بیتکوین بهعنوان بزرگترین و قدیمیترین بلاکچین جهان، امروز با پرسشی بنیادین روبهروست.
چه میزان داده باید در دفترکل آن ثبت شود؟
پیشنهاد جدیدی با عنوان BIP-444 (Bitcoin Improvement Proposal 444) بهدنبال بازگرداندن تغییرات مرتبط با دستور OP_RETURN است؛ قابلیتی که پیشتر امکان الصاق متن، تصویر و امضای دیجیتال به تراکنشها را فراهم میکرد.
حامیان این طرح معتقدند چنین اقدامی برای محافظت از شبکه در برابر ریسکهای حقوقی ضروری است.
اما منتقدان میگویند این تصمیم نوعی دخالت نادرست است که میتواند روح باز و آزاد بیتکوین را تضعیف کرده و حتی جامعه آن را دچار دوگانگی کند.
BIP-444 چیست
بیتکوین تاکنون شاهد نبردهای ایدئولوژیک متعددی بوده است؛ از جنگهای مقیاسپذیری گرفته تا بحثهای زیستمحیطی. با این حال تنها معدودی از این مناقشات به اندازهی BIP-444 دارای پیامدهای بنیادین بودهاند.
در مرکز این پیشنهاد، لوک دشجر (Luke Dashjr) یکی از توسعهدهندگان با سابقهی بیتکوین قرار دارد که از BIP-444 حمایت میکند. این طرح قصد دارد بهروزرسانی جنجالی OP_RETURN را بازگرداند؛ قابلیتی که بخشی از زبان اسکریپت بیتکوین است و به کاربران امکان میدهد مقادیر کوچکی از متادیتا را به تراکنشها الصاق کنند.
اوایل این ماه نسخهی Bitcoin Core 30.0 ظرفیت OP_RETURN را از ۸۰ بایت به ۱۰۰,۰۰۰ بایت افزایش داد و عملاً بیتکوین را به یک دفترکل دادهای با کاربرد محدود تبدیل کرد.
حامیان این تغییرات معتقد بودند که این بهروزرسانی امکان ثبت زمان (Timestamping)، تأیید اسناد و احراز هویت غیرمتمرکز را بدون به خطر انداختن یکپارچگی بیتکوین به عنوان یک دارایی دیجیتال فراهم میکند.
با این حال دشجر و دیگر منتقدان خطرات قابل توجهی را مشاهده کردند.
آنها استدلال کردند که این بهروزرسانی میتواند به هر کسی اجازه دهد فایلهای دلخواه، از جمله محتوای غیرقانونی و حساس (CSAM) را مستقیماً روی بلاکچین آپلود کند.
علاوه بر این کاربران عادی ممکن است تنها با اجرای نرمافزار اعتبارسنج بیتکوین، در معرض ریسکهای قانونی قرار بگیرند زیرا هر نود کامل باید تمام تراکنشهای معتبر را ذخیره کند.
در متن پیشنهاد آمده است:
“این طرح به یک کاربر مخرب این امکان را میدهد تا یک تراکنش منفرد با محتوای غیرقانونی یا بهطور عمومی منزجرکننده استخراج کند و بهطور قابلباور ادعا کند که بیتکوین خودش سیستمی برای توزیع آن محتواست، نه سیستمی که صرفاً مورد سوءاستفاده قرار گرفته است.”
با توجه به این خطرات BIP-444 پیشنهاد میکند که یک سافت فورک (Soft Fork) یکساله موقت اعمال شود که:
- ظرفیت OP_RETURN به ۸۳ بایت کاهش یابد،
- محدودیت OP_PUSHDATA روی ۲۵۶ بایت گذاشته شود،
- و حداکثر اندازهی ScriptPubKeys به ۳۴ بایت محدود شود.
اعمال این قوانین جدید از طریق سافت فورک، به جامعه اجازه میدهد تا از ذخیرهسازی دائمی دادهها در دفترکل مشترک بیتکوین جلوگیری کرده و راههای سوءاستفاده احتمالی را ببندد.
منتقدان همچنین استدلال کردند که این پچ موقت زمان کافی به توسعهدهندگان میدهد تا قوانین کمتر محدودکننده و امنتر را تنظیم کنند، در حالی که بیطرفی قانونی بیتکوین حفظ میشود.
تقسیم ایدئولوژیک
برخلاف هارد فورک که بلافاصله زنجیره را دو شاخه میکند، سافت فورک تنها قوانین را تغییر میدهد تا نودهای قدیمی همچنان بلاکهای جدید را معتبر بشناسند. همین ظرافت فنی باعث شده BIP-444 بسیار حساس و قابلبحث باشد، چرا که به مکانیزم توافق جمعی دست میزند بدون اینکه شکاف کامل ایجاد کند.
با این حال زبان بهکار رفته در متن پیشنهاد باعث هشدارهای جدی در جامعه کریپتو شده است.
در سند آمده که رد فورک ممکن است پیامدهای اخلاقی و قانونی داشته باشد و مخالفان میتوانند به یک آلتکوین مانند Bcash تقسیم شوند.
منتقدان این زبان را فشارآور و حتی اقتدارگرایانه توصیف کردند، در شبکهای که به توافق داوطلبانه افتخار میکند.
رمزنگار کانادایی پیتر تاد، با انتشار یک تراکنش آزمایشی که کل متن BIP-444 را در خود جای داده بود، ولی همچنان محدودیتهای آن را رعایت کرده بود، به منطق پیشنهاد طعنه زد.
در همین حین برخی دیگر انتقادات خود را صریحتر بیان کردند.
الکس تورن (Alex Thorn)، رئیس بخش تحقیقات Galaxy Digital، این سافت فورک را حملهای به بیتکوین و بسیار احمقانه خواند.
در همان زمان BitMEX Research نیز هشدار داد که BIP-444 ممکن است انگیزه سوءاستفادهای ایجاد کند که قصد جلوگیری از آن را دارد. این شرکت نوشت:
“پیشنهاد BIP-444 فوقالعاده بد است. یک کاربر مخرب که قصد انجام حمله دوبار خرج کردن (Double Spend) دارد، میتواند CSAM را روی زنجیره قرار دهد تا بازسازماندهی بلاکها رخ دهد و حملهاش موفق شود.”
با این حال، دشجر این انتقادات را رد میکند و تأکید دارد که هیچ اعتراض فنی به این پیشنهاد ارائه نشده است.
او همچنین تنشها درباره هارد فورک را کاهش داد و پیشنهاد را به عنوان سافت فورک فعالشده توسط کاربران (User-Activated Soft Fork – UASF) معرفی کرد؛ به این معنا که پذیرش آن توسط کاربران هدایت میشود، نه ماینرها. او افزود:
“تنها راهی که زنجیره تقسیم شود این است که ماینرها بهطور فعال از محتوای CSAM دفاع کنند در این صورت CSAMchain ایجاد میشود.”
این موضوع چه تأثیری بر بیتکوین دارد؟
خطر عملی به وجود آمده از ارتقای OP_RETURN و پیشنهاد BIP-444 هنوز مشخص نیست، چرا که بهروزرسانی نسخه ۳۰ از زمان عرضه، توجه و پذیرش کمتری داشته است.
اطلاعات Bitnodes نشان میدهد که تنها ۶.۵٪ از نودها از زمان عرضه به نسخه ۳۰ ارتقا یافتهاند، که نشان میدهد اکثر اپراتورها در فاصلهای امن نظارهگر تحولات هستند.
تنشهای فنی تاکنون تأثیر قابل توجهی بر قیمت بیتکوین در این ماه نداشتهاند. اوایل اکتبر قیمت بیتکوین به بالاترین سقف تاریخ خود یعنی ۱۲۶,۰۰۰ دلار رسید. از آن زمان ارزش آن تا حدود ۱۰۴,۰۰۰ دلار کاهش یافت و سپس دوباره به حدود ۱۱۶,۰۰۰ دلار رسید.
این کاهش عمدتاً ناشی از فشارهای اقتصاد کلان و تنشهای تجاری تازه میان آمریکا و چین بوده است.
با این حال این چالش بنیادین قابل چشمپوشی نیست. مشروعیت بیتکوین بر بیطرفی آن استوار است، به طوری که هر کسی بتواند بدون نیاز به اجازه و برای هر هدف قانونی از آن استفاده کند.
اما هرچه دادههای بلاکچین بیشتر قابلیت بیان پیدا میکنند، این بیطرفی کمرنگتر میشود. اگر یک تراکنش منفرد بتواند اپراتورهای نود را در معرض پیگرد قانونی قرار دهد،قابلیت غیرمتمرکز بودن بیتکوین ممکن است یکشبه از بین برود.
علاوه بر این طرح BIP-444 میتواند اولین تغییر مهم در مکانیزم توافق جمعی بیتکوین از زمان Taproot در ۲۰۲۱ باشد.
بنابراین چه این پیشنهاد تصویب شود و چه نشود، این جنجال نشاندهنده یک معضل در حال بلوغ برای مدیریت بیتکوین است. این موضوع مبارزه برای تعادل بین تغییرناپذیری و پاسخگویی را در عصری که بلاکچینها بهطور فزایندهای به عنوان بستر ثبت همیشگی دادهها استفاده میشوند، برجسته میکند.
