هوش مصنوعی؛ موتور رشد اقتصاد آمریکا یا منشأ یک بحران جدید؟
- وابستگی اقتصاد آمریکا به هوش مصنوعی: سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای هوش مصنوعی به یکی از محرکهای اصلی رشد اقتصادی، اشتغال و سودآوری شرکتهای آمریکایی تبدیل شده است.
- ریسک کاهش سرمایهگذاری: اگر بازده مورد انتظار پروژههای هوش مصنوعی محقق نشود، شرکتهای بزرگ فناوری ممکن است هزینههای سرمایهای خود را کاهش دهند؛ اتفاقی که میتواند زنجیره تأمین، اشتغال و فعالیت اقتصادی را تحت فشار قرار دهد.
- چالش تورمی هوش مصنوعی: اگرچه هوش مصنوعی در بلندمدت با افزایش بهرهوری میتواند به کاهش تورم کمک کند، اما سرمایهگذاری سنگین در مراکز داده، نیمهرساناها، برق و زیرساختها در کوتاهمدت فشارهای تورمی ایجاد کرده است.
اقتصاد آمریکا بیش از گذشته به رونق سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی وابسته شده است؛ رونقی که از سرمایهگذاری شرکتها، سودآوری بنگاههای اقتصادی و ثروت خانوار حمایت میکند. در چنین شرایطی، ورود بازار سهام به یک دوره نزولی میتواند از طریق ایجاد اثر منفی ثروت، به کاهش مصرف خانوارها و افت سرمایهگذاری شرکتها منجر شود. دلایل تداوم فشار نزولی بر بازار سهام نیز همچنان جدی هستند؛ از جمله درگیری آمریکا و ایران، بالا ماندن قیمت انرژی و سیاست پولی انقباضی فدرال رزرو که همگی انتظارات رشد اقتصادی و شرایط مالی را تحت فشار قرار دادهاند.
سرمایهگذاری عظیمی که برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی مورد نیاز است، به یکی از مهمترین محرکهای رشد اقتصادی آمریکا تبدیل شده است. این سرمایهگذاریها در عین حال بر تورم و نرخهای بهره نیز تأثیر میگذارند. به همین دلیل، اقتصاد آمریکا بیش از گذشته در برابر کاهش سرعت این چرخه سرمایهگذاری آسیبپذیر شده است.
توسعه هوش مصنوعی به هزینههای سرمایهای بسیار سنگینی نیاز داشته است. شرکتهای بزرگ فناوری و ارائهدهندگان خدمات ابری موسوم به هایپراسکیلرها، سرمایهگذاری گستردهای در زمینه ساخت مراکز داده، تولید نیمهرساناها، تجهیزات شبکه و زیرساختهای تأمین برق انجام دادهاند.
این حجم از هزینهکرد از چند مسیر مختلف به فعالیتهای اقتصادی کمک کرده است. سرمایهگذاری شرکتها را افزایش داده، تقاضا برای کالاهای صنعتی و خدمات ساختمانی را تقویت کرده، از اشتغال حمایت کرده و برای بخشهای مختلف زنجیره تأمین درآمد ایجاد کرده است.
در کنار این موارد، بازارهای مالی نیز از رونق هوش مصنوعی تأثیر پذیرفتهاند. انتظارات مثبت درباره سودآوری آینده شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، به رشد بازار سهام کمک کرده است. افزایش ارزش داراییهای سهامداران نیز از طریق ایجاد اثر مثبت ثروت، اطمینان مصرفکنندگان و سطح هزینهکرد خانوار را تقویت کرده است.
بنابراین، اقتصاد آمریکا بهتدریج وابستگی بیشتری به چرخه سرمایهگذاری در هوش مصنوعی پیدا کرده است. تا زمانی که شرکتها به افزایش هزینههای سرمایهای خود ادامه دهند، سودآوری بنگاهها بهبود پیدا میکند و ارزشگذاری سهام نیز از حمایت برخوردار میماند. اما اگر بازده مورد انتظار سرمایهگذاری در هوش مصنوعی کمتر از پیشبینیها باشد، شرکتها ممکن است هزینههای خود را کاهش دهند؛ اتفاقی که میتواند تأمینکنندگان، بازار کار و در نهایت کل فعالیتهای اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.
تداوم یک بازار نزولی در سهام شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی نیز میتواند از طریق اثر ثروت، این فشارها را تشدید کند. کاهش ارزش سهام به معنای افت ثروت خانوارها و تضعیف اطمینان مصرفکنندگان است. در چنین شرایطی، احتمال دارد خانوار به پسانداز بیشتر و کاهش هزینههای مصرفی روی بیاورند.
از سوی دیگر، شرکتها نیز ممکن است برای تأمین سرمایه با مشکلات بیشتری مواجه شوند یا مجبور باشند منابع مالی مورد نیاز خود را با هزینه بالاتری جذب کنند. این مسئله میتواند به تعویق افتادن پروژههای سرمایهگذاری و کاهش استخدام نیروی کار منجر شود.
رونق هوش مصنوعی همچنین سیاستگذاران پولی را با یک چالش دوگانه مواجه کرده است. در بلندمدت، هوش مصنوعی میتواند با افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای عملیاتی و فراهم کردن امکان تولید بیشتر با منابع کمتر، اثر کاهنده بر تورم داشته باشد.
با این حال، سرمایهگذاری گستردهای که برای دستیابی به این دستاوردها ضروری است، در کوتاهمدت آثار تورمی به همراه داشته است.
تقاضای عظیم برای نیمهرساناها، برق و مصالح ساختمانی، قیمت این منابع را افزایش داده است. علاوه بر این، هزینههای سرمایهای در مقیاس بزرگ، نیاز شرکتها به تأمین مالی را بیشتر کرده و از این طریق فشار صعودی بر هزینههای استقراض و بازده اوراق خزانهداری آمریکا وارد کرده است.
اکنون که شرایط اقتصاد کلان و تحولات ژئوپلیتیکی نیز به سمت منفی حرکت کردهاند، اهمیت این ریسکها بیش از گذشته شده است.
جنگ آمریکا و ایران باعث شده قیمت انرژی در سطوح بالایی باقی بماند. این مسئله از یک سو قدرت خرید خانوار برای سایر هزینههای اختیاری را کاهش داده و از سوی دیگر، هزینههای فعالیت شرکتها را افزایش داده است. همزمان، انتظارات مربوط به رشد اقتصاد جهانی نیز تضعیف شدهاند.
در همین حال، پیامدهای تورمی افزایش قیمت انرژی، فدرال رزرو را به اتخاذ موضعی انقباضیتر و سختگیرانهتر سوق داده است. علاوه بر این، اکنون دموکراتها کنترل کنگره را در اختیار دارند و قرار است مانع از اعمال محرکهای مالی گسترده شوند.
اگر این موانع اقتصادی و سیاسی همچنان پابرجا بمانند، ممکن است شاهد عقبنشینی گسترده سرمایهگذاران از معاملات مرتبط با هوش مصنوعی باشیم؛ اتفاقی که پیامدهای آن به سهام شرکتهای فناوری محدود نخواهد ماند و میتواند کل اقتصاد آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد.
در شرایط فعلی، شباهتهای زیادی میان وضعیت بازار و مراحل پایانی حباب داتکام در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ دیده میشود. آن حباب پس از آن ترکید که فدرال رزرو موضعی سختگیرانهتر در پیش گرفت.
اما آیا این بار شرایط متفاوت خواهد بود؟

دیدگاهتان را بنویسید.
برای مشارکت در گفتوگو وارد حساب کاربری خود شوید.
ورود و ثبتنام