شرکت آلفابت، مالک گوگل، در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ سود خالص ۱۱۲.۲ میلیارد دلاری را در برابر درآمد حدود ۱۱۹.۸ میلیارد دلار گزارش کرد؛ رقمی که در نگاه نخست از رشد خیرهکننده سودآوری این غول فناوری حکایت دارد. اما بررسی جزئیات صورتهای مالی نشان میدهد بخش بسیار بزرگی از این سود نه از فعالیتهای اصلی شرکت، بلکه از افزایش ارزش سرمایهگذاری آلفابت در شرکت فضایی اسپیسایکس به دست آمده است.
- آلفابت در سهماهه دوم ۱۱۲.۲ میلیارد دلار سود خالص و ۱۱۹.۸ میلیارد دلار درآمد ثبت کرد.
- حدود ۹۴.۱ میلیارد دلار از ارزش سرمایهگذاری آلفابت در اسپیسایکس، عامل اصلی جهش سود شناساییشده بود.
- بدون اثر افزایش ارزش اسپیسایکس، سود آلفابت به حدود ۱۸ میلیارد دلار میرسید و سود هر سهم میتوانست ۳۵ درصد کاهش سالانه داشته باشد.
- سرمایهگذاران برای ارزیابی واقعی آلفابت باید بیشتر بر سود عملیاتی، جریان نقد آزاد، تبلیغات و رایانش ابری تمرکز کنند، نه سودهای ناشی از نوسان ارزش سرمایهگذاریها.
آلفابت در این دوره رشد حدود ۳۰۰ درصدی سود خالص را به ثبت رسانده، اما بخش عمده این جهش به یک درآمد غیرعملیاتی مربوط میشود؛ موضوعی که اهمیت بررسی کیفیت سود را برای سرمایهگذاران افزایش میدهد. طبق گزارش مالی شرکت، درآمدهای متفرقه آلفابت در سهماهه دوم به حدود ۹۸ میلیارد دلار رسید و خود شرکت اعلام کرده است که افزایش این رقم عمدتاً ناشی از رشد تحققنیافته ارزش سرمایهگذاریهای سهامی، بهویژه سهام اسپیسایکس و یک شرکت خصوصی دیگر بوده است.
این تفاوت میان سود ثبتشده و سود حاصل از فعالیتهای واقعی شرکت، تصویر متفاوتی از عملکرد آلفابت ارائه میکند. به بیان ساده، آلفابت واقعاً صاحب دارایی ارزشمندی شده است، اما بخش قابلتوجهی از سود گزارششده در این فصل، پول نقدی نیست که وارد حساب شرکت شده باشد.
سرمایهگذاری ۹۰۰ میلیون دلاری گوگل در اسپیسایکس
داستان این سود بزرگ به حدود یک دهه قبل بازمیگردد. گوگل در سال ۲۰۱۵ حدود ۹۰۰ میلیون دلار در اسپیسایکس سرمایهگذاری کرد؛ زمانی که ارزش این شرکت فضایی حدود ۱۲ میلیارد دلار بود. این سرمایهگذاری در آن زمان حدود ۷.۵ درصد از مالکیت اسپیسایکس را برای گوگل ایجاد کرد و منابع مالی آن برای توسعه پرتابهای مجدد موشکها و شکلگیری شبکه ماهوارهای استارلینک مورد استفاده قرار گرفت. سرمایهگذاری گوگل با علاقه این شرکت به توسعه دسترسی جهانی به اینترنت نیز همراستا بود.
در سالهای بعد، با ورود سرمایهگذاران جدید و انجام دورهای مختلف تأمین مالی، سهم گوگل از اسپیسایکس کاهش یافت. با این حال، آلفابت همچنان مالک بخش قابلتوجهی از این شرکت باقی ماند. همین سرمایهگذاری اولیه اکنون به یکی از بزرگترین داراییهای سرمایهگذاری آلفابت تبدیل شده است. بر اساس اطلاعات ارائهشده در گزارشهای اخیر، ارزش این سرمایهگذاری نسبت به مبلغ اولیه بیش از ۱۰۰ برابر افزایش یافته است؛ نمونهای روشن از اینکه یک سرمایهگذاری نسبتاً کوچک در یک شرکت نوپا چگونه میتواند پس از گذشت یک دهه به دارایی بسیار بزرگی برای یک شرکت مادر تبدیل شود.
