رقابت میان آمازون و علیبابا فراتر از مقایسه دو شرکت تجارت الکترونیک است؛ این دو غول فناوری، دو الگوی متفاوت از توسعه کسبوکار دیجیتال را نمایندگی میکنند. آمازون با تکیه بر بازار خردهفروشی آمریکای شمالی، خدمات ابری و تبلیغات دیجیتال، به یکی از بزرگترین بنگاههای اقتصادی جهان تبدیل شده است. در مقابل، علیبابا با اتکا به اکوسیستم تجارت دیجیتال چین و توسعه خدمات ابری و هوش مصنوعی، جایگاه مهمی در دومین اقتصاد بزرگ جهان دارد.
- درآمد آمازون در سال مالی ۲۰۲۵ به حدود ۷۱۶.۹ میلیارد دلار رسید و سود خالص آن حدود ۷۷.۷ میلیارد دلار بود.
- علیبابا در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۶ حدود ۱۵۲.۷ میلیارد دلار درآمد و ۱۵.۵ میلیارد دلار سود خالص ثبت کرد.
- نسبت قیمت به فروش آمازون حدود ۳.۵ برابر و برای علیبابا حدود ۱.۷ برابر است؛ تفاوتی که از ارزانتر بودن نسبی سهام علیبابا حکایت دارد.
- آمازون با سرمایهگذاری سنگین در زیرساختهای ابری و هوش مصنوعی روبهرو است، در حالی که علیبابا با ریسکهای مقرراتی چین، رقابت داخلی و تنشهای تجاری مواجه است.
با این حال، تفاوت اصلی این دو شرکت فقط در اندازه درآمد یا گستره فعالیت آنها خلاصه نمیشود. آمازون از نظر ارزش بازار و مقیاس عملیاتی برتری قابل توجهی دارد، اما علیبابا با نسبتهای ارزشگذاری پایینتر و ترازنامهای با اهرم مالی کمتر، توجه سرمایهگذارانی را جلب میکند که به دنبال سهام ارزانتر هستند. پرسش اصلی این است که آیا قیمت پایینتر سهام علیبابا، ریسکهای بازار چین را جبران میکند یا سرمایهگذاران همچنان باید برای ثبات عملیاتی و ظرفیت رشد آمازون ارزش بیشتری قائل شوند؟
آمازون؛ قدرت مقیاس، سودآوری و زیرساخت ابری
آمازون طی سالهای گذشته توانسته مدل کسبوکار خود را از فروش اینترنتی کالا به مجموعهای گسترده از خدمات دیجیتال، زیرساختهای ابری و تبلیغات تبدیل کند. این تنوع درآمدی به شرکت اجازه میدهد از چند مسیر مختلف رشد کند و وابستگی خود را به حاشیه سود نسبتاً محدود خردهفروشی کاهش دهد. خدمات ابری آمازون، موسوم به AWS، یکی از بخشهای مهم این ساختار است که زیرساخت محاسباتی مورد نیاز شرکتها را فراهم میکند و با افزایش تقاضا برای هوش مصنوعی، اهمیت بیشتری یافته است.
در سال مالی منتهی به دسامبر ۲۰۲۵، درآمد آمازون به حدود ۷۱۶.۹ میلیارد دلار رسید که نشاندهنده رشد تقریبی ۱۲.۴ درصدی نسبت به سال قبل بود. سود خالص شرکت نیز حدود ۷۷.۷ میلیارد دلار گزارش شد و حاشیه سود خالص آن به حدود ۱۰.۸ درصد رسید. این ارقام نشان میدهند که آمازون علاوه بر برخورداری از مقیاس عملیاتی گسترده، توانایی تبدیل بخش قابل توجهی از درآمد خود به سود را نیز دارد.
با این حال، تصویر مالی آمازون کاملاً بدون چالش نیست. جریان نقد آزاد شرکت در سال مالی ۲۰۲۵ حدود ۷.۷ میلیارد دلار بود؛ رقمی که در مقایسه با درآمد و سود خالص آن پایین به نظر میرسد. سرمایهگذاریهای سنگین در مراکز داده، تجهیزات پردازشی و زیرساختهای هوش مصنوعی از جمله عواملی هستند که میتوانند فاصله میان سود حسابداری و وجه نقد باقیمانده پس از سرمایهگذاری را افزایش دهند.
