بازار ارزهای دیجیتال در حالی وارد سپتامبر ۲۰۲۶ شده که یکی از مهم‌ترین تغییرات روزهای اخیر، بازگشت توجه سرمایه‌گذاران به بخش امور مالی غیرمتمرکز یا DeFi است. در شرایطی که بیت‌کوین پس از رسیدن به محدوده ۸۱ هزار دلار دوباره به حوالی ۷۸ هزار دلار عقب‌نشینی کرده، تعدادی از توکن‌های مرتبط با صرافی‌های غیرمتمرکز، وام‌دهی و زیرساخت‌های دیفای عملکرد بسیار بهتری نسبت به بازار کلی داشته‌اند

طبق بررسی‌ از منابع معتبر توسط یوتوتایمز، در معاملات اول سپتامبر، Arbitrum (ARB)، Curve DAO (CRV) و Uniswap (UNI) از مهم‌ترین برندگان این حرکت بودند. ARB در مقطعی بیش از ۲۷ درصد رشد کرد، CRV حدود ۱۴.۸ درصد بالا رفت و UNI نیز بیش از ۱۰ درصد افزایش قیمت داشت.

این حرکت را نمی‌توان صرفاً یک رشد تصادفی چند آلت‌کوین دانست. افزایش فعالیت شبکه‌های مرتبط با دیفای، رشد درآمد برخی زیرساخت‌ها، افزایش حجم معاملات غیرمتمرکز و توجه دوباره بازار به کاربرد واقعی توکن‌ها، نشانه‌هایی از شکل‌گیری یک چرخش سرمایه به سمت DeFi هستند.

دیفای دوباره در مرکز توجه بازار

دیفای در سال‌های گذشته چندین بار شاهد دوره‌های انفجاری رشد بوده است؛ اما موج فعلی از یک جهت با دوره‌های قبلی تفاوت دارد.

در چرخه‌های قدیمی‌تر، رشد دیفای اغلب با افزایش شدید مشوق‌های فارمینگ، توکن‌های جدید و بازده‌های غیرواقعی همراه بود. در مقابل، بخشی از حرکت فعلی بر روی حجم معاملات، درآمد پروتکل‌ها، استیبل‌کوین‌ها، وام‌دهی و دارایی‌های دنیای واقعی بنا شده است.

داده‌های فعلی DeFiLlama ارزش کل سرمایه قفل‌شده در اکوسیستم دیفای را حدود ۸۷.۵ میلیارد دلار نشان می‌دهد. این رقم اگرچه با برخی برآوردهای تاریخی یا دوره‌های اوج متفاوت است، اما نکته مهم‌تر از رقم مطلق، تغییر ترکیب فعالیت درون این بازار است.

از طرف دیگر، ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها به حدود ۳۰۳.۷ میلیارد دلار رسیده است و در هفت روز اخیر نیز افزایش داشته است. رشد استیبل‌کوین‌ها اهمیت زیادی برای دیفای دارد، زیرا بخش بزرگی از معاملات، وام‌دهی، بازارهای نقدینگی و استراتژی‌های بازدهی این اکوسیستم با دارایی‌های دلاری انجام می‌شود.

بنابراین می‌توان گفت یکی از پایه‌های رونق فعلی دیفای، گسترش نقدینگی دلاری روی شبکه‌های بلاکچینی است.

چهار توکن اصلی که در موج اخیر دیفای درخشیده‌اند

در یان هفته سه توکنی که بیشترین رشد را داشته و یک پروژه دیگر که هنوز رشد خاصی را تجربه نکرده و احتمال اینکه اینم پروژه از هم نوعان خود عقب مانده باشد هست و این چهار پروژه تقریبا حجم بالایی را در بازار دیفای برعهده دارند. در ادامه دلایل این رشد را برای هر توکن بطور تخصصی بررسی می‌کنیم.

۱. Arbitrum؛ بزرگ‌ترین برنده موج اخیر

در میان توکن‌های اصلی دیفای، ARB یکی از چشمگیرترین حرکات را در آغاز سپتامبر ثبت کرده است.

بر اساس گزارش CoinDesk، قیمت ARB در معاملات اول سپتامبر حدود ۳۰ درصد رشد کرد و به محدوده ۰.۱۱ دلار رسید. مهم‌ترین عامل بنیادی مورد توجه بازار، افزایش درآمد و فعالیت Robinhood Chain است؛ شبکه‌ای که بر زیرساخت Arbitrum ساخته شده است.

