بازار سهام آمریکا در معاملات سهشنبه با افت گستردهای مواجه شد و شاخصهای اصلی والاستریت به پایینترین سطوح چند هفته اخیر رسیدند. فشار فروش در سهام شرکتهای تراشهساز و زیرساخت هوش مصنوعی، در کنار افزایش قیمت نفت و رشد بازدهی اوراق قرضه، مهمترین عوامل عقبنشینی بازار بودند. شاخص اساندپی ۵۰۰ با کاهش ۰.۶۹ درصدی، داوجونز ۰.۲۲ درصد و نزدک ۱۰۰ با افت قابلتوجه ۱.۶۸ درصدی معاملات را به پایان رساندند. شاخص ترکیبی نزدک نیز ۱.۳۳ درصد کاهش یافت.
- اساندپی ۵۰۰، داوجونز و نزدک ۱۰۰ بهترتیب ۰.۶۹، ۰.۲۲ و ۱.۶۸ درصد سقوط کردند و سهام تراشهسازان بیشترین فشار را متحمل شد.
- نفت خام آمریکا به بالاترین سطح سه هفته اخیر رسید و بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا تا ۴.۷۵ درصد بالا رفت.
- با وجود افت بازار، سود شرکتهای اساندپی ۵۰۰ در مسیر رشد ۳۲ درصدی است و ۸۵ درصد از ۴۵۶ شرکت گزارشدهنده از برآوردها فراتر رفتهاند.
- ریسک اصلی بازار همچنان ترکیبی از تنش آمریکا و ایران، نفت گران، تورم و احتمال افزایش نرخ بهره در سپتامبر است.
این افت در شرایطی رخ داد که بازار سهام آمریکا طی ماههای گذشته در نزدیکی رکوردهای تاریخی معامله میشد و سرمایهگذاران همچنان روی رشد سود شرکتها و رونق سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی حساب میکردند. با این حال، موج فروش در شرکتهای تراشهساز نشان داد که حتی قویترین بخشهای بازار نیز در برابر افزایش نگرانیهای تورمی، رشد نرخ بهره اوراق و ریسکهای ژئوپلیتیکی آسیبپذیر هستند.
افت سهام فناوری بازار را پایین کشید
بخش تراشه و زیرساخت هوش مصنوعی بیشترین فشار فروش را متحمل شد. صندوق قابل معامله بخش نیمهرساناها نزدیک به ۵ درصد سقوط کرد و بسیاری از شرکتهای بزرگ این صنعت افتهای سنگینی را ثبت کردند.
سهام سندیسک و سیگیت بیش از ۹ درصد کاهش یافتند. مارول، وسترن دیجیتال و میکرون نیز بیش از ۷ درصد افت کردند. سهام آرم و اینتل بیش از ۶ درصد کاهش یافتند و کیالای نیز بیش از ۵ درصد پایین آمد.
در ادامه این موج فروش، سهام ایامدی، لامریسرچ و ایاسامال بیش از ۴ درصد و سهام اپلاید متریالز، برودکام، آنالوگ دیوایسز و تگزاس اینسترومنتس بیش از ۳ درصد افت کردند.
این رفتار بازار نشان میدهد سرمایهگذاران در شرایطی که ارزشگذاری سهام فناوری بالا رفته است، نسبت به کوچکترین نشانههای افزایش هزینه سرمایه و کاهش چشمانداز رشد حساستر شدهاند.
با این حال، تمام بخش فناوری تحت فشار نبود. سهام شرکتهای نرمافزاری عملکرد بهتری داشتند و بخشی از فشار ایجادشده در بازار را کاهش دادند. اینتویت بیش از ۴ درصد رشد کرد و در میان شرکتهای بزرگ نزدک در صدر نمادهای صعودی قرار گرفت. ادوبی نیز بیش از ۳ درصد افزایش یافت و سهام اتوودسک، اتلسیان و سیلزفورس بیش از ۲ درصد رشد کردند. تامسون رویترز، سرویسناو و آیبیام نیز بیش از ۱ درصد افزایش یافتند.