علیبابا؛ ارزشگذاری پایینتر در برابر ریسکهای بیشتر
علیبابا از طریق مجموعهای از کسبوکارهای تجارت الکترونیک، خدمات ابری و فعالیتهای بینالمللی درآمد کسب میکند. پلتفرمهای داخلی این شرکت در کنار برندهایی مانند علیاکسپرس و لازادا، به آن امکان دادهاند در بازارهای مختلف حضور داشته باشد. همچنین توسعه خدمات ابری و هوش مصنوعی میتواند در آینده منابع درآمدی تازهای برای شرکت ایجاد کند.
در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۶، درآمد علیبابا به حدود ۱۵۲.۷ میلیارد دلار رسید که تقریباً ۲.۷ درصد بیشتر از سال قبل بود. سود خالص شرکت نیز حدود ۱۵.۵ میلیارد دلار گزارش شد و حاشیه سود خالص آن به حدود ۱۰.۱ درصد رسید. این ارقام نشان میدهند که شرکت همچنان سودآور است، اما رشد درآمد آن در دوره مورد بررسی بهمراتب کمتر از نرخ رشد گزارششده برای آمازون بوده است.
از منظر ترازنامه، نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام علیبابا حدود ۰.۲ برابر و نسبت جاری آن حدود ۱.۳ برابر بود. این شاخصها در مقایسه با نسبتهای تقریبی ۰.۴ و ۱.۱ برابر آمازون، از اهرم مالی کمتر و نسبت جاری بالاتر علیبابا حکایت دارند. البته نسبت جاری بهتنهایی برای سنجش کیفیت نقدینگی کافی نیست و ترکیب داراییهای جاری و زمانبندی تعهدات نیز اهمیت دارد.
چالش مهمتر علیبابا به جریان نقد آزاد آن مربوط میشود. طبق ارقام گزارششده در مقاله مبنا، جریان نقد آزاد شرکت در سال مالی ۲۰۲۶ حدود منفی ۷.۶ میلیارد دلار بود؛ یعنی مخارج سرمایهای از وجه نقد حاصل از عملیات فراتر رفت. بنابراین، ارزشگذاری پایینتر سهام علیبابا را باید در کنار نیازهای سرمایهگذاری و چشمانداز تبدیل درآمد به وجه نقد بررسی کرد.
مقایسه ارزشگذاری؛ آیا علیبابا واقعاً ارزانتر است؟
یکی از مهمترین تفاوتهای این دو سهم در نسبتهای ارزشگذاری آنها دیده میشود. بر اساس ارقام گزارششده در منبع، نسبت قیمت به فروش آمازون حدود ۳.۵ برابر و نسبت مشابه برای علیبابا حدود ۱.۷ برابر است. همچنین نسبت قیمت به سود پیشبینیشده آمازون ۱۹.۵ برابر و برای علیبابا ۱۷.۱ برابر گزارش شده است.
| شاخص | آمازون | علیبابا |
|---|---|---|
| درآمد سال مالی مورد بررسی | ۷۱۶.۹ میلیارد دلار | ۱۵۲.۷ میلیارد دلار |
| سود خالص | ۷۷.۷ میلیارد دلار | ۱۵.۵ میلیارد دلار |
| حاشیه سود خالص | ۱۰.۸٪ | ۱۰.۱٪ |
| نسبت قیمت به فروش (P/S) | ۳.۵ برابر | ۱.۷ برابر |
| نسبت قیمت به سود پیشبینیشده (Forward P/E) | ۱۹.۵ برابر | ۱۷.۱ برابر |
| جریان نقد آزاد | مثبت ۷.۷ میلیارد دلار | منفی ۷.۶ میلیارد دلار |
نسبت قیمت به فروش پایینتر نشان میدهد که سرمایهگذار برای هر دلار فروش علیبابا، در قیمتهای مورد استفاده در این مقایسه، مبلغ کمتری میپردازد. با این حال، این نسبت بهتنهایی مشخص نمیکند که سهام ارزان است یا بازار در حال لحاظ کردن ریسکهای بیشتری در قیمت آن است. تفاوت در چشمانداز رشد، کیفیت سود، جریان نقد آزاد و محیط فعالیت شرکتها میتواند بخشی از این فاصله را توضیح دهد.
