دیپلماسی معدنی طالبان؛ پیشنهاد بزرگ برای جذب شرکت‌های آمریکایی

در حالی که ایالات متحده تلاش می‌کند از طریق تقویت همکاری‌های خود با کشور آفریقایی جمهوری دموکراتیک کنگو، دسترسی به فلزات راهبردی را تضمین کند، دولت طالبان در افغانستان با ارائه پیشنهادی مبنی بر دسترسی به ذخایر معدنی به ارزش یک تریلیون دلار، تلاش می‌کند تا شرکت‌های آمریکایی را به سرمایه‌گذاری در این کشور ترغیب کند.

دعوت کابل از سرمایه‌گذاران آمریکایی

«امیرخان متقی»، وزیر امور خارجه طالبان، در گفتگو با رسانه‌های بین‌المللی، از شرکت‌های آمریکایی دعوت کرد تا در بخش‌های معدن، زیرساخت‌ها و کشاورزی افغانستان سرمایه‌گذاری کنند. وی با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد واشنگتن، خواستار جایگزینی دو دهه درگیری نظامی با همکاری‌های تجاری و اقتصادی شد.

طبق ادعای دولت طالبان، افغانستان دارای ذخایر عظیم و دست‌نخورده‌ای از مس، سنگ‌آهن، لیتیوم، طلا و عناصر خاکی کمیاب است که در صنایع مدرن مانند خودروهای الکتریکی و فناوری‌های نظامی نقشی حیاتی دارند. با این حال و به باور کارشناسان، رقم یک تریلیون دلار، تخمینی از منابع موجود در زمین است و ارزش تجاری یا ذخایر قابل استخراجِ فعلی را نشان نمی‌دهد. زیرا این معادن نیازمند زیرساخت‌های گسترده، مطالعات امکان‌سنجی و امنیت پایدار هستند.

کنگو؛ حریف جدی در رقابت بر سر فلزات راهبردی

در مقابل، ایالات متحده راهبرد خود را بیشتر بر کشورهای دارای زیرساخت‌های فعال متمرکز کرده است. جمهوری دموکراتیک کنگو به عنوان تولیدکننده اصلی کبالت و یکی از بزرگترین منابع مس جهان، امتیازات ویژه‌ای برای سرمایه‌گذاران آمریکایی در نظر گرفته است.

بر اساس توافقنامه مشارکت راهبرد میان واشنگتن و کنگو، شرکت‌های آمریکایی حق دارند «اولین پیشنهاد» (Right of First Refusal) را برای پروژه‌های راهبردی این کشور دریافت کنند. این توافقنامه که با هدف کاهش وابستگی به چین طراحی شده، از طریق کریدور حمل‌ونقل «ساکانیا-لوبیتو» مدیریت می‌شود تا صادرات مس و کبالت این کشور به بازارهای جهانی تسهیل شود.

چالش‌های پیش‌روی سرمایه‌گذاری در افغانستان

باوجود پتانسیل‌های زمین‌شناسی، مسیر ورود سرمایه‌گذاران غربی به افغانستان همچنان با موانع جدی روبه‌رو است. عدم به رسمیت شناختن رسمی دولت طالبان توسط بسیاری از کشورهای جهان مانع جدی در این روند است. همچنین، وجود تحریم‌های گسترده و نبود تضمین‌های حقوقی و امنیتی برای سرمایه‌گذاران چالش عمده بوده و رویکردهای دولت طالبان در قبال حقوق زنان و دختران که از عوامل بازدارنده برای دولت‌های غربی محسوب می‌شود.

در حالی که پیشنهاد افغانستان به نظر می‌رسد فرصتی برای بازسازی اقتصادی این کشور باشد، اما در مقایسه با مدل ملموس و عملیاتی کنگو، همچنان در سطح یک «دعوتنامه» باقی مانده است. کنگو با داشتن معادن فعال و چارچوب‌های قانونی مشخص، در حال تثبیت جایگاه خود به عنوان تأمین‌کننده کلیدی برای آمریکا است، در حالی که افغانستان برای تبدیل پتانسیل‌های زیرزمینی خود به ثروت واقعی، با چالش‌های ساختاری و دیپلماتیک عمیقی دست‌وپنجه نرم می‌کند.