نفت؛ عامل تازه فشار بر بازار
یکی از مهمترین محرکهای افت سهام، افزایش قیمت نفت بود. قیمت نفت خام آمریکا در معاملات سهشنبه به بالاترین سطح سه هفته اخیر رسید و نگرانیها درباره بازگشت فشارهای تورمی را افزایش داد.
ادامه درگیریها در خاورمیانه و نبود نشانهای روشن از کاهش تنش میان آمریکا و ایران، بازار انرژی را همچنان در وضعیت پرریسکی نگه داشته است. در همین روز، یک کشتی در مسیر خروج از تنگه هرمز هدف یک پرتابه ناشناس قرار گرفت و همین حادثه بار دیگر نگرانی درباره امنیت مسیر انتقال نفت از این منطقه را افزایش داد.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ اعلام کرد علاقهای به تمدید توافق منقضیشده با ایران ندارد و برای پایان دادن به درگیری میان دو کشور نیز جدول زمانی مشخصی ارائه نکرد. او همچنین گفت محاصره دریایی بنادر ایران در حال افزایش فشار بر تهران است.
وزیر انرژی آمریکا نیز یک روز پیشتر اعلام کرده بود که واشنگتن در قبال ایران رویکردی بلندمدت دارد؛ اظهارنظری که از نگاه بازار به معنای احتمال ادامه تنشها و محدود ماندن عرضه نفت خاورمیانه تلقی شد.
وزیر خزانهداری آمریکا نیز هفته گذشته از آماده شدن اقدامات اقتصادی بیسابقه علیه ایران خبر داده بود؛ اقداماتی که قرار است به محدودیتها و محاصره فعلی اضافه شوند.
در چنین شرایطی، نبود پیشرفت محسوس در مذاکرات برای بازگشایی کامل تنگه هرمز به یکی از مهمترین ریسکهای بازار جهانی نفت تبدیل شده است. ایران نیز اعلام کرده عبور امن کشتیها از تنگه هرمز بدون اجازه و نظارت این کشور امکانپذیر نیست؛ موضعی که با ادعای واشنگتن درباره کنترل کامل این مسیر در تضاد قرار دارد.
افزایش بازدهی اوراق به بازار سهام فشار آورد
افزایش قیمت نفت تنها مشکل بازار نبود. رشد انتظارات تورمی باعث شد بازدهی اوراق قرضه در اقتصادهای بزرگ افزایش یابد و جذابیت نسبی سهام در برابر داراییهای کمریسکتر کاهش پیدا کند.
بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله آمریکا در مقطعی به ۴.۷۵ درصد رسید؛ بالاترین سطح یک سال و نیم اخیر. در پایان معاملات اما با افزایش تقاضا برای اوراق، بازدهی این اوراق حدود ۲ واحد پایه کاهش یافت و به ۴.۷۰ درصد رسید.
در ژاپن، بازده اوراق دولتی ۱۰ ساله به ۲.۹۶۷ درصد رسید که بالاترین سطح طی ۳۰ سال گذشته بود. بازده اوراق ۱۰ ساله آلمان نیز تا ۳.۲۷۲ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح ۱۵ سال اخیر رسید. بازده اوراق ۱۰ ساله انگلیس نیز تا ۵.۱۰۱ درصد بالا رفت و در پایان معاملات در سطح ۵.۰۸ درصد قرار گرفت.
افزایش بازدهی اوراق اهمیت زیادی برای بازار سهام دارد، زیرا نرخهای بالاتر، ارزش فعلی جریانهای نقدی آینده شرکتها را کاهش میدهد؛ موضوعی که معمولاً بیشترین فشار را بر سهام رشدی و فناوری وارد میکند.
دادههای اقتصادی آمریکا پیام یکسانی نداشتند
دادههای اقتصادی منتشرشده در روز سهشنبه نیز تصویر کاملاً یکدستی از اقتصاد آمریکا ارائه نکردند.
