دنیای وعده‌ها و سودهای روی کاغذ

اقتصاد کریپتو

شرکت سرمایه‌گذاری ریسک پذیر 1kx در گزارشی رسمی، نگاهی جامع به درآمد و توزیع ارزش در اقتصاد کریپتو انداخته است.

پس از بررسی بیش از ۱۲۰۰ پروتکل از سال ۲۰۲۰ تا پایان سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵، شرکت 1kx گزارش داده که سوددهی خالص به هولدرها دوباره به بالاترین سطح تاریخی خود بازگشته است، حتی با وجود اینکه کل درآمد شبکه‌ها هنوز به رکورد قیمتی سال ۲۰۲۱ نرسیده است.

در این تحلیل، سوددهی خالص به هولدرها به‌صورت جمع خالص بازخریدها، توکن‌سوزی‌ها و سایر انباشت‌های ارزش، منهای انتشارها مانند پاداش اعتبارسنج‌ها تعریف شده است.

بر این اساس تنها در سه‌ماهه سوم امسال، حدود ۱.۹ میلیارد دلار به هولدرها اختصاص یافته است، رقمی تقریباً برابر با نیمه دوم سال ۲۰۲۱ زمانی که کارمزدهای پرداختی کاربران به سقف خود رسیده بود.

در بخشی از گزارش آمده است:

“بیشتر سود توزیع‌شده از سوی اپلیکیشن‌ها ایجاد شده است، آن هم به‌دلیل کاهش پاداش‌های توکنی. برنامه‌های برتر، میزان این پاداش‌ها را از ۲.۸ میلیارد دلار (۹۰٪ از کل کارمزدهایشان) در نیمه دوم ۲۰۲۱ به کمتر از ۰.۱ میلیارد دلار در نیمه اول ۲۰۲۵ کاهش داده‌اند؛ اقدامی که بازده خالص برای هولدرها را به‌طور چشمگیری افزایش داده است.”

اقتصاد کریپتو همچنان در حال گسترش است

البته این روند در تمام بخش‌های صنعت یکسان نیست. بسیاری از پروتکل‌ها هنوز هیچ سود خالصی برای هولدرها توزیع نمی‌کنند، به‌ویژه شبکه‌های جدیدتر که مقدار پاداش‌های توکنی آن‌ها از بازدهی‌ که به سرمایه‌گذاران برمی‌گردانند بیشتر است که الگویی رایج، به‌ویژه در میان بلاک‌چین‌های لایه‌اول است.

در مجموع شرکت ۱kx اندازه‌ی اقتصاد کریپتو را در نیمه‌ی نخست ۲۰۲۵ حدود ۵۶ میلیارد دلار برآورد کرده است:

• کارمزدهای آنچین: ۹.۷ میلیارد دلار (۴۱٪ رشد سالانه)
• کارمزدهای آفچین: ۲۳.۵ میلیارد دلار (۲۵٪ رشد سالانه)
• سایر درآمدها: ۲۳.۱ میلیارد دلار (۵٪ رشد سالانه)

منظور از سایر درآمدها، پاداش‌های بلاک و سودی است که ناشران استیبل‌کوین از اوراق خزانه و دارایی‌های مشابه کسب می‌کنند.

گزارش ۱kx نشان می‌دهد که اقتصاد کریپتو نسبت به سال ۲۰۲۱ بسیار متنوع‌تر شده است. اتریوم در آن سال بیش از ۴۰٪ از کل کارمزدهای آنچین را به خود اختصاص داده بود، اما اکنون این رقم به کمتر از ۳٪ رسیده است. تلاش‌های آن‌ها برای مقیاس‌پذیری، عامل اصلی کاهش ۸۶ درصدی میانگین کارمزد تراکنش‌های بلاک‌چینی بوده است.

این فضا شرایطی فراهم کرده تا لایه‌ی اپلیکیشن‌ها رشد چشمگیری پیدا کند،  در حال حاضر تنها ۲۰ پروتکل برتر (حدود ۲٪ از کل شبکه‌ها) ۶۹٪ از کارمزدهای آنچین را تولید می‌کنند.

