بازار سهام آمریکا در آخرین روز معاملاتی اکتبر ۲۰۲۶ با موج تازه‌ای از فشار فروش در بخش فناوری روبه‌رو شد؛ موجی که این بار نه از ضعف تقاضا برای هوش مصنوعی، بلکه از تردید درباره هزینه دستیابی به رشد آینده سرچشمه می‌گیرد. گزارش‌های مالی آمازون و اینتل، در کنار واکنش منفی سرمایه‌گذاران به عملکرد آلفابت، پرسشی محوری را به بازار بازگردانده است: آیا سرمایه‌گذاری عظیم شرکت‌های بزرگ فناوری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، بازدهی متناسبی ایجاد خواهد کرد؟

نگرانی بازار از بازده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی

افت معاملات آتی شاخص‌های آمریکا نشان می‌دهد نگاه سرمایه‌گذاران به موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی در حال تغییر است. قراردادهای آتی نزدک ۱۰۰ در بخشی از معاملات بیش از ۲ درصد کاهش یافتند و قراردادهای آتی اس‌اندپی ۵۰۰ حدود یک درصد پایین آمدند. معاملات آتی داوجونز افت محدودتری داشتند. این ارقام مربوط به پیش‌گشایش است و نباید با بازده نهایی شاخص‌ها در پایان روز یکسان تلقی شود.

در دوره نخست رونق هوش مصنوعی، بازار عمدتاً بر سرعت رشد درآمد، توسعه مراکز داده و تصاحب سهم بازار تمرکز داشت. اکنون پرسش سخت‌گیرانه‌تری مطرح است: این رشد با چه میزان سرمایه‌گذاری و بدهی به دست می‌آید و چه زمانی به جریان نقدی پایدار تبدیل می‌شود؟ واکنش منفی اخیر نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران دیگر صرف اعلام برنامه‌های توسعه را کافی نمی‌دانند و به دنبال شواهد روشن‌تری از بازده اقتصادی سرمایه هستند.

آمازون؛ رکورد خروج نقدینگی زیر فشار سرمایه‌گذاری

آمازون در سه‌ماهه سوم حدود ۷۷ میلیارد دلار برای خرید دارایی‌های ثابت و تجهیزات هزینه کرد؛ رقمی بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل. در همین دوره، جریان نقدی حاصل از عملیات شرکت حدود ۴۲ میلیارد دلار بود. بر اساس محاسبات گزارش‌شده، فاصله این دو رقم به خروجی نزدیک به ۳۳ میلیارد دلار در فصل رسید. همچنین جریان نقد آزاد آمازون در دوازده ماه منتهی به سپتامبر، بیش از ۴۲ میلیارد دلار منفی شد؛ درحالی‌که سه ماه پیش از آن، میزان خروجی کمتر از ۸ میلیارد دلار بود.

این ارقام به‌تنهایی به معنای تضعیف بنیادی کسب‌وکار آمازون نیستند. سرمایه‌گذاری در مراکز داده و زیرساخت‌های پردازشی می‌تواند ظرفیت درآمدزایی آینده را افزایش دهد؛ اما زمانی ارزش‌آفرین است که بازده دارایی‌های جدید، هزینه سرمایه و استهلاک آن‌ها را جبران کند. نگرانی بازار از آنجا ناشی می‌شود که شرکت هم‌زمان با ثبت رکورد خروج نقدینگی، از افزایش بیشتر هزینه‌های سرمایه‌ای در سال آینده نیز خبر داده است. بنابراین، مسئله اصلی بزرگی مخارج نیست، بلکه زمان‌بندی و نرخ بازده آن‌هاست.

اینتل؛ هشدار نقدینگی و ضعف چشم‌انداز تولید

واکنش بازار به گزارش اینتل شدید بود. سهام این شرکت در معاملات پیش‌گشایش جمعه حدود ۲۵ درصد افت کرد؛ زیرا چشم‌انداز سه‌ماهه چهارم پایین‌تر از انتظار بازار ارزیابی شد و شرکت از احتمال مصرف نقدینگی در سال جاری خبر داد. ضعف بازار رایانه‌های شخصی، گلوگاه‌های تولید و هزینه سنگین توسعه ظرفیت، از عواملی هستند که بر چشم‌انداز کوتاه‌مدت فشار وارد می‌کنند.

اهمیت گزارش اینتل فراتر از عملکرد یک شرکت است. مشکلات عملیاتی این تولیدکننده می‌تواند بر ارزیابی سرمایه‌گذاران از هزینه و زمان توسعه ظرفیت تولید تراشه اثر بگذارد. بااین‌حال، افت شدید پیش‌گشایش به‌تنهایی نشانه تغییر قطعی ارزش بلندمدت شرکت نیست؛ ارزیابی دقیق‌تر به جریان نقدی، هزینه‌های سرمایه‌ای، میزان استفاده از ظرفیت کارخانه‌ها و توان مدیریت در رفع محدودیت‌های تولید وابسته است.

آلفابت و فشار بر غول‌های فناوری

آلفابت پس از انتشار نتایجی که انتظارات بازار را در بخش تبلیغات جست‌وجو برآورده نکرد و افزایش خروج نقدینگی را نشان داد، با افت سنگین ارزش سهام روبه‌رو شد. این واکنش در ادامه یکی از شدیدترین روزهای نزولی سهم طی بیش از دو دهه رخ داد. متا نیز در فصل سپتامبر خروج نقدینگی را گزارش کرد و مایکروسافت برای تأمین مالی برنامه‌های خود ۲۵ میلیارد دلار اوراق بدهی منتشر کرد.

این تحولات نشان می‌دهد رقابت هوش مصنوعی به مرحله‌ای رسیده که حتی شرکت‌های دارای ترازنامه قدرتمند نیز باید درباره شیوه تأمین مالی و بازده سرمایه‌گذاری پاسخ‌گو باشند. دسترسی به بازار بدهی توسعه سریع‌تر را ممکن می‌کند، اما افزایش بدهی در محیطی با نرخ بهره بالاتر، هزینه تأمین مالی و حساسیت سرمایه‌گذاران به جریان نقدی را افزایش می‌دهد.

نفت و نرخ بهره؛ دو عامل تشدیدکننده فشار

هم‌زمان با افت سهام فناوری، قیمت نفت نیز افزایش یافت. نفت برنت در گزارش‌های معاملاتی به محدوده ۱۱۲ تا ۱۱۵ دلار و نفت خام آمریکا به حوالی ۱۰۳ دلار رسید. نگرانی از احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا علیه ایران و خطر اختلال در جریان انرژی منطقه، از عوامل اصلی تقویت قیمت‌ها عنوان شد. افزایش بهای انرژی می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و تولید را بالا ببرد و در صورت تداوم، مسیر کاهش تورم را دشوارتر کند.

در بازار ارز، پس از آنکه بانک مرکزی ژاپن نرخ بهره را در سطح ۱٫۲۵ درصد ثابت نگه داشت، ین تقویت شد و کاهش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا به فشار بر دلار کمک کرد. در عین حال، بازارها احتمال افزایش بیش از نیم واحد درصدی نرخ بهره آمریکا تا میانه سال ۲۰۲۷ را در قیمت‌ها منعکس کرده‌اند. انرژی گران‌تر و چشم‌انداز نرخ بهره بالاتر، برای سهام رشدمحور و شرکت‌های نیازمند تأمین مالی سنگین، محیطی دشوارتر ایجاد می‌کند.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.