شروع ساختوساز واحدهای مسکونی در ماه ژوئیه ۱۲.۴ درصد نسبت به ماه قبل کاهش یافت و به ۱.۲۳۹ میلیون واحد رسید؛ رقمی که پایینتر از انتظار ۱.۳۴۵ میلیون واحدی بازار بود. در مقابل، مجوزهای ساختوساز که شاخصی برای فعالیت آینده بخش مسکن محسوب میشود، ۵ درصد افزایش یافت و به ۱.۴۴۳ میلیون واحد رسید؛ بالاترین سطح پنج ماه اخیر و بیشتر از پیشبینی ۱.۳۷۵ میلیون واحدی.
قیمت واردات آمریکا بدون احتساب نفت نیز ۰.۳ درصد افزایش یافت، در حالی که بازار انتظار رشد ۰.۱ درصدی داشت. تولید صنعتی نیز در ماه ژوئیه ۰.۲ درصد رشد کرد که مطابق پیشبینیها بود. اما فروش معلق خانهها ۲.۳ درصد کاهش یافت، در حالی که اقتصاددانان انتظار تغییر محسوسی نداشتند.
این دادهها نشان میدهند اقتصاد آمریکا هنوز از بخشهایی با عملکرد مناسب برخوردار است، اما نرخ بهره بالا، هزینههای انرژی و شرایط سختتر مالی همچنان میتواند بر فعالیت اقتصادی فشار وارد کند.
سود شرکتها همچنان نقطه قوت بازار است
با وجود افت شدید سهام فناوری، چشمانداز سود شرکتهای آمریکایی همچنان یکی از مهمترین عوامل حمایتی بازار است.
بر اساس دادههای مؤسسه بلومبرگ، سود شرکتهای عضو اساندپی ۵۰۰ در سهماهه دوم ۲۰۲۶ در مسیر رشد نزدیک به ۳۲ درصدی قرار دارد؛ رقمی که بهمراتب بالاتر از پیشبینی قبلی ۲۳ درصدی است. این رشد همچنین تقریباً چهار برابر میانگین رشد سود شرکتها در دورههای خارج از دوران همهگیری از سهماهه چهارم سال ۲۰۱۳ تاکنون است.
نکته مهمتر این است که بخش بزرگی از این رشد به سرمایهگذاری در هوش مصنوعی مرتبط است. انتظار میرود شرکتهای زیرساخت هوش مصنوعی نزدیک به ۶۰ درصد از رشد سود هر سهم اساندپی ۵۰۰ در سهماهه دوم را به خود اختصاص دهند.
عملکرد گزارشهای مالی نیز تاکنون مثبت بوده است. از میان ۴۵۶ شرکت اساندپی ۵۰۰ که گزارش مالی سهماهه دوم خود را منتشر کردهاند، ۸۵ درصد توانستهاند از برآوردهای تحلیلگران فراتر بروند.
بنابراین، اگرچه سقوط سهام تراشهسازان نگرانیهایی درباره ارزشگذاری ایجاد کرده، اما هنوز نمیتوان گفت روند رشد سود شرکتهای آمریکایی از بین رفته است.
احتمال افزایش نرخ بهره دوباره بالا رفت
افزایش قیمت انرژی و فشارهای تورمی باعث شده احتمال تغییر مسیر سیاست پولی آمریکا دوباره مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر، بازار احتمال ۳۵ درصدی برای افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در نشست بعدی کمیته بازار آزاد فدرال رزرو در روزهای ۱۵ و ۱۶ سپتامبر در نظر گرفته است.
این احتمال در مقایسه با فضایی که سرمایهگذاران انتظار کاهش نرخ بهره داشتند، قابل توجه است. اگر قیمت نفت برای مدت طولانی بالا بماند و فشارهای تورمی تشدید شود، بانک مرکزی آمریکا ممکن است برای کاهش نرخ بهره محتاطتر عمل کند.
همین موضوع میتواند ارزشگذاری سهام رشدی را تحت فشار بیشتری قرار دهد.
“
«بازار سهام آمریکا فعلاً میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است؛ از یک طرف رشد سود شرکتها و رونق سرمایهگذاری در هوش مصنوعی، و از طرف دیگر نفت گران، بازدهی بالاتر اوراق و ریسک افزایش نرخ بهره. تا زمانی که این تعادل به نفع یکی از این دو جریان تغییر نکند، نوسان بالا احتمالاً بخش جداییناپذیر معاملات باقی خواهد ماند.»