Robinhood Chain در روزهای اخیر توانسته فعالیت قابل توجهی در معاملات آنچین ایجاد کند. درآمد روزانه این شبکه در مقطعی از ۲ میلیون دلار عبور کرد و همین مسئله توجه بازار را به مدل درآمدی Arbitrum جلب کرده است.

این موضوع از نظر سرمایه‌گذاران اهمیت زیادی دارد.

زیرا داستان ARB دیگر فقط به «تعداد کاربران Arbitrum» محدود نمی‌شود؛ بلکه بازار اکنون به این سؤال توجه می‌کند که:

آیا فعالیت شبکه‌های ساخته‌شده روی زیرساخت Arbitrum می‌تواند برای اکوسیستم آن درآمد واقعی ایجاد کند؟

این تغییر دیدگاه بسیار مهم است.

در گذشته ارزش‌گذاری بسیاری از توکن‌های زیرساختی عمدتاً بر اساس تعداد کاربران، TVL و روایت رشد آینده انجام می‌شد. اما اکنون درآمد واقعی شبکه می‌تواند به یکی از معیارهای اصلی ارزش‌گذاری تبدیل شود.

با این حال، جهش شدید ARB یک ریسک جدی نیز دارد: بخش قابل توجهی از حرکت کوتاه‌مدت می‌تواند ناشی از لیکوئید شدن موقعیت‌های فروش و ورود معامله‌گران مومنتوم باشد. بنابراین رشد ۳۰ درصدی الزاماً به معنای آغاز یک روند صعودی پایدار نیست.

۲. Uniswap؛ بازگشت تقاضا برای زیرساخت معاملات غیرمتمرکز

دومین نام مهم این موج Uniswap (UNI) است.

UNI در اول سپتامبر بیش از ۱۰ درصد رشد کرد و بر اساس داده‌های CoinDesk، در هفت روز گذشته رشد آن به حدود ۳۴ درصد رسیده بود. حجم معاملات روزانه این توکن نیز به صدها میلیون دلار رسید.

اهمیت Uniswap در این میان با توجه به جایگاه آن در بازار DEXها بسیار بالاست.

در واقع، اگر رشد اخیر DeFi را نوعی بازگشت تقاضا برای زیرساخت‌های مالی غیرمتمرکز بدانیم، Uniswap یکی از مستقیم‌ترین دارایی‌هایی است که از این روند تأثیر می‌گیرد.

اما نکته مهم‌تر، گسترش فعالیت Uniswap به سمت دارایی‌های توکنیزه‌شده و بازارهای جدید است.

این موضوع می‌تواند مسیر جدیدی برای DEXها ایجاد کند؛ مسیری که در آن صرافی غیرمتمرکز دیگر فقط محلی برای معامله توکن‌های کریپتویی نیست، بلکه به زیرساختی برای معامله انواع دارایی‌های آنچین تبدیل می‌شود.

در همین زمینه، داده‌های اخیر نشان می‌دهد فعالیت معاملات سهام توکنیزه‌شده در اکوسیستم Uniswap نیز در حال افزایش است.

بنابراین بخشی از رشد UNI را می‌توان به یک روایت بزرگ‌تر نسبت داد:

DeFi در حال نزدیک شدن به بازارهای سنتی است.

۳. Curve؛ بازگشت سرمایه به یکی از قدیمی‌ترین پروتکل‌های دیفای

Curve DAO یا CRV نیز در موج اخیر مورد توجه بازار قرار گرفته است.

CRV در اول سپتامبر حدود ۱۴.۷ درصد افزایش قیمت داشت و در کنار UNI و ARB در میان توکن‌های شاخص این موج قرار گرفت.

اهمیت Curve از این جهت است که این پروتکل یکی از بخش‌های کلیدی زیرساخت نقدینگی در دیفای محسوب می‌شود.

Curve به‌خصوص در حوزه استیبل‌کوین‌ها و معاملات دارایی‌هایی با نوسان پایین نقش مهمی دارد. بنابراین زمانی که نقدینگی و فعالیت در بازارهای آنچین افزایش پیدا می‌کند، پروتکل‌هایی مانند Curve می‌توانند از افزایش حجم معاملات و استفاده از استخرهای نقدینگی بهره ببرند.

رشد CRV در کنار UNI و ARB نیز یک نکته مهم دارد:

این بار فقط توکن‌های یک دسته خاص رشد نکرده‌اند.

DEX، زیرساخت لایه دوم و نقدینگی استیبل‌کوین‌ها همزمان در حال جلب توجه هستند.

این موضوع احتمال شکل‌گیری یک چرخش بخشی را افزایش می‌دهد.