از میان بیش از هزار پروتکل بررسی‌شده، ۷۱ پروژه بیش از ۱۰۰ میلیون دلار درآمد سالانه‌ی آنچین (ARR) ثبت کرده‌اند، و ۳۲ مورد از آن‌ها به این سطح در کمتر از یک سال از زمان راه‌اندازی رسیده‌اند که سرعتی قابل‌مقایسه با رشد پروژه‌های هوش مصنوعی برتر، مانند Cursor. دارد.
تحلیل‌گران ۱kx اشاره کرده‌اند که حتی شرکت متا (فیسبوک) سه تا چهار سال طول کشید تا به چنین سطح درآمدی برسد.

هرچند درآمد برخی از پروژه‌ها بعدها افت کرده است، اما در میان نام‌های برجسته می‌توان به بلاک‌چین‌های Base، Filecoin و Linea، پلتفرم رایانش ابری DePIN به نام Aethir، برنامه‌های دیفای Ethena، GMX، Virtuals و SushiSwap، کیف‌پول‌ها و رابط‌های کاربری Axiom، Moonshot و Photon، و اپلیکیشن‌های مصرفی friend.tech، LooksRare و pump.fun اشاره کرد.

بسیاری از جهش‌های اولیه نیز با برنامه‌های پاداش عظیم توکنی هدایت شده‌اند. برای نمونه، LooksRare تنها در سه‌ماهه‌ی نخست خود ۵۰۰ میلیون دلار کارمزد ایجاد کرد اما همان مقدار را نیز در قالب پاداش توکن میان کاربران توزیع نمود و با پایان یافتن آن پاداش‌ها، حجم معاملاتش تقریباً ناپدید شد.

اقتصاد آنچین در حال تغییر است

همه‌ی نشانه‌ها از دگرگونی در اقتصاد آنچین حکایت دارند. کارمزدهای کاربران به‌تدریج از بلاک‌چین‌های پایه فاصله گرفته و در حال تمرکز یافتن پیرامون اپلیکیشن‌ها و پروتکل‌ها هستند.

بااین‌حال به نظر می‌رسد بازار هنوز خودش را با این پویایی‌های جدید وفق نداده است یا به‌قول ۱kx، هنوز «در متای درآمد» جا نیفتاده.
در گزارش آمده است که پروتکل‌های دیفای و سیستم مالی ۷۳٪ از کل کارمزدها را تولید می‌کنند، در حالی‌که سهم آن‌ها از ارزش کل بازار کمتر از ۱۰٪ است.

در ادامه پیش‌بینی می‌شود که رشد لایه‌ی اپلیکیشن‌ها ادامه یابد  به‌ویژه در بخش دیفای و مالی که می‌تواند با فرض ثبات قیمت دارایی‌ها، بیش از ۵۰٪ رشد سالانه را تجربه کند و کارمزدهای آنچین سال آینده از ۳۲ میلیارد دلار (+۶۳٪) عبور کند.

و البته هیچ گزارش کریپتویی بدون کمی خوش‌بینی کامل نیست. در اینجا پنج پیش‌بینی ۱kx درباره‌ی درآمدها آمده است:

1. دارایی‌های واقعی توکنایز‌شده (RWAs) بیش از ۱۰۰ میلیون دلار کارمزد تولید خواهند کرد. (۵ برابر رشد سالانه)
2. پروتکل‌های DePIN بیش از ۴۵۰ میلیون دلار درآمد خواهند داشت و رشد سه‌رقمی خود را حفظ می‌کنند.
3. کیف‌پول‌ها کمی سریع‌تر از دیفای رشد می‌کنند. (حدود ۵۰٪)
4. اپلیکیشن‌های کاربری شاهد رشد حدود ۷۰٪ سالانه در کارمزدها خواهند بود.
5. میان‌افزارها (Middleware) حدود ۵۰٪ رشد می‌کنند، چون بسیاری از آن‌ها تازه در آستانه‌ی شروع یا افزایش درآمدزایی هستند. (مانند WalletConnect)

به طورخلاصه همه‌چیز به‌نفع اپلیکیشن‌هاست.