ورود اسپیسایکس به بازار سهام
اهمیت سرمایهگذاری آلفابت زمانی بیشتر شد که اسپیسایکس در ماه ژوئن وارد بازار سهام شد. بر اساس اسناد عرضه اولیه، اسپیسایکس حدود ۵۵۵.۶ میلیون سهم را با قیمت اولیه ۱۳۵ دلار برای هر سهم عرضه کرد و قصد داشت از این طریق حدود ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کند. ارزشگذاری اولیه شرکت در این عرضه حدود ۱.۸ تریلیون دلار بود. اما معاملات سهام اسپیسایکس بسیار بالاتر از قیمت عرضه آغاز شد. قیمت سهم در نخستین روز معاملات به حدود ۱۶۱ دلار رسید و ارزش بازار شرکت را به بیش از ۲ تریلیون دلار رساند.
در پایان سهماهه دوم، یعنی در ۳۰ ژوئن، قیمت سهام اسپیسایکس به ۱۷۰.۸۶ دلار رسید. همین افزایش قیمت باعث شد ارزش مالکیت آلفابت در این شرکت به حدود ۹۴.۱ میلیارد دلار برسد. این رقم نقش تعیینکنندهای در سود گزارششده آلفابت داشت.
سود ۱۱۲ میلیارد دلاری آلفابت از کجا آمد؟
آلفابت در سهماهه منتهی به ۳۰ ژوئن، درآمد ۱۱۹.۸ میلیارد دلاری و سود خالص ۱۱۲.۲ میلیارد دلاری را ثبت کرد. اما نکته مهم در صورتهای مالی شرکت، رقم حدود ۹۸ میلیارد دلاری درآمدهای متفرقه است. آلفابت در گزارش مالی خود توضیح داده که افزایش این بخش عمدتاً به دلیل رشد تحققنیافته ارزش سرمایهگذاریهای سهامی شرکت بوده است.
از میان این سرمایهگذاریها، سهام اسپیسایکس نقش بسیار مهمی داشته است. ارزش این سهم در پایان فصل حدود ۹۴.۱ میلیارد دلار برآورد شده و رشد آن بخش عمدهای از افزایش سود خالص آلفابت را توضیح میدهد. اگر اثر افزایش ارزش سهام اسپیسایکس از سود آلفابت کنار گذاشته شود، سود خالص شرکت به جای ۱۱۲.۲ میلیارد دلار به حدود ۱۸ میلیارد دلار نزدیک میشود.
این محاسبه اهمیت زیادی دارد، زیرا در چنین شرایطی تصویر واقعیتری از قدرت درآمدزایی کسبوکار اصلی آلفابت به دست میآید. حتی بر اساس همین محاسبه، سود هر سهم آلفابت در مقایسه سالانه میتوانست حدود ۳۵ درصد کاهش پیدا کند. بنابراین، رشد ۳۰۰ درصدی سود خالص که در نگاه اول بسیار چشمگیر به نظر میرسد، نباید بهتنهایی به عنوان نشانهای از جهش عملیاتی شرکت تفسیر شود.
سود روی کاغذ چگونه شکل میگیرد؟
افزایش ارزش سهام اسپیسایکس برای آلفابت یک دارایی واقعی و اقتصادی محسوب میشود، اما تا زمانی که این سهام فروخته نشود، افزایش ارزش آن به معنای ورود همان میزان پول نقد به حساب شرکت نیست. به عنوان مثال، اگر ارزش سهم آلفابت در اسپیسایکس به دلیل افزایش قیمت سهام این شرکت از ۵۰ میلیارد دلار به ۹۴ میلیارد دلار برسد، آلفابت میتواند افزایش ارزش حدود ۴۴ میلیارد دلاری را در صورتهای مالی خود شناسایی کند. اما این مبلغ الزاماً به شکل وجه نقد در اختیار شرکت قرار نگرفته است.
در نتیجه، اگر قیمت سهام اسپیسایکس در فصل بعد کاهش پیدا کند، بخشی از این سود حسابداری نیز میتواند از بین برود و حتی به زیان تبدیل شود. همین اتفاق پس از پایان سهماهه دوم نیز اهمیت پیدا کرده است، زیرا قیمت سهام اسپیسایکس از سطح ۱۷۰.۸۶ دلار در پایان ژوئن فاصله گرفته است. بنابراین بخشی از سودی که در فصل دوم به دلیل افزایش ارزش این سرمایهگذاری ثبت شده، در معرض نوسان قیمت بازار قرار دارد.
“
«سود ۱۱۲ میلیارد دلاری آلفابت در سهماهه دوم در نگاه اول خیرهکننده است، اما بخش بزرگی از این رقم نتیجه افزایش ارزش سهام اسپیسایکس است. برای سنجش قدرت واقعی آلفابت، باید به درآمدهای عملیاتی، جریان نقدی و عملکرد تبلیغات و رایانش ابری توجه بیشتری داشت.»
