توقف ناگهانی صادرات سوخت چین؛ تشدید بحران در بازارهای جهانی انرژی

روز گذشته، پالایشگاه‌های نفت چین اعلام کردند که صادرات فرآورده‌های نفتی این کشور به بازارهای خارجی، به جز هنگ‌کنگ و ماکائو، تا اطلاع ثانوی از سوی پکن متوقف شده است. این اقدام در راستای محافظت از عرضه داخلی انجام می‌شود، اما می‌تواند فشار بر بازارهای جهانی سوخت را افزایش دهد.

پالایشگاه‌های چینی همزمان با آغاز تعطیلات یک‌هفته‌ای «روز ملی»، هنوز مجوزی از سوی مقامات دولتی برای ادامه صادرات دریافت نکرده‌اند.

پتروچاینا ارسال محموله‌های اکتبر را لغو کرد

در این راستا، شرکت «پتروچاینا»، از بزرگ‌ترین غول‌های نفتی دولتی این کشور، چندین محموله بنزین و سوخت جت برنامه‌ریزی‌شده برای ماه اکتبر را لغو کرده است. این شرکت بیشتر قراردادهای حمل‌ونقل لغو شده را طی دو هفته گذشته نهایی کرده که نشان می‌دهد پکن در میان عدم‌قطعیت‌های حاکم بر بازارهای انرژی، اولویت اصلی خود را به تأمین نیازهای بازار داخلی داده است.

همچنین شرکت پتروشیمی «ژجیانگ»، از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های خصوصی چین، از برنامه‌ریزی برای ارسال فرآورده‌های نفتی در طول این تعطیلات خودداری کرده است.

ابعاد و پیامدهای قطع صادرات سوخت چین

با توجه به ادامه اختلالات عرضه در تنگه هرمز، جهش قیمت سوخت در بازارهای کلیدی و افزایش فشار بر ذخایر استراتژیک اروپا، توقف صادرات سوخت توسط پکن امری مهم در بحران جهانی انرژی محسوب می‌شود.

زمان‌بندی این تصمیم با توجه به جایگاه چین به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان فرآورده‌های نفتی آسیا نیز بسیار حساس است. پکن در ماه اوت گذشته با صادرات روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه مشتقات نفتی، به‌طور میانگین نزدیک به ۶ درصد از کل صادرات جهانی عمدتاً گازوئیل، سوخت جت و بنزین، را به خود اختصاص داده بود.

این توقف صادرات به کاهش ذخایر تجاری بنزین و سوخت و لزوم تأمین جهش تقاضای داخلی در جریان تعطیلات روز ملی و «هفته طلایی» در اوایل اکتبر مرتبط است که با اوج‌گیری سفرها و پروازهای داخلی همراه می‌شود.

کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین (NDRC) به شرکت‌های بزرگ پالایشی از جمله پتروچاینا دستور داده است تا زمان تامین کامل نیازهای بازار داخلی، قراردادهای تجاری جدید و محموله‌های صادراتی ماه اکتبر را به حالت تعلیق درآورند. این رویکرد در سایه ناامنی عرضه جهانی نفت و اختلال در جریان عبور از خاورمیانه، اولویت‌بخشی پکن به امنیت انرژی ملی را نشان میدهد.

پیامدهای این تصمیم مستقیماً متوجه بازارهای آسیایی وابسته به فرآورده‌های نفتی چین، به‌ویژه فیلیپین، ژاپن و سنگاپور خواهد بود و فشار مضاعفی بر عرضه و قیمت‌ها در منطقه وارد می‌کند.

تصمیم اروپا برای استفاده از ذخایر استراتژیک

اروپا همزمان با مطالبات واشنگتن مبنی بر تزریق سوخت به بازارها، با فشار سنگینی برای تخلیه ذخایر استراتژیک دیزل و نفت خام با هدف مهار قیمت‌ها روبه‌رو است.

واشنگتن اصرار داشت فرانسه، آلمان و دیگر کشورهای اروپایی سهم بیشتری از ذخایر دیزل خود را مصرف کنند. در مقابل، طرف اروپایی هرگونه آزادسازی بیشتر ذخایر را مشروط به دریافت تضمین‌های محکم از سوی واشنگتن مبنی بر عدم اعمال ممنوعیت یک‌جانبه بر صادرات دیزل به اروپا کرده است، زیرا طولانی‌شدن بحران عرضه می‌تواند ذخایر اروپا را به صفر برساند.

داده‌های کنونی در اروپا نشان می‌دهد که بحران فعلی نه در کسری فیزیکی مطلق، بلکه در جهش سرسام‌آور قیمت‌ها و فشار شدید آن بر مصرف‌کنندگان و صنایع است. برداشت گسترده از ذخایر استراتژیک در صورتی که بحران تنگه هرمز ماه‌ها ادامه داشته باشد، توان تاب‌آوری اروپا در مراحل بعدی بحران را تضعیف کرده و امنیت انرژی قاره را به مخاطره می‌اندازد.

البته، روز گذشته امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، اعلام کرد که کشورهای عضو گروه هفت (G7) تصمیم گرفته‌اند ذخایر استراتژیک گازوئیل و نفت خام خود را به بازار تزریق کنند. بر اساس این تصمیم، کشورهای صنعتی عضو این گروه تا سقف ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر گازوئیل و نفت خام را برای مصرف در یک دوره چهار ماهه آزاد کرده و در دسترس بازار قرار خواهند داد تا فشار عرضه و بحران قیمت‌ها تعدیل شود.

فشار حداکثری واشنگتن برای افزایش عرضه

از زمان آغاز جنگ با ایران و به دلیل رکوردشکنی قیمت گازوئیل در بازار داخلی آمریکا، کاخ سفید فشارها را بر کشورهای اروپایی جهت آزادسازی سوخت افزایش داده است.

دولت دونالد ترامپ از کشورهای اروپایی، به‌ویژه فرانسه و آلمان، خواسته است ذخایر اضطراری را به بازار سرازیر کنند و هشدار داده است که در صورت عدم همراهی اروپا، احتمال اعمال ممنوعیت بر صادرات دیزل آمریکا وجود دارد. خواسته آمریکا در واقع تأمین حدود ۱۲۰ میلیون بشکه طی ۶ ماه آینده است تا کسری شدید گازوئیل خاورمیانه و افت عرضه روسیه ناشی از جنگ اوکراین جبران شود.

بهای گازوئیل در ایالات متحده به حدود ۶.۴۷ دلار رسیده که جهشی نزدیک به ۷۰ درصد نسبت به سطوح پیش از جنگ را نشان می‌دهد و دولت آمریکا را برای مهار فوری قیمت‌ها زیر فشار سنگینی قرار داده است.

در مجموع، همزمانی توقف صادرات چین، عقب‌نشینی اروپا به سمت ذخایر اضطراری و فشارهای تجاری آمریکا، از گسترش ابعاد بحران جهانی انرژی حکایت دارد. تداوم تنش‌ها در تنگه هرمز و کسری عرضه از خاورمیانه، دلیل اصلی بازار سوخت در ماه‌های پیش‌رو خواهد بود، به ویژه در شرایطی که اقتصادهای بزرگ سیاست‌های «اول امنیت داخلی» و حفظ ذخایر ملی را در پیش گرفته‌اند.