در یک نگاه
  • بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود: بیش از ۵۰ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا بین آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶، مجموعاً بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود.
  • اختلال در تنگه هرمز: محدودیت‌های عبور و مرور از تنگه هرمز باعث شده کشورهای مختلف برای تأمین نفت و سوخت به سراغ عرضه‌کنندگان جایگزین، به‌ویژه آمریکا، بروند.
  • فشار بر مصرف‌کنندگان آمریکایی: طبق برآوردهای مطرح‌شده، مصرف‌کنندگان آمریکایی از زمان آغاز جنگ حدود ۱۴۷ میلیارد دلار هزینه اضافی برای بنزین و گازوئیل پرداخت کرده‌اند؛ یعنی به‌طور متوسط بیش از ۱۱۰۰ دلار برای هر خانوار.

چندین شرکت نفت و گاز آمریکایی از افزایش تجارت پس از آغاز جنگ ایران در ماه فوریه و محدودیت‌های بعدی در تجارت بین‌المللی انرژی سود برده‌اند.

محدودیت عبور و مرور از تنگه هرمز، آبراه حیاتی متصل‌کننده خلیج فارس به دریای عرب، بسیاری از کشورها را مجبور کرده برای تأمین انرژی به عرضه‌کنندگان جایگزین روی بیاورند؛ تغییری که به شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا فرصت داده بخشی از کمبود عرضه را جبران کنند.

تنگه هرمز از اواخر فوریه ۲۰۲۶، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و واکنش تهران با محدود کردن تردد در این آبراه، با محدودیت‌های شدید و محاصره عملی مواجه بوده است. پیش از اعمال این محدودیت‌ها، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از این مسیر عبور می‌کرد.

در سال ۲۰۲۵، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از تنگه هرمز عبور می‌کرد؛ رقمی که بر اساس برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، معادل تقریباً ۶۰۰ میلیارد دلار تجارت انرژی در سال بود. ادامه محدودیت‌های تجاری ایران باعث شده چندین کشور، به‌ویژه در منطقه خلیج فارس، صادرات انرژی خود را متوقف کنند؛ مسئله‌ای که ضربه شدیدی به برخی اقتصادها وارد کرده است.

ابهام درباره زمان و نحوه بازگشایی تنگه هرمز و همچنین آینده تجارت انرژی از این مسیر، کشورهای زیادی را در سراسر جهان به جست‌وجوی سریع تأمین‌کنندگان جدید سوخت و انرژی واداشته است. محدودیت‌های اخیر، آسیب‌پذیری تجارت جهانی انرژی را آشکار کرده و اهمیت متنوع‌سازی منابع تأمین انرژی را نشان داده است؛ هم از طریق گسترش عرضه‌کنندگان و هم با توسعه تولید انرژی‌های تجدیدپذیر در کنار سوخت‌های فسیلی.

بر اساس تحلیل اخیر روزنامه نیویورک‌تایمز، شرکت‌های نفتی آمریکا به‌طور محافظه‌کارانه، در سال جاری بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند؛ سودی که عمدتاً ناشی از افزایش قیمت سوخت و رشد تقاضا برای برخی محصولات بوده است. این برآورد عملکرد بیش از ۵۰ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا، عمدتاً تولیدکنندگان و پالایشگاه‌ها، را در فاصله آوریل تا سپتامبر بررسی کرده است. در مقابل، مجموع سود این شرکت‌ها در مدت مشابه سال گذشته کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود.

برخی شرکت‌ها، به‌ویژه فعالان صنعت پالایش نفت آمریکا، سود بیشتری نسبت به سایرین کسب کرده‌اند. آسیب‌های واردشده به چندین تأسیسات پالایشگاهی در خاورمیانه و روسیه طی سال‌های اخیر، در نتیجه درگیری‌های مداوم، ظرفیت پالایش جهانی را با تهدید مواجه کرده و به شرکت‌های نفتی آمریکایی فرصت داده است تا بخشی از این کمبود را جبران کنند.

