آمازون، آلفابت و مایکروسافت در حال ورود به یکی از بزرگترین دورههای سرمایهگذاری زیرساختی تاریخ صنعت فناوری هستند. سه غول اصلی رایانش ابری جهان در سال جاری میلادی مجموعاً حدود ۵۹۵ میلیارد دلار برای افزایش ظرفیت پردازشی، ساخت مراکز داده و توسعه زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی هزینه خواهند کرد؛ رقمی که ابعاد واقعی موج سرمایهگذاری در اقتصاد هوش مصنوعی را نشان میدهد.
- آمازون، آلفابت و مایکروسافت امسال مجموعاً ۵۹۵ میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای پردازشی هزینه میکنند.
- رشد درآمد رایانش ابری آنها بهترتیب ۳۷، ۸۲ و ۴۳ درصد بوده و کمبود ظرفیت حتی تا ۲۰۲۸ ادامه دارد.
- بخش مهمی از این سرمایهگذاری در نهایت به افزایش تقاضا برای تراشههای پیشرفته تولیدشده توسط شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان منجر میشود.
- با وجود قرار گرفتن این سهم حدود ۱۰ درصد پایینتر از رکورد تاریخی، ادامه رونق هوش مصنوعی میتواند این شرکت را به یکی از برندگان اصلی موج سرمایهگذاری زیرساختی تا پایان دهه تبدیل کند.
آمازون با برنامه هزینهکرد حدود ۲۲۰ میلیارد دلار در صدر این فهرست قرار دارد. آلفابت انتظار دارد حدود ۲۰۰ میلیارد دلار برای سرمایهگذاریهای زیرساختی خود هزینه کند و مایکروسافت نیز بودجه سرمایهای خود را حدود ۱۷۵ میلیارد دلار در نظر گرفته است. پرسش اصلی این است که چه شرکتی بیشترین منفعت را از این حجم عظیم سرمایهگذاری خواهد برد؛ پاسخ، بر اساس ساختار زنجیره تأمین تراشههای پیشرفته، بیش از هر چیز به یک شرکت بازمیگردد: شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان.
موج سرمایهگذاری از کجا آغاز شده است؟
رشد سریع هوش مصنوعی باعث شده تقاضا برای توان پردازشی به شکل بیسابقهای افزایش پیدا کند. بسیاری از شرکتها توان مالی یا فنی لازم برای ساخت مراکز داده اختصاصی و تأمین تجهیزات مورد نیاز برای اجرای مدلهای پیچیده هوش مصنوعی را ندارند. در نتیجه، آنها به خدمات رایانش ابری شرکتهایی مانند آمازون، مایکروسافت و آلفابت روی آوردهاند.
مدل اقتصادی رایانش ابری برای هر دو طرف جذاب است. شرکتهای ارائهدهنده خدمات ابری با اجاره ظرفیت پردازشی خود درآمد ایجاد میکنند و مشتریان نیز بدون آنکه مجبور باشند میلیاردها دلار برای ساخت و نگهداری مراکز داده هزینه کنند، به توان محاسباتی مورد نیاز دسترسی پیدا میکنند.
اما افزایش تقاضا اکنون به مرحلهای رسیده که حتی بزرگترین ارائهدهندگان خدمات ابری نیز با کمبود ظرفیت مواجه شدهاند. اندی جسی، مدیرعامل آمازون، در آخرین نشست این شرکت اعلام کرده است که ظرفیت موجود برای پاسخگویی به تقاضا در سال ۲۰۲۶ کافی نخواهد بود و حتی احتمال دارد این وضعیت در سال ۲۰۲۷ نیز ادامه پیدا کند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم قراردادهایی برای دریافت ظرفیت پردازشی در سال ۲۰۲۸ نیز از هماکنون در حال شکلگیری هستند. حجم بالای سفارشها و صف انتظار ایجادشده در خدمات ابری آلفابت و مایکروسافت نیز نشان میدهد کمبود ظرفیت تنها مشکل آمازون نیست.
رشد درآمد رایانش ابری، دلیل اصلی افزایش هزینهها
افزایش نزدیک به ۶۰۰ میلیارد دلاری هزینههای سرمایهای این شرکتها بدون پشتوانه اقتصادی نیست. سه بخش اصلی رایانش ابری آنها در آخرین فصل گزارششده، رشد بسیار بالایی را تجربه کردهاند.
درآمد بخش رایانش ابری آلفابت ۸۲ درصد افزایش یافته است. بخش ابری مایکروسافت نیز رشد ۴۳ درصدی داشته و درآمد خدمات ابری آمازون با رشد ۳۷ درصدی همراه شده است.
چنین نرخهای رشدی برای شرکتهایی با ابعاد بسیار بزرگ، رقم قابلتوجهی محسوب میشود و طبیعی است که مدیران آنها بخواهند برای حفظ سهم بازار و پاسخگویی به تقاضای جدید، ظرفیت بیشتری ایجاد کنند.
