در یک نگاه
  • محدودیت صادرات تراشه: آمریکا صادرات تراشه‌های پیشرفته به مالزی، تایلند، اندونزی، سنگاپور و برزیل را مشمول مجوز وزارت بازرگانی کرد؛ این مقررات از زمان اعلام اجرایی شده و مهلت اظهارنظر شرکت‌ها ۶۰ روز است.
  • هدف مقررات: واشنگتن می‌خواهد دسترسی شرکت‌های چینی به توان پردازشی تراشه‌های آمریکایی از طریق مراکز داده کشورهای ثالث را محدود کند و همکاری طراحان تراشه چینی با TSMC را دشوارتر سازد.
  • واکنش بازار سهام: سهام AMD و CoreWeave دست‌کم ۵ درصد و سهام انویدیا حدود ۴ درصد افت کرد؛ واکنش چین به این تصمیم می‌تواند بر چشم‌انداز سهام فناوری اثر بگذارد.

دولت آمریکا با اعمال الزامات جدید صدور مجوز برای صادرات تراشه‌های پیشرفته به پنج کشور مالزی، تایلند، اندونزی، سنگاپور و برزیل، در تلاش است راه دسترسی شرکت‌های چینی به توان پردازشی تراشه‌های آمریکایی از طریق مراکز داده مستقر در کشورهای ثالث را مسدود کند. روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که این مقررات با هدف جلوگیری از اجاره ظرفیت محاسباتی مراکز داده به مشتریان چینی تدوین شده است.

بر اساس این مقررات، ارسال تراشه‌های پیشرفته شرکت انویدیا و دیگر تولیدکنندگان آمریکایی به این پنج کشور به مجوز وزارت بازرگانی آمریکا نیاز دارد. این قانون بلافاصله اجرایی شده و شرکت‌ها ۶۰ روز فرصت دارند دیدگاه‌های خود را درباره آن ارائه کنند. با این حال، شرکت‌های فناوری آمریکایی ممکن است بتوانند برای برخی محموله‌ها معافیت دریافت کنند.

دامنه این محدودیت‌ها فراتر از صادرات مستقیم است؛ به‌طوری‌که ارائه دسترسی از راه دور به تراشه‌های هوش مصنوعی برای شرکت‌های چینی از طریق مراکز داده در هر نقطه از جهان دشوارتر خواهد شد. همچنین، مقررات جدید همکاری طراحان تراشه چینی با شرکت تایوانی TSMC، بزرگ‌ترین تولیدکننده قراردادی تراشه در جهان، را محدودتر می‌کند.

هدف آمریکا؛ بستن مسیر دسترسی چین به تراشه‌های انویدیا

این اقدام شبکه‌ای از شرکت‌ها را هدف گرفته است که با استفاده از تراشه‌های انویدیا در جنوب شرق آسیا مراکز داده ساخته‌اند و ظرفیت پردازشی آن‌ها را در اختیار گروه‌های فناوری چینی قرار می‌دهند. شرکت‌های چینی از این زیرساخت‌ها برای دسترسی به توان محاسباتی موردنیاز توسعه هوش مصنوعی و کاهش فاصله خود با رقبای آمریکایی استفاده می‌کنند.

وال‌استریت ژورنال به‌طور مشخص به شرکت مگاسپید اینترنشنال اشاره کرده است؛ شرکتی که با جنجال‌های مرتبط با جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا که هفته گذشته از سمت خود کناره‌گیری کرد، ارتباط داشته است.

اختلاف میان وزارتخانه‌های آمریکا بر سر محدودیت صادرات تراشه

نحوه تدوین این مقررات نیز به اندازه محتوای آن مورد توجه قرار گرفته است. دفتر صنعت و امنیت آمریکا (BIS)، که معمولاً مسئول تدوین مقررات صادرات تراشه است، اعلام کرده این قانون به دستور و با مشارکت وزارت خزانه‌داری و شورای امنیت ملی آمریکا نوشته شده است.

متخصصان کنترل صادرات این شیوه را بسیار غیرمعمول توصیف کرده‌اند. یکی از مقام‌های پیشین وزارت خارجه آمریکا نیز گفته است این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده مقاومت وزارت بازرگانی در برابر اجرای محدودیت‌ها تا زمان مداخله کاخ سفید باشد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پیش‌تر وزارت بازرگانی را به تعلل چندماهه در برخورد با پرونده مگاسپید و بستن حفره‌های مقررات صادرات تراشه متهم کرده بود. این اختلاف‌ها فشارها بر هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی، را افزایش داده است.

مقام‌های آمریکایی گفته‌اند وزارت بازرگانی نگران بوده که تشدید محدودیت‌ها در جریان مذاکرات تجاری، روابط واشنگتن و پکن را تحت تأثیر قرار دهد. دونالد ترامپ نیز روز دوشنبه از لوتنیک دفاع کرد و گفت تأخیر در اقدام برای جلوگیری از بروز تنش در شرایط مطلوب روابط با چین قابل درک بوده است.

افت سهام شرکت‌های تراشه و مراکز داده

انتشار خبر محدودیت‌های جدید به سهام شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده فشار وارد کرد. سهام شرکت‌های AMD و CoreWeave پس از اعلام این مقررات دست‌کم ۵ درصد کاهش یافت و سهام انویدیا نیز معاملات روز را با افت حدود ۴ درصدی به پایان رساند.

زمان‌بندی این تصمیم نیز اهمیت دارد؛ زیرا ترامپ در همین هفته به چین سفر می‌کند و لوتنیک و بسنت نیز او را همراهی می‌کنند. در همین حال، قانون‌گذاران آمریکایی خواستار سخت‌گیری بیشتر در مقررات صادرات تراشه در چارچوب لایحه هزینه‌های دفاعی سال جاری هستند.

از نگاه بازار، این محدودیت‌ها علاوه بر افزایش فشارهای نظارتی بر صنعت تراشه، چشم‌انداز تجارت مراکز داده در جنوب شرق آسیا را نیز مبهم‌تر می‌کند؛ منطقه‌ای که به یکی از مسیرهای مهم تقاضا برای تراشه‌های آمریکایی تبدیل شده است. گسترش مقررات به زنجیره تأمین تراشه تایوان نیز می‌تواند بر سهام شرکت‌های فناوری آسیایی اثر بگذارد.

در کوتاه‌مدت، واکنش احتمالی پکن به این تصمیم، به‌ویژه هم‌زمان با سفر ترامپ به چین، یکی از عوامل مهم پیش‌روی بازار خواهد بود. هرگونه اقدام تلافی‌جویانه یا توقف مذاکرات تجاری می‌تواند فشار بر سهام شرکت‌های فناوری و نیمه‌رسانا را افزایش دهد.