AAVE؛ چهارمین نام مهم برای رصد بازار دیفای

در کنار سه توکن مذکور، Aave (AAVE) نیز همچنان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های بخش DeFi محسوب می‌شود.

داده‌های فعلی Aave نشان می‌دهد این پروتکل همچنان یکی از بزرگ‌ترین زیرساخت‌های وام‌دهی آنچین است. خود Aave نیز اعلام کرده که طی عمر پروتکل بیش از ۳.۴۶ تریلیون دلار سپرده تجمعی و بیش از ۱ تریلیون دلار وام در بازارهای آن ثبت شده است.

در روزهای اخیر، تمرکز بازار روی توسعه معماری Aave V4 و افزایش استفاده از مدل جدید Liquidity Hub و Spokeها قرار گرفته است. این معماری با هدف ایجاد نقدینگی یکپارچه‌تر و امکان ایجاد بازارهای تخصصی با قواعد ریسک متفاوت طراحی شده است.

به همین دلیل، اگر موج DeFi ادامه پیدا کند، AAVE یکی از توکن‌هایی است که سرمایه‌گذاران احتمالاً برای ادامه حرکت آن را زیر نظر خواهند گرفت زیرا هنوز این توکن به نسبت سه توکن قبلی در این هفته هنوز هیچ رشد خاصی را ثبت نکرده و احتمال رشد وجود دارد.

نکته: بررسی توکن چهارم به منزله پیشنهاد خرید یا فروش آن نمی‌باشد و صرفا این پروژه را در کنار پروژه‌های دیفای دیگر بررسی کردیم. در صورت معامله این توکن، مجموعه یوتوتایمز مسئولیتی در قبال سود و ضرر احتمالی شما کاربران عزیز ندارد.

آیا واقعاً با یک «رونق جدید دیفای» روبه‌رو هستیم؟

پاسخ هنوز قطعی نیست.

اما چند نشانه در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند که نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.

نخست؛ رشد TVL

TVL فعلی DeFi در محدوده ۸۷ میلیارد دلار قرار دارد و همچنان یکی از مهم‌ترین معیارهای بررسی ورود سرمایه به این بخش است.

البته باید مراقب بود که TVL به تنهایی معیار مناسبی برای ورود سرمایه نباشد.

DeFiLlama نیز توضیح می‌دهد که کاهش یا افزایش TVL می‌تواند صرفاً به دلیل تغییر قیمت دارایی‌های موجود در پروتکل رخ دهد و لزوماً به معنای ورود یا خروج سرمایه نیست. برای بررسی دقیق‌تر باید جریان خالص سرمایه یا USD Inflows نیز بررسی شود.

دوم؛ رشد استیبل‌کوین‌ها

ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها اکنون بالای ۳۰۰ میلیارد دلار است. این نقدینگی بالقوه سوخت اصلی بسیاری از فعالیت‌های DeFi محسوب می‌شود.

سوم؛ افزایش فعالیت DEXها

حتی در شرایطی که برخی شبکه‌ها با کاهش حجم مواجه شده‌اند، DEXها همچنان بخش مهمی از فعالیت آنچین را تشکیل می‌دهند.

برای مثال، اتریوم در حال حاضر بیش از ۱.۱۹ میلیارد دلار حجم DEX در ۲۴ ساعت و حدود ۹.۸ میلیارد دلار حجم هفتگی ثبت کرده است.

چهارم؛ درآمد واقعی پروتکل‌ها

این شاید مهم‌ترین تفاوت موج فعلی باشد.

سرمایه‌گذاران دیگر فقط به TVL نگاه نمی‌کنند؛ بلکه به این موضوع توجه دارند که پروتکل چه مقدار Fee و Revenue تولید می‌کند.

به همین دلیل، افزایش درآمد Robinhood Chain و ارتباط آن با Arbitrum توانسته است مستقیماً روی قیمت ARB اثر بگذارد.

Robinhood Chain؛ حلقه‌ای که DeFi و TradFi را به هم وصل می‌کند

یکی از مهم‌ترین اتفاقات روزهای اخیر را نمی‌توان بدون بررسی Robinhood Chain تحلیل کرد.

این شبکه روی فناوری Arbitrum ساخته شده و فعالیت آن نشان می‌دهد که زیرساخت‌های لایه دوم Ethereum می‌توانند به بستری برای انتقال بازارهای سنتی به فضای آنچین تبدیل شوند.

Robinhood در ابتدا تمرکز زیادی روی دارایی‌های توکنیزه‌شده و بازار سهام داشت، اما فعالیت شبکه فراتر از این حوزه‌ها رفته است.