در واقع، سرمایهگذاری ۵۹۵ میلیارد دلاری را میتوان بخشی از یک چرخه بزرگتر دانست: رشد هوش مصنوعی باعث افزایش تقاضا برای خدمات ابری شده، افزایش تقاضا شرکتهای ابری را به ساخت مراکز داده بیشتر وادار کرده و ساخت مراکز داده نیز به تراشهها، پردازندهها و تجهیزات محاسباتی بیشتری نیاز دارد.
در این زنجیره، هرچه سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ فناوری بیشتر شود، تقاضا برای تولید تراشههای پیشرفته نیز افزایش پیدا میکند.
چرا شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان در مرکز این موج قرار دارد؟
مراکز داده تنها به یک نوع تراشه نیاز ندارند و مجموعه بزرگی از تجهیزات پردازشی، حافظه و قطعات مختلف باید در کنار یکدیگر فعالیت کنند. اما در قلب تجهیزات محاسباتی مراکز داده، تراشههای منطقی قرار دارند؛ تراشههایی که بخش اصلی پردازش داده و اجرای محاسبات پیچیده را بر عهده میگیرند.
نکته مهم در صنعت تراشه این است که بسیاری از شرکتهایی که پردازندهها و تراشههای پیشرفته را طراحی میکنند، خودشان کارخانه تولید تراشه ندارند. آنها طراحی تراشه را انجام میدهند و تولید فیزیکی آن را به شرکتهای تخصصی تولیدکننده واگذار میکنند.
در این نقطه، شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان جایگاه ویژهای پیدا میکند. این شرکت یکی از مهمترین تولیدکنندگان تراشههای منطقی جهان است و تقریباً تمام شرکتهای بزرگ فعال در حوزه تراشههای هوش مصنوعی را در میان مشتریان خود دارد.
به همین دلیل، افزایش سرمایهگذاری آمازون، آلفابت و مایکروسافت تنها به معنای افزایش تقاضا برای خدمات ابری نیست؛ بخش مهمی از این سرمایهگذاری در نهایت به سفارش تراشههای بیشتر و پیشرفتهتر منجر خواهد شد.
برتری تولیدکننده تایوانی در زنجیره هوش مصنوعی
یکی از مهمترین مزیتهای شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان، توانایی تولید تراشههای بسیار پیشرفته در مقیاس بالا است. در صنعت تراشه، طراحی بهتنهایی کافی نیست؛ توانایی تولید انبوه تراشههای پیچیده با بازده بالا، سرمایهگذاری عظیم و فناوری پیشرفتهای نیاز دارد که تعداد شرکتهای قادر به انجام آن بسیار محدود است.
از سوی دیگر، حافظه رایانهای تا حد زیادی یک محصول استانداردتر محسوب میشود و تفاوت میان تولیدکنندگان آن کمتر از تراشههای منطقی است. اما در تراشههای منطقی، فناوری تولید میتواند مستقیماً روی عملکرد، مصرف انرژی و هزینه تجهیزات محاسباتی تأثیر بگذارد.
این مسئله باعث شده شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان در موقعیتی قرار بگیرد که از رشد بخشهای مختلف صنعت هوش مصنوعی منتفع شود.
اگر آمازون بخواهد ظرفیت مراکز داده خود را افزایش دهد، به تراشه نیاز دارد. اگر مایکروسافت ظرفیت خدمات ابری خود را توسعه دهد، به تراشه نیاز دارد. اگر آلفابت برای خدمات هوش مصنوعی و رایانش ابری خود مراکز داده جدید بسازد، باز هم به تراشههای پیشرفته نیاز خواهد داشت.
بنابراین، برخلاف سرمایهگذاری مستقیم روی یک شرکت هوش مصنوعی یا یک ارائهدهنده خدمات ابری، سرمایهگذاری در تولیدکننده تراشه میتواند نوعی قرار گرفتن در مرکز زنجیره ارزش این صنعت باشد.
۵۹۵ میلیارد دلار سرمایهگذاری؛ نشانهای از یک روند کوتاهمدت نیست
یکی از مهمترین نکات این گزارش، اندازه سرمایهگذاری شرکتهاست. مجموع ۲۲۰ میلیارد دلار آمازون، ۲۰۰ میلیارد دلار آلفابت و ۱۷۵ میلیارد دلار مایکروسافت به ۵۹۵ میلیارد دلار میرسد. چنین رقمی نشان میدهد شرکتهای فناوری هنوز انتظار ندارند موج تقاضای هوش مصنوعی بهسرعت پایان یابد. برعکس، کمبود ظرفیت فعلی و قراردادهایی که برای سالهای آینده منعقد میشوند، نشان میدهد شرکتها در حال برنامهریزی برای رشد تقاضا در افق چندساله هستند.
