ریاض در مسیر هسته‌ای شدن؛ کشف ۱۱۰ میلیون تن سنگ معدن حاوی اورانیوم

شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، امروز اعلام کرد که این کشور در راستای پیشبرد برنامه‌های خود برای افزودن انرژی هسته‌ای به سبد انرژی ملی، ۱۱۰ میلیون تن سنگ معدن حاوی اورانیوم در منطقه «مدینه» کشف کرده است.

عبدالعزیز در سخنرانی خود در هفتادمین کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) در وین گفت که عربستان سعودی به اکتشاف اورانیوم ادامه می‌دهد و در عین حال برای استخراج اورانیوم مرتبط از طریق فرآیند تولید کود تلاش می‌کند.

به گفته وزیر سعودی، مطالعات اکتشافی و زمین‌شناسی در پروژه جبل سعید در مدینه، حدود ۱۱۰ میلیون تن سنگ معدن با غلظت بالای مواد معدنی کمیاب، به‌ویژه عناصر کمیاب سنگین، در کنار غلظت‌های امیدوارکننده اورانیوم را شناسایی کرده است. با این حال، شاهزاده عبدالعزیز عیار دقیق اورانیوم سنگ معدن تازه شناسایی شده را اعلام نکرد و میزان اورانیوم موجود و مقدار قابل بازیابی نهایی را نامشخص گذاشت.

شاهزاده عبدالعزیز افزود که انرژی هسته‌ای به بخش اساسی از ترکیب انرژی برنامه‌ریزی‌شده عربستان تبدیل شده است، زیرا این کشور به دنبال تنوع بخشیدن به منابع انرژی خود، حمایت از رشد اقتصادی و تقویت امنیت عرضه است.

وی عربستان را به عنوان یک شرکت‌کننده فعال در بازارهای جهانی انرژی توصیف و تلاش‌های این کشور برای توسعه منابع انرژی و معدنی خود را آشکار کرد.

وزیر همچنین به ثروت معدنی کلان عربستان سعودی اشاره کرد و گفت که این کشور در تلاش است تا زنجیره‌های تأمین مواد معدنی را تقویت کند، اکتشافات عناصر خاکی کمیاب را توسعه دهد و منابع طبیعی خود را به ارزش اقتصادی پایدار تبدیل کند.

اطلاعات مربوط به معدن جبل سعید

معدن جبل سعید در مدینه و تقریباً در ۴۰ کیلومتری شمال شهر «مهد الذهب» واقع شده است. این معدن یکی از بزرگترین ذخایر مواد معدنی حیاتی مرتبط با فعالیت‌های آتشفشانی در عربستان محسوب می‌شود.

این پروژه یک سرمایه‌گذاری مشترک بین شرکت‌های «معادن» و «باریک» است و هر یک از این دو طرف، ۵۰ درصد از سهام آن را در اختیار دارند. تولید کنسانتره مس در این معدن از اواسط دهه گذشته آغاز و در سال ۲۰۱۶ وارد فاز تولید تجاری شد تا به یکی از پروژه‌های بزرگ در سیستم مس عربستان سعودی تبدیل شود.

بر اساس آخرین داده‌های شرکت معادن برای سال ۲۰۲۵، ذخایر قطعی و احتمالی سنگ معدن در جبل سعید بالغ بر ۲۳.۴۸ میلیون تن با میانگین غلظت ۲.۱۵ درصد مس است که معادل حدود ۵۰۴ هزار تن مس به همراه مقادیری طلا، نقره و روی است. این ارقام با منابع جدید ۱۱۰ میلیون تنی متفاوت است، زیرا داده‌های نخست مربوط به ذخایر سنگ معدنِ پروژه مس است، در حالی که داده‌های جدید به نتایج اکتشاف گسترده‌تر مواد معدنی کمیاب و اورانیوم اشاره دارد.

مساحت کمربند جبل سعید برای اکتشاف باز و تقریباً ۲۸۹۲ کیلومتر مربع است و حاوی کانی‌سازی مس و سرب به همراه طلا، نقره و روی به عنوان مواد معدنی مرتبط است.

خیز به سوی سوخت هسته‌ای داخلی

پیش از این، یک بررسی مشترک در سال ۲۰۱۹ توسط سازمان زمین‌شناسی عربستان سعودی و مؤسسات زمین‌شناسی چین، سه ذخایر اورانیوم احتمالی را در مرکز و شمال غربی عربستان سعودی شناسایی کرد که به‌طور بالقوه می‌توانند بیش از ۹۰ هزار تن اورانیوم تولید کنند.

این اظهارات کمتر از دو ماه پس از آن منتشر می‌شود که ایالات متحده و عربستان سعودی توافقنامه همکاری هسته‌ای غیرنظامی را امضا کردند و به ریاض چارچوب قانونی برای همکاری بلندمدت با واشنگتن در زمینه انرژی هسته‌ای می‌دهد.

برنامه هسته‌ای ملی عربستان سعودی شامل طرح‌هایی برای نیروگاه‌های هسته‌ای بزرگ، راکتورهای مدولار کوچک و توسعه منابع اورانیوم داخلی است. عربستان سعودی پروژه ملی انرژی اتمی خود را در سال ۲۰۱۷ به عنوان بخشی از راهبرد چشم‌انداز ۲۰۳۰ تأسیس کرد که یکی از اهداف اصلی آن، دستیابی به خودکفایی بیشتر در تولید سوخت هسته‌ای بود.

در واقع، کشف منابع جدید در معدن جبل سعید، همزمان با گسترش برنامه اکتشاف اورانیوم عربستان، در راستای برنامه‌های آن برای توسعه کاربردهای صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای صورت می‌گیرد. سعودی در حال بررسی روش‌های متنوعی برای بهره‌برداری از اورانیوم است که از آن جمله می‌توان به استخراج آن همگام با اسید فسفریک اشاره کرد.

وزیر انرژی سعودی اظهار داشت که نتایج کار آزمایشی انجام شده با همکاری شرکت فرانسوی «اورانو»، شاخص‌های اقتصادی امیدوارکننده‌ای را برای استخراج اورانیوم از طریق این عملیات نشان می‌دهد.

راهبرد معدنی عربستان سعودی تنها به استخراج و صادرات مواد خام محدود نمی‌شود، بلکه بخش کلیدی این راهبرد بر ایجاد یک زنجیره ارزش یکپارچه تمرکز دارد که از مرحله اکتشاف و استخراج آغاز شده و با فرآوری، جداسازی و پالایش، به تولید مواد با ارزش افزوده ختم می‌شود.

در این میان، اورانیوم یکی از اجزای کلیدی چشم‌انداز عربستان برای توسعه انرژی هسته‌ای محسوب می‌شود. این کشور قصد دارد با تنوع بخشیدن به ترکیب منابع تولید برق خود، وابستگی به انرژی‌های سنتی را کاهش داده و تقاضای رو به رشد داخلی را تأمین کند.

عربستان سعودی برنامه بلندپروازانه‌ای برای ورود به حوزه تولید برق هسته‌ای دارد و هدف‌گذاری کرده که تا سال ۲۰۴۰، حدود ۱۷ گیگاوات برق هسته‌ای به شبکه خود اضافه کند. در همین راستا، قرار است نخستین پروژه‌های انرژی هسته‌ای این کشور شامل دو راکتور با ظرفیت ترکیبی ۳.۲ گیگاوات باشد که ظرف ۱۰ سال آینده به بهره‌برداری خواهند رسید.