رونق هوش مصنوعی، انویدیا و شرکت تولید نیمه‌رسانای تایوان (TSMC) را به دو بازیگر کلیدی بازار سهام فناوری تبدیل کرده است؛ یکی با طراحی پردازنده‌های پیشرفته و توسعه زیرساخت نرم‌افزاری، و دیگری با تولید تراشه‌های موردنیاز شرکت‌های بزرگ صنعت. هر دو شرکت از افزایش تقاضای محاسباتی بهره برده‌اند، اما تفاوت در ساختار کسب‌وکار، قدرت قیمت‌گذاری و هزینه‌های عملیاتی، مسیر سودآوری آن‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کند. پرسش اصلی این است که در ادامه گسترش هوش مصنوعی، کدام شرکت ظرفیت بیشتری برای خلق ارزش در اختیار دارد و آیا رشد گذشته سهام آن‌ها می‌تواند در آینده نیز تکرار شود؟

 انویدیا؛ قدرت طراحی، نرم‌افزار و قیمت‌گذاری

مزیت اصلی انویدیا تنها در طراحی پردازنده‌های گرافیکی خلاصه نمی‌شود. این شرکت با سرمایه‌گذاری زودهنگام در محاسبات موردنیاز هوش مصنوعی، توانسته است محصولات خود را با نیازهای آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ هماهنگ کند. در کنار سخت‌افزار، بستر نرم‌افزاری CUDA و مجموعه ابزارها و خدمات مرتبط، بخش مهمی از مزیت رقابتی شرکت را تشکیل می‌دهند.

این اکوسیستم برای مشتریان اهمیت اقتصادی دارد. سازمان‌هایی که زیرساخت خود را بر پایه محصولات انویدیا توسعه داده‌اند، برای تغییر تأمین‌کننده باید هزینه‌های فنی، مالی و زمانی قابل‌توجهی بپردازند. ازاین‌رو، حتی در صورت ظهور رقبای قدرتمند، مهاجرت گسترده به پلتفرم‌های دیگر لزوماً سریع یا کم‌هزینه نخواهد بود.

عامل مهم دیگر، قدرت قیمت‌گذاری است. بر اساس گزارش مورد بررسی، درآمد انویدیا در فصل اخیر با رشد سالانه ۱۰۶ درصدی به ۹۶ میلیارد دلار رسیده و حاشیه سود ناخالص آن همچنان بالاتر از ۷۰ درصد قرار داشته است. ترکیب تقاضای بالا، محصولات پیشرفته و اکوسیستم نرم‌افزاری گسترده به شرکت اجازه می‌دهد بخش قابل‌توجهی از ارزش ایجادشده در زنجیره هوش مصنوعی را به درآمد و سود تبدیل کند.

بااین‌حال، این مزیت‌ها بدون ریسک نیستند. افزایش رقابت، توسعه تراشه‌های اختصاصی توسط شرکت‌های بزرگ فناوری، محدودیت‌های صادراتی و احتمال تعدیل سرمایه‌گذاری مراکز داده می‌توانند بر رشد آینده اثر بگذارند. همچنین، حاشیه سود بالا به‌تنهایی برای ارزیابی جذابیت سهام کافی نیست و باید در کنار قیمت بازار و انتظارات رشد بررسی شود.

TSMC؛ برنده زنجیره تأمین، مستقل از طراح نهایی

تی‌اس‌ام‌سی در موقعیتی متفاوت قرار دارد. این شرکت به‌جای رقابت مستقیم برای طراحی تراشه‌های هوش مصنوعی، ظرفیت تولید پیشرفته را در اختیار طیف گسترده‌ای از مشتریان قرار می‌دهد. انویدیا یکی از مشتریان مهم این زنجیره است، اما شرکت‌هایی مانند AMD و برودکام نیز برای تولید تراشه‌های خود به ظرفیت‌های ساخت پیشرفته نیاز دارند.

طبق گزارش مورد بررسی و داده‌های منتسب به مؤسسه کانترپوینت، سهم تی‌اس‌ام‌سی از بازار تولید قراردادی تراشه بیش از ۷۰ درصد است. چنین جایگاهی باعث می‌شود این شرکت از رشد تقاضای چندین طراح تراشه بهره‌مند شود؛ بنابراین، سرمایه‌گذار در معرض نتیجه رقابت یک تولیدکننده واحد قرار نمی‌گیرد.

