انویدیا در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ فعالیت خود قرار گرفته است. شرکتی که به نماد رونق هوش مصنوعی تبدیل شده، اکنون با پرسش‌هایی درباره کنترل زنجیره فروش تراشه، رعایت محدودیت‌های صادراتی آمریکا و حاکمیت شرکتی مواجه است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز خواستار پاسخ‌گویی سریع هیئت‌مدیره و تغییرات جدی مدیریتی شده است. محور اصلی نگرانی‌ها، احتمال انتقال غیرقانونی تراشه‌های پیشرفته به چین و پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن است. بااین‌حال، ادعاهای مطرح‌شده هنوز به معنای اثبات تخلف یا جاسوسی نیستند و باید میان گزارش رسانه‌ای، اتهام و واقعیت تأییدشده تفاوت قائل شد.

در یک نگاه
  • بسنت خواستار پاسخ‌گویی هیئت‌مدیره انویدیا درباره احتمال انتقال غیرقانونی تراشه‌ها به چین شده است.
  • گزارش‌ها از انتقال ادعایی ۷٫۵ میلیارد دلار تراشه از طریق شبکه‌ای مرتبط با آلیس هوانگ حکایت دارند.
  • وزیر خزانه‌داری خواهان بررسی مستقل و ارائه پاسخ طی ده روز شده و ظاهراً با بازگشت جنسن هوانگ موافق نیست.
  • سهام انویدیا در ۱۶ نوامبر با افت ۴٫۳۱ درصدی به ۱۵۵٫۸۳ دلار رسید و ریسک نظارتی به نگرانی‌های سرمایه‌گذاران اضافه شد.

ریشه نگرانی؛ احتمال انتقال تراشه‌ها به چین

بر اساس گزارش منتشرشده در «دِ موتلی فول»، کناره‌گیری جنسن هوانگ پس از انتشار گزارش‌هایی درباره ارتباط شخصی ادعایی او با زنی به نام آلیس هوانگ مطرح شد. این فرد که نسبت خانوادگی با مدیر پیشین ندارد، بنا بر گزارش‌ها، پیش‌تر سهام‌دار مسلط شرکت مرکز داده سنگاپوری مگاسپید بوده است. برخی رسانه‌ها همچنین از روابط خارج از چارچوب زناشویی ادعایی هوانگ با کارکنان انویدیا نوشته‌اند. بااین‌حال، اهمیت اصلی پرونده برای دولت آمریکا به احتمال ارتباط شبکه تجاری مورد اشاره با انتقال تراشه به چین مربوط می‌شود.

نشریه «اینفورمیشن» مدعی شده