بابک شیری
اروپا و آسیا نیز تحت فشار بودند
افت بازار تنها به آمریکا محدود نشد. شاخص یورو استاکس ۵۰ در معاملات سهشنبه به پایینترین سطح دو هفته اخیر رسید و ۰.۹۵ درصد کاهش یافت.
در مقابل، شاخص شانگهای چین ۰.۱۹ درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح پنج هفته اخیر رسید.
بازار ژاپن اما یکی از شدیدترین افتها را تجربه کرد و شاخص نیکی ۲۲۵ با کاهش ۲.۵۴ درصدی به کار خود پایان داد.
در اروپا نیز نگرانیهای تورمی ناشی از جنگ آمریکا و ایران اهمیت زیادی پیدا کرده است. فیلیپ لین، اقتصاددان ارشد بانک مرکزی اروپا، اعلام کرد رشد قیمت مصرفکننده در منطقه یورو احتمالاً در سال جاری به دلیل جنگ ایران همچنان «بهطور محسوسی بالاتر» از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی باقی خواهد ماند.
بازار اکنون احتمال ۹۵ درصدی افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره بانک مرکزی اروپا در نشست ۱۰ سپتامبر را قیمتگذاری کرده است.
سهام برنده و بازنده روز
در میان شرکتهایی که عملکرد بهتری داشتند، سهام آمیلیکس فارماسوتیکالز بیش از ۶۴ درصد جهش کرد؛ پس از آنکه شرکت اعلام کرد داروی آزمایشی آن در یک مطالعه مرحله نهایی، به هدف اصلی خود برای درمان افت قند خون پس از جراحی کاهش وزن دست یافته است. تارگا ریسورسز نیز بیش از ۷ درصد افزایش یافت، زیرا از امضای یک قرارداد ۲۰ ساله با اکسونموبیل خبر داد. سهام دولینگو بیش از ۷ درصد رشد کرد و باث اند بادی ورکس نیز بیش از ۶ درصد افزایش یافت.
در سمت مقابل، سهام کلارنا بیش از ۲۲ درصد سقوط کرد؛ زیرا شرکت پیشبینی درآمد سالانه خود را به محدوده ۴.۰۸ تا ۴.۱۶ میلیارد دلار کاهش داد، در حالی که پیشبینی قبلی ۴.۳۴ میلیارد دلار بود. سهام فابرینت نیز بیش از ۱۹ درصد افت کرد و متا بیش از ۴ درصد کاهش یافت.
جمعبندی؛ بازار میان سودآوری و تورم گرفتار شده است
افت سهام آمریکا در معاملات سهشنبه را نمیتوان صرفاً یک اصلاح در سهام فناوری دانست. افزایش قیمت نفت، رشد بازدهی اوراق قرضه، احتمال ادامه درگیری در خاورمیانه و نگرانی درباره مسیر نرخ بهره، مجموعهای از فشارها را همزمان به بازار وارد کردهاند.
در مقابل، رشد نزدیک به ۳۲ درصدی سود شرکتهای اساندپی ۵۰۰ و عملکرد بهتر از انتظار ۸۵ درصد شرکتهای گزارشدهنده نشان میدهد بنیادهای بازار هنوز قدرتمند هستند.
به نظر میرسد مسئله اصلی بازار در مقطع فعلی، نه نبود رشد سود، بلکه قیمت سهام در برابر این رشد و هزینه تأمین مالی آن است. اگر قیمت نفت پایین بیاید و بازدهی اوراق کاهش پیدا کند، سهام فناوری میتواند دوباره مورد توجه خریداران قرار گیرد؛ اما ادامه تنشهای خاورمیانه و ماندگاری تورم میتواند فشار بر سهام را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، مسیر بازار بیش از هر زمان دیگری به دو متغیر وابسته است: سرنوشت تنشهای آمریکا و ایران و مسیر نرخ بهره بانکهای مرکزی. هر دو عامل میتوانند در هفتههای آینده تعیین کنند که افت اخیر صرفاً یک اصلاح کوتاهمدت بوده یا آغاز دورهای دشوارتر برای سهام پرارزشگذاریشده.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