این مسئله برای تولیدکنندگان تراشه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ساخت کارخانههای تولید تراشه و افزایش ظرفیت تولید، فرایندی بسیار زمانبر و پرهزینه است. اگر تقاضای مراکز داده و هوش مصنوعی تا پایان دهه همچنان افزایش پیدا کند، شرکتهایی که امروز ظرفیت تولید خود را توسعه میدهند، میتوانند در سالهای آینده از این رشد بهره بیشتری ببرند.
در همین حال، ارزش بازار شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان حدود ۲.۲ تریلیون دلار گزارش شده و قیمت هر سهم آن حدود ۴۲۶.۳۵ دلار بوده است. این سهم در محدوده روزانه ۴۲۴.۱۰ تا ۴۲۹.۲۷ دلار معامله شده و دامنه ۵۲ هفتهای آن بین ۲۲۳.۷۰ تا ۴۷۹ دلار قرار داشته است.
نکته قابل توجه این است که سهم حدود ۱۰ درصد پایینتر از بالاترین قیمت تاریخی خود قرار دارد؛ موضوعی که از نگاه سرمایهگذاران، جذابیت بیشتری برای بررسی این شرکت ایجاد کرده است.
“
«موج سرمایهگذاری نزدیک به ۶۰۰ میلیارد دلاری غولهای ابری نشان میدهد رقابت هوش مصنوعی هنوز در مرحله ساخت زیرساخت است؛ در این میان، شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان بهدلیل حضور گسترده در زنجیره تولید تراشههای پیشرفته، میتواند یکی از مستقیمترین برندگان این چرخه باشد.»
بابک شیری
سرمایهگذاری در هوش مصنوعی بدون انتخاب یک برنده مستقیم
بازار هوش مصنوعی تاکنون شرکتهای زیادی را به عنوان برندگان احتمالی معرفی کرده است؛ از سازندگان تراشه گرفته تا ارائهدهندگان خدمات ابری و شرکتهای نرمافزاری. اما یکی از دشواریهای سرمایهگذاری در این حوزه، انتخاب شرکتی است که در نهایت سهم بیشتری از رشد اقتصادی این صنعت به دست خواهد آورد. شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان از این منظر تفاوت مهمی دارد. این شرکت الزاماً به یک ارائهدهنده خدمات هوش مصنوعی وابسته نیست و از رشد طیف گستردهای از شرکتهای فعال در این حوزه سود میبرد.
هرچه تعداد مراکز داده بیشتر شود، تقاضا برای پردازندهها افزایش پیدا میکند. هرچه مدلهای هوش مصنوعی پیچیدهتر شوند، نیاز به توان محاسباتی بیشتر خواهد شد. و هرچه شرکتها برای رقابت در این بازار سرمایهگذاری بیشتری انجام دهند، نیاز آنها به تراشههای پیشرفته نیز افزایش خواهد یافت.
البته این به معنای نبود ریسک نیست. صنعت تراشه به سرمایهگذاری بسیار سنگین، زنجیره تأمین پیچیده و شرایط ژئوپلیتیکی حساس وابسته است و افت تقاضای جهانی یا اختلال در سرمایهگذاری مراکز داده میتواند بر عملکرد شرکتهای این زنجیره اثر بگذارد. با این حال، ارقام فعلی نشان میدهند که شرکتهای بزرگ فناوری هنوز در مرحله گسترش ظرفیت قرار دارند، نه کاهش سرمایهگذاری.
جمعبندی
سرمایهگذاری ۵۹۵ میلیارد دلاری آمازون، آلفابت و مایکروسافت در سال جاری را باید فراتر از یک برنامه عادی توسعه زیرساختی دید. این رقم نشان میدهد اقتصاد هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که در آن ظرفیت پردازشی به یک گلوگاه اساسی تبدیل شده است. رشد ۸۲ درصدی رایانش ابری آلفابت، ۴۳ درصدی مایکروسافت و ۳۷ درصدی آمازون نیز نشان میدهد تقاضا برای این زیرساختها همچنان بسیار قدرتمند است. اگر این روند ادامه پیدا کند، شرکتهای تولیدکننده تراشه پیشرفته در مرکز یکی از بزرگترین چرخههای سرمایهگذاری فناوری قرار خواهند داشت.
در این میان، شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا بخش قابلتوجهی از تراشههای مورد نیاز صنعت هوش مصنوعی در کارخانههای این شرکت تولید میشود. به همین دلیل، حتی اگر مشخص نباشد در نهایت کدام شرکت نرمافزاری یا ارائهدهنده خدمات هوش مصنوعی برنده نهایی این رقابت خواهد بود، در زنجیره تأمین سختافزار هوش مصنوعی، شرکت صنایع نیمهرسانای تایوان یکی از روشنترین برندگان این موج سرمایهگذاری به شمار میرود.