نکته قابل توجه این است که فاصله دو شرکت در نسبت قیمت به سود پیشبینیشده بسیار کمتر از فاصله آنها در نسبت قیمت به فروش است. به بیان دیگر، بازار با وجود ارزشگذاری پایینتر علیبابا نسبت به فروش، برای سود آینده دو شرکت ضرایب نزدیکتری در نظر گرفته است. بنابراین، ارزیابی سهام باید فراتر از یک نسبت مالی انجام شود.
“
«از منظر تحلیلی، نکته تعیینکننده در مقایسه آمازون و علیبابا، فاصله میان ارزشگذاری اسمی و کیفیت اقتصادی سود آینده است. تخفیف قیمتی علیبابا تنها زمانی میتواند به فرصت سرمایهگذاری تبدیل شود که شرکت قادر باشد رشد درآمد، جریان نقد آزاد و پیشبینیپذیری فعالیتهای خود را تقویت کند. در سوی دیگر، ارزشگذاری بالاتر آمازون نیز زمانی توجیهپذیر خواهد بود که سرمایهگذاریهای سنگین در هوش مصنوعی و خدمات ابری، بازدهی متناسب ایجاد کنند. بنابراین، معیار اصلی برای ارزیابی این دو شرکت نه صرفاً ارزانی سهام یا بزرگی کسبوکار، بلکه توانایی تبدیل مزیتهای رقابتی به جریان نقد پایدار و بازده مناسب سرمایه در بلندمدت است.»
بابک شیری
ریسکهای متفاوت؛ از مقررات تا سرمایهگذاری سنگین
آمازون با رقابت شدید در تجارت الکترونیک و خدمات ابری مواجه است. این شرکت همچنین با چالشهای حقوقی و مقرراتی، از جمله پروندههای مرتبط با قوانین رقابت در آمریکا، روبهرو بوده است. پیچیدگی زنجیره تأمین جهانی و تغییر مقررات مربوط به دادهها و هوش مصنوعی نیز میتوانند بر هزینهها و نحوه فعالیت آن اثر بگذارند.
در کنار این ریسکها، سرمایهگذاری سنگین آمازون در سال ۲۰۲۶ اهمیت ویژهای دارد. مقاله مبنا به برنامه مخارج سرمایهای حدود ۲۲۰ میلیارد دلاری اشاره میکند. چنین سرمایهگذاریهایی میتوانند ظرفیت خدمات ابری و زیرساخت هوش مصنوعی را افزایش دهند، اما همزمان فشار قابل توجهی بر جریان نقد آزاد وارد میکنند. بازده اقتصادی این مخارج به میزان تقاضای آینده، بهرهبرداری از ظرفیتهای جدید و توانایی شرکت در کسب درآمد از آنها وابسته است.
علیبابا با مجموعه دیگری از ریسکها مواجه است. مقرراتگذاری در چین، رقابت با شرکتهایی مانند پیدیدی و جیدیداتکام و تنشهای تجاری بینالمللی میتوانند بر رشد و ارزشگذاری آن اثر بگذارند. این عوامل لزوماً به معنای تضعیف قطعی کسبوکار شرکت نیستند، اما عدم قطعیت بیشتری برای پیشبینی درآمد و ارزش اقتصادی بلندمدت آن ایجاد میکنند.
جمعبندی
آمازون و علیبابا دو الگوی متفاوت سرمایهگذاری در اقتصاد دیجیتال را ارائه میکنند. آمازون از مقیاس درآمدی بزرگتر، تنوع بیشتر فعالیتها و جایگاه مهم در زیرساختهای ابری برخوردار است، اما مخارج سرمایهای سنگین میتواند جریان نقد آزاد آن را تحت فشار قرار دهد. علیبابا نیز با نسبتهای ارزشگذاری پایینتر، اهرم مالی کمتر و جایگاه گسترده در تجارت دیجیتال چین شناخته میشود، ولی رشد درآمد محدودتر، جریان نقد آزاد منفی در دوره مورد بررسی و ریسکهای مقرراتی از عوامل مهم در ارزیابی آن هستند.
در نتیجه، تفاوت این دو سهم را نمیتوان تنها به گرانتر یا ارزانتر بودن آنها تقلیل داد. انتخاب میان آنها به افق سرمایهگذاری، میزان تحمل ریسک و انتظارات سرمایهگذار از رشد آینده بستگی دارد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