داده‌های اخیر نشان می‌دهد Robinhood Chain در ۳۰ اوت حدود ۸۷۴.۸ میلیون دلار حجم DEX و بیش از ۵.۵ میلیون تراکنش پردازش کرده است. همچنین درآمد اپلیکیشن‌های این شبکه در یک دوره ۲۴ ساعته به حدود ۲.۶۶ میلیون دلار رسیده بود.

این اعداد برای بازار مهم هستند؛ زیرا نشان می‌دهند یک شبکه جدید می‌تواند در مدت کوتاهی حجم قابل توجهی از فعالیت مالی را جذب کند.

از نگاه سرمایه‌گذاران، چنین اتفاقی یک سؤال مهم ایجاد می‌کند:

اگر بازارهای سهام، اوراق بهادار، استیبل‌کوین‌ها و محصولات مالی به سمت بلاکچین حرکت کنند، کدام زیرساخت‌ها بیشترین درآمد را از این انتقال دریافت خواهند کرد؟

یکی از پاسخ‌های احتمالی، شبکه‌های لایه دوم مانند Arbitrum هستند.

چرا سرمایه‌گذاران دوباره به DeFi علاقه‌مند شده‌اند؟

چند عامل را می‌توان در این روند مؤثر دانست.

۱. بلوغ زیرساخت‌ها

پروتکل‌هایی مانند Aave، Uniswap و Curve دیگر پروژه‌های آزمایشی چندساله قبل نیستند.

آنها اکنون حجم زیادی از سرمایه و کاربران را مدیریت می‌کنند و مدل‌های اقتصادی آنها نسبت به سال‌های ابتدایی DeFi پیچیده‌تر شده است.

۲. رشد استیبل‌کوین‌ها

استیبل‌کوین‌ها در حال تبدیل شدن به لایه پرداخت و تسویه حساب بازار کریپتو هستند.

با رسیدن ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها به بیش از ۳۰۳ میلیارد دلار، مقدار نقدینگی قابل استفاده برای پروتکل‌های وام‌دهی، DEXها و سایر محصولات DeFi نیز افزایش یافته است.

۳. ورود دارایی‌های دنیای واقعی

یکی از بزرگ‌ترین تغییرات DeFi در سال ۲۰۲۶، ترکیب آن با RWA یا Real World Assets است.

توکنیزه‌کردن سهام، اوراق خزانه، اعتبار خصوصی و سایر دارایی‌ها می‌تواند بازار بالقوه بسیار بزرگ‌تری نسبت به صرفاً معاملات ارزهای دیجیتال ایجاد کند.

DeFiLlama نیز اکنون بخش مستقلی برای رصد بازار RWA، از جمله اوراق خزانه توکنیزه‌شده، اعتبار خصوصی، املاک و کالاها دارد.

۴. تغییر نگاه بازار از «روایت» به «درآمد»

این موضوع احتمالاً مهم‌ترین تحول ساختاری است.

در دوره‌های قبلی، یک پروژه می‌توانست صرفاً با اعلام یک محصول جدید یا افزایش TVL رشد کند.

اما اکنون بازار بیشتر به دنبال پاسخ این سؤال است:

این پروتکل واقعاً چقدر درآمد ایجاد می‌کند؟

رشد ARB در واکنش به درآمد Robinhood Chain نمونه واضحی از همین تغییر نگرش است.

آیا این رشد می‌تواند ادامه پیدا کند؟

این بخش از داستان هنوز مشخص نیست.

از یک طرف، افزایش همزمان قیمت UNI، CRV و ARB و عملکرد بهتر توکن‌های DeFi نسبت به بخش‌هایی از بازار، نشانه‌ای مثبت است.

از طرف دیگر، بازار کریپتو همچنان تحت تأثیر شرایط کلان اقتصادی قرار دارد.

در اول سپتامبر، افزایش قیمت نفت و نگرانی‌های تورمی باعث افزایش بازده اوراق خزانه آمریکا شد. بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا به حدود ۴.۸ درصد رسید و انتظارات بازار درباره سیاست پولی فدرال رزرو نیز تحت تأثیر قرار گرفت.

این موضوع برای DeFi اهمیت زیادی دارد.

زیرا افزایش نرخ‌های بهره و کاهش نقدینگی جهانی معمولاً برای دارایی‌های پرریسک مانند آلت‌کوین‌ها مطلوب نیست.

بنابراین اگرچه DeFi در حال حاضر نشانه‌های قدرت نشان می‌دهد، اما این رشد همچنان به شرایط کلان اقتصاد جهانی وابسته است.