بابک شیری
سرمایهگذاران باید به کدام اعداد توجه کنند؟
برای ارزیابی وضعیت واقعی آلفابت، بهتر است سرمایهگذاران تنها به سود خالص توجه نکنند. سود عملیاتی، جریان نقد آزاد و عملکرد کسبوکارهای اصلی شرکت معیارهای مناسبتری برای بررسی قدرت درآمدزایی پایدار آلفابت هستند. در میان این فعالیتها، کسبوکار تبلیغات همچنان یکی از مهمترین منابع درآمدی شرکت است و بخش رایانش ابری نیز به یکی از موتورهای مهم رشد آلفابت تبدیل شده است.
این بخشها برخلاف افزایش ارزش یک سرمایهگذاری بورسی، درآمدی هستند که از فعالیت اقتصادی واقعی شرکت ایجاد میشوند و برای ارزیابی عملکرد بلندمدت اهمیت بیشتری دارند. سرمایهگذاری آلفابت در اسپیسایکس البته نباید کماهمیت تلقی شود. رشد بیش از ۱۰۰ برابری ارزش سرمایهگذاری اولیه ۹۰۰ میلیون دلاری نشان میدهد مدیریت گوگل در سال ۲۰۱۵ توانسته یکی از موفقترین سرمایهگذاریهای شرکتی دهه اخیر را انجام دهد. اما همین موفقیت میتواند در کوتاهمدت باعث ایجاد تصویری غیرواقعی از میزان سودآوری عملیاتی شرکت شود.
اهمیت اسپیسایکس برای آینده آلفابت
مالکیت آلفابت در اسپیسایکس اکنون آنقدر بزرگ شده که تغییرات ارزش این سرمایهگذاری میتواند به شکل محسوسی روی نتایج مالی فصلی شرکت اثر بگذارد. در صورتی که ارزش اسپیسایکس در سالهای آینده همچنان افزایش پیدا کند، آلفابت میتواند از این سرمایهگذاری سودهای بیشتری شناسایی کند. اما اگر ارزشگذاری شرکت فضایی کاهش یابد، اثر معکوس آن نیز میتواند سود گزارششده آلفابت را تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل، سرمایهگذاران باید میان ثروت ایجادشده برای سهامداران و سود عملیاتی پایدار تفاوت قائل شوند. آلفابت اکنون مالک دارایی بسیار ارزشمندی است که میتواند در بلندمدت به یک منبع بزرگ ثروت برای سهامداران تبدیل شود. اما افزایش ارزش این دارایی را نباید با رشد درآمد حاصل از تبلیغات، خدمات ابری یا سایر فعالیتهای اصلی شرکت یکسان دانست.
سود بزرگ آلفابت؛ فرصتی برای بررسی دقیقتر
گزارش سهماهه دوم آلفابت در نگاه اول یک گزارش استثنایی به نظر میرسد؛ درآمد نزدیک به ۱۲۰ میلیارد دلار و سود خالص ۱۱۲.۲ میلیارد دلار، آن هم با رشد حدود ۳۰۰ درصدی سود خالص، اعدادی هستند که توجه هر سرمایهگذاری را جلب میکنند. اما بررسی دقیقتر نشان میدهد تقریباً تمام این جهش سود از فعالیتهای اصلی شرکت ناشی نشده است. درآمدهای متفرقه حدود ۹۸ میلیارد دلاری و افزایش ارزش سهام اسپیسایکس، عامل اصلی این تغییر بودهاند.
این موضوع به معنای ضعیف بودن آلفابت نیست؛ برعکس، سرمایهگذاری اولیه گوگل در اسپیسایکس یکی از موفقترین تصمیمهای سرمایهگذاری آن بوده است. نکته اصلی این است که سرمایهگذاران برای سنجش سلامت مالی شرکت باید سودهای ناشی از تغییر ارزش داراییها را از درآمدهای پایدار عملیاتی جدا کنند. در نهایت، ارزش واقعی آلفابت همچنان به توانایی آن در ایجاد جریان نقدی، حفظ جایگاه خود در بازار تبلیغات، توسعه کسبوکار رایانش ابری و بهرهبرداری از فرصتهای جدید هوش مصنوعی وابسته است. سرمایهگذاری در اسپیسایکس یک دارایی بسیار ارزشمند برای شرکت محسوب میشود، اما نوسان ارزش آن نباید با قدرت واقعی کسبوکار آلفابت اشتباه گرفته شود.
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