گزارش عملکرد اخیر تی‌اس‌ام‌سی نیز از تداوم قدرت عملیاتی شرکت حکایت دارد. این تولیدکننده ششمین فصل متوالی ثبت رکورد سود را پشت سر گذاشته و درآمد آن در دوره مورد اشاره حدود ۴۶ میلیارد دلار بوده است. بااین‌حال، مدل کسب‌وکار آن به سرمایه‌گذاری سنگین در کارخانه‌ها، تجهیزات تخصصی، فناوری‌های ساخت و توسعه ظرفیت تولید وابسته است.

این هزینه‌ها تفاوت بنیادین تی‌اس‌ام‌سی با انویدیا را نشان می‌دهند. انویدیا عمدتاً بر طراحی، نرم‌افزار و توسعه پلتفرم متمرکز است؛ درحالی‌که تی‌اس‌ام‌سی باید برای حفظ مزیت فناورانه خود، پیوسته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زیرساخت تولید انجام دهد. ازاین‌رو، رشد درآمد دو شرکت الزاماً به نرخ مشابهی از رشد سود یا جریان نقدی منجر نمی‌شود.

مقایسه ارزش‌گذاری و عملکرد سهام

بر اساس داده‌های نقل‌شده در مقاله اصلی، قیمت سهام انویدیا در پایان معاملات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ به ۲۱۷٫۹۴ دلار رسید؛ درحالی‌که سهام تی‌اس‌ام‌سی در همان روز با قیمت ۴۳۶٫۸۷ دلار معامله شد. بازده سه‌ساله گزارش‌شده نیز برای انویدیا بیش از ۴۰۰ درصد و برای تی‌اس‌ام‌سی بیش از ۳۰۰ درصد بوده است.

با وجود این رشد چشمگیر، قیمت اسمی هر سهم معیار مناسبی برای مقایسه ارزش دو شرکت نیست. ارزش بازار، نسبت قیمت به سود، رشد مورد انتظار سود، جریان نقدی آزاد و نیاز به سرمایه‌گذاری باید هم‌زمان بررسی شوند. شرکتی که درآمد بیشتری دارد، لزوماً سهام ارزان‌تر یا بازده آتی بالاتری ارائه نمی‌کند.

انویدیا از مزیت حاشیه سود و قدرت قیمت‌گذاری برخوردار است؛ در مقابل، تی‌اس‌ام‌سی از تنوع مشتریان و جایگاه راهبردی در تولید تراشه بهره می‌برد. بااین‌حال، هر دو شرکت در معرض ریسک‌های مشترکی مانند کاهش شتاب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، محدودیت‌های زنجیره تأمین و تغییر انتظارات بازار قرار دارند.

کدام سهم می‌تواند برنده بزرگ‌تر باشد؟

اگر تقاضا برای پردازش هوش مصنوعی با سرعت بالا ادامه یابد و انویدیا بتواند برتری سخت‌افزاری و نرم‌افزاری خود را حفظ کند، این شرکت ظرفیت بالایی برای ادامه رشد سودآوری خواهد داشت. حاشیه سود بالا به این معناست که افزایش فروش، در صورت کنترل هزینه‌ها، می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر سود نهایی بگذارد.

در مقابل، تی‌اس‌ام‌سی از این مزیت برخوردار است که موفقیت آن به پیروزی یک طراح تراشه محدود نمی‌شود. اگر سهم رقبا افزایش یابد یا ساختار بازار تغییر کند، این شرکت همچنان می‌تواند از تقاضای تولید بهره‌مند شود؛ البته به شرط حفظ برتری فناوری ساخت، ظرفیت کافی و توان مدیریت هزینه‌های سرمایه‌ای.

بنابراین، برتری تجاری انویدیا لزوماً به معنای برتری قطعی سهام آن نیست. بازده سرمایه‌گذاری آینده به این بستگی دارد که عملکرد واقعی هر شرکت تا چه اندازه بتواند انتظاراتی را که در قیمت فعلی سهم منعکس شده‌اند، برآورده کند.