شرکت‌های آمریکایی همچنان می‌توانند در شرایطی امن و باثبات فعالیت کنند، در حالی که برخی پالایشگاه‌های خاورمیانه مجبورند در شرایط خطرناک ناشی از جنگ به فعالیت خود ادامه دهند. علاوه بر این، شرکت‌های نفت و گاز آمریکا تا حد زیادی از هزینه‌های بالای حمل‌ونقل در امان هستند؛ چرا که بخش قابل‌توجهی از نفت مورد پالایش آن‌ها از طریق خطوط لوله منتقل می‌شود.

جفری میلر، تحلیلگر ژئوپلیتیک و سردبیر خبرنامه Gulf States Insights، توضیح داده است که جنگ ایران «حق بیمه ریسک ایجاد کرده که شرکت‌های مستقر در آمریکا از نظر ساختاری در موقعیت مناسبی برای کسب درآمد از آن قرار دارند». او در مقابل گفته است تولیدکنندگان نفت منطقه خلیج فارس به دلیل افزایش هزینه‌ها و ریسک‌ها، در کنار خسارات فیزیکی، به‌شدت آسیب دیده‌اند؛ عواملی که بهره‌برداری آن‌ها از قیمت‌های بالاتر را دشوارتر می‌کند.

شرکت‌های بزرگ نفت و گاز آمریکا، از جمله اکسون موبیل و شورون، از جمله بزرگ‌ترین برندگان جنگ بوده‌اند و در ماه اکتبر، سودهای بسیار بالایی را برای سه‌ماهه سوم گزارش کردند. سود اکسون موبیل در سه‌ماهه سوم بیش از دو برابر شد، در حالی که سود شورون تقریباً سه برابر افزایش یافت.

با این حال، سود شرکت‌های نفت و گاز آمریکا در سال جاری همچنان کمتر از سال ۲۰۲۲ است؛ سالی که پس از حمله روسیه به اوکراین و اعمال تحریم‌ها علیه شماری از محصولات انرژی روسیه، قیمت نفت به‌طور میانگین به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید. در مقایسه، میانگین قیمت نفت در فاصله آوریل تا سپتامبر امسال حدود ۹۰ دلار در هر بشکه بوده است.

در حالی که شرکت‌های نفت و گاز آمریکا همچنان از شرایط بازار سود می‌برند، مصرف‌کنندگان این کشور طی ماه‌های اخیر مجبور شده‌اند هزینه بیشتری برای انرژی و بنزین بپردازند؛ چرا که محدودیت در عرضه بین‌المللی سوخت، قیمت‌ها را افزایش داده است. برآوردها نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان آمریکایی از زمان آغاز جنگ ایران، در مجموع ۱۴۷ میلیارد دلار هزینه اضافی برای بنزین و گازوئیل پرداخت کرده‌اند؛ رقمی معادل بیش از ۱۱۰۰ دلار برای هر خانوار.

این اختلاف میان سود شرکت‌ها و هزینه‌های مصرف‌کنندگان، بحث‌های سیاسی درباره این موضوع را تشدید کرده است که چه کسانی از جنگ سود می‌برند و چه کسانی هزینه آن را پرداخت می‌کنند.

آمریکا تنها کشوری نیست که در پی درگیری‌های جاری در خاورمیانه شاهد افزایش سود شرکت‌های نفت و گاز بوده است. چندین شرکت بزرگ نفتی اروپایی نیز درآمدهایی بالاتر از میانگین گزارش کرده‌اند. شرکت شل در سه‌ماهه سوم ۱۲.۰۶ میلیارد دلار سود ثبت کرد که تقریباً دو برابر سود آن در مدت مشابه سال گذشته بود. همچنین شرکت توتال انرژی فرانسه سود سه‌ماهه سوم خود را نسبت به سال ۲۰۲۵ بیش از دو برابر افزایش داد و به ۸.۲۶ میلیارد دلار رساند.

در شرایطی که شماری از شرکت‌های نفت و گاز در خاورمیانه و آسیا به دلیل ادامه درگیری‌ها، آسیب به زیرساخت‌ها و محدودیت‌های عبور و مرور از تنگه هرمز همچنان با محدودیت در تولید و تجارت انرژی مواجه هستند، انتظار می‌رود شرکت‌های سوخت فسیلی آمریکایی و اروپایی از تقاضای بالاتر برای سوخت در این بازارها و همچنین افزایش قیمت نفت و گاز، همچنان سود ببرند.