مهم‌ترین توکن‌های DeFi برای زیر نظر گرفتن

در میان این دارایی‌ها، ARB، UNI و CRV در حرکت قیمتی اول سپتامبر برجسته‌تر بوده‌اند؛ در حالی که AAVE بیشتر یک گزینه برای دنبال‌کردن روند بنیادی و رشد وام‌دهی DeFi محسوب می‌شود.

ریسک‌های پنهان در پشت موج صعودی DeFi

البته رشد شدید این توکن‌ها نباید به‌عنوان سیگنال قطعی برای ادامه صعود تفسیر شود.

ریسک اول: لیکوئیدیشن‌های کوتاه‌مدت

بخشی از رشد ARB و سایر توکن‌ها می‌تواند ناشی از بسته‌شدن موقعیت‌های Short باشد. چنین حرکتی معمولاً می‌تواند قیمت را در مدت کوتاهی بسیار سریع بالا ببرد، اما اگر تقاضای اسپات ادامه پیدا نکند، قیمت نیز می‌تواند سریعاً اصلاح شود.

ریسک دوم: شرایط اقتصاد کلان

افزایش نرخ‌های بهره، رشد بازده اوراق و افزایش قیمت انرژی می‌تواند نقدینگی جهانی را تحت فشار قرار دهد.

ریسک سوم: ارزش‌گذاری توکن‌ها

افزایش درآمد یک پروتکل الزاماً به معنای افزایش متناسب ارزش توکن آن نیست.

سرمایه‌گذاران باید رابطه میان Market Cap، TVL، Fees، Revenue و Token Supply را بررسی کنند.

ریسک چهارم: وابستگی به روایت

اگرچه Robinhood Chain در حال ایجاد فعالیت قابل توجهی است، اما بازار باید مشخص کند که این درآمدها تا چه اندازه پایدار هستند.

یک هفته یا چند روز رشد شدید هنوز برای اثبات یک روند ساختاری کافی نیست.

تحلیل تخصصی یوتوتایمز؛ آیا DeFi وارد فاز جدیدی شده است؟

اتفاقات چند روز اخیر نشان می‌دهد DeFi بار دیگر در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین روایت‌های بازار کریپتو است.

رشد همزمان توکن‌هایی مانند ARB، UNI و CRV در حالی رخ داده که بیت‌کوین در حال تثبیت پس از رالی اخیر خود است. این واگرایی نشان می‌دهد بخشی از سرمایه بازار در حال حرکت از دارایی‌های بزرگ‌تر به سمت پروژه‌هایی است که ارتباط مستقیم‌تری با فعالیت واقعی شبکه و تولید درآمد دارند.

اما شاید مهم‌ترین نکته این باشد که DeFi سال ۲۰۲۶ دیگر صرفاً داستان سودهای نجومی و فارمینگ نیست.

نسخه جدید DeFi بیشتر حول چهار محور شکل گرفته است:

استیبل‌کوین‌ها + دارایی‌های واقعی توکنیزه‌شده + درآمد پروتکل‌ها + زیرساخت‌های آنچین.

اگر این روند ادامه پیدا کند، پروژه‌هایی که بتوانند کاربر، نقدینگی و درآمد واقعی جذب کنند، احتمالاً نسبت به پروژه‌هایی که فقط بر اساس روایت بازار رشد می‌کنند، عملکرد پایدارتری خواهند داشت.

در کوتاه‌مدت، ARB، UNI و CRV مهم‌ترین توکن‌هایی هستند که قدرت موج اخیر را نشان داده‌اند؛ اما برای تأیید یک «رونق واقعی DeFi»، معامله‌گران باید در روزهای آینده علاوه بر قیمت، TVL، حجم DEX، جریان استیبل‌کوین‌ها، درآمد پروتکل‌ها و جریان سرمایه به اکوسیستم‌های مختلف را نیز زیر نظر بگیرند.

به بیان ساده، سؤال اصلی دیگر این نیست که «کدام توکن DeFi می‌تواند پامپ کند؟»؛ بلکه سؤال مهم‌تر این است:

کدام پروتکل واقعاً در حال جذب سرمایه، ایجاد حجم معاملات و تولید درآمد است؟

و پاسخ به همین سؤال می‌تواند برندگان مرحله بعدی بازار DeFi را مشخص کند.

در نهایت این مقاله صرفا تحلیل و رونق دوباره حوزه دیفای بوده و توکن‌هایی که در این مقاله بررسی شدند، هیچگونه پیشنهاد خرید یا فروش آنها توسط یوتوتایمز مطرح نشده و برای معامله این توکن‌ها، کاربر باید تحقیقات کامل‌تری از آنها داشته باشد.