- جنگ خلیج فارس با افزایش قیمت نفت، تورم مصرفکننده را در اقتصادهای بزرگ بالاتر از هدف بانکهای مرکزی برده است. اگرچه انرژی سهم مستقیمی حدود ۷ درصد در سبد مصرفی آمریکا و نزدیک به ۱۱ درصد در اتحادیه اروپا دارد، اثر غیرمستقیم آن بر هزینههای حملونقل، تولید و قیمت کالاها بسیار گستردهتر است.
- از سوی دیگر، آسیب به ظرفیت پالایش نفت در منطقه باعث شده قیمت فرآوردههای نفتی حتی بیشتر از نفت خام افزایش پیدا کند؛ بهطوریکه از فوریه تاکنون قیمت نفت خام ۲۶ درصد و قیمت گازوئیل آمریکا نزدیک به ۵۰ درصد رشد کرده است.
- به گفته UBS، محاسبه دقیق سهم جنگ در افزایش تورم بسیار دشوار است، اما در اقتصادهای بزرگ، شوک قیمتی ناشی از جنگ در حال حاضر عامل اصلی بالاتر ماندن تورم از اهداف تعیینشده است.
پاول دونووان، اقتصاددان UBS، در بررسی تأثیر جنگ خلیج فارس بر اقتصاد جهانی میگوید این جنگ باعث افزایش قیمت نفت و در نتیجه، بالاتر رفتن تورم مصرفکننده از اهداف تعیینشده در اقتصادهای بزرگ شده است. به گفته او، انرژی بهطور مستقیم سهم نسبتاً کوچکی از سبد مصرفی خانوارها در آمریکا و اتحادیه اروپا دارد، اما تأثیر غیرمستقیم آن از طریق هزینههای حملونقل و تولید قابلتوجه است. دونووان همچنین تأکید میکند که جدا کردن اثرات قیمتی ناشی از جنگ از سایر عوامل مؤثر بر تورم، کار بسیار پیچیدهای است.
تأثیر جنگ بر تورم جهانی ناشی از نفت
«جنگ خلیج فارس قیمت نفت را افزایش داده و تورم مصرفکننده را در سراسر جهان بالا برده است؛ اما این افزایش دقیقاً چقدر بوده است؟»
✔️ بیشتر بخوانید: تنگه هرمز، کارت طلایی ایران؛ تهران و واشنگتن در جنگ روایتها
انرژی، شامل انرژیهای غیرنفتی، کمی بیش از ۷ درصد از سبد مصرفکننده در آمریکا را تشکیل میدهد. این سهم در اتحادیه اروپا تقریباً ۱۱ درصد است. با این حال، تورم هسته که معمولاً با حذف مواد غذایی و انرژی محاسبه میشود، تمام آثار افزایش قیمت انرژی یا حتی مواد غذایی را کنار نمیگذارد. هزینه انرژی بهصورت غیرمستقیم در قیمت کالاها و خدماتی مانند بلیت هواپیما و هزینه ارسال و تحویل کالا نیز وجود دارد.
اندازهگیری میزان مصرف نفت یک اقتصاد نیز لزوماً تصویر دقیقی ارائه نمیدهد. برای مثال، اگر کالایی در چین تولید و سپس در اروپا فروخته شود، اروپا عملاً نفت مصرفشده در فرآیند تولید و حملونقل آن کالا را نیز وارد کرده است؛ هزینهای که علاوه بر مصرف مستقیم نفت در داخل اروپا به اقتصاد این منطقه منتقل میشود.
تمرکز صرف بر قیمت نفت خام نیز کافی نیست؛ زیرا در پی آسیب دیدن ظرفیت پالایش نفت در منطقه خلیج فارس، قیمت فرآوردههای نفتی نیز افزایش یافته است. از ماه فوریه، قیمت معاملات آتی نفت خام ۲۶ درصد افزایش یافته، اما قیمت گازوئیل در آمریکا تقریباً ۵۰ درصد بالاتر رفته است.
در مقابل، قیمت انرژی مورد استفاده خودروها در چین تنها ۵ درصد افزایش داشته است. این موضوع نشان میدهد هزینه نفت نهفته در واردات آمریکا از چین احتمالاً کمتر از هزینه نفتی است که در تولید داخلی آمریکا وجود دارد.
بنابراین، حذف اثرات قیمتی ناشی از جنگ از آمار تورم مصرفکننده بسیار پیچیده است. با این حال، در اقتصادهای بزرگ، پیامدهای قیمتی ناشی از جنگ مهمترین دلیل قرار گرفتن تورم در حال حاضر بالاتر از سطح هدفگذاریشده است.
✔️ بیشتر بخوانید: دلار در سایه تنگه هرمز؛ چرا بازگشایی تنگه هرمز میتواند معادلات بازار را تغییر دهد؟
