت نفت را ۱۰ یا ۲۰ درصد جابه‌جا کند و همان رئیس‌جمهور در شرکت‌های انرژی سهام داشته باشد، حتی در صورت نبود تخلف قانونی، یک تعارض منافع بالقوه در ذهن جامعه شکل می‌گیرد.

این موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که معاملات مالی دقیقاً در روزهایی انجام شوند که تصمیمات سیاسی بازار را تکان داده‌اند. از سوی دیگر، نباید از روی هم‌زمانی معاملات نتیجه‌گیری قطعی کرد. بازار انرژی به‌شدت پیچیده است و مدیران سرمایه‌گذاری می‌توانند بر اساس روندهای عمومی بازار، الگوریتم‌ها و اطلاعات عمومی اقدام کنند. گزارش CNBC نیز هیچ مدرکی از هدایت معاملات توسط ترامپ یا استفاده از اطلاعات محرمانه پیدا نکرده است.

بنابراین، مسئله اصلی در اینجا بیشتر شفافیت و استانداردهای حکمرانی است تا اثبات یک تخلف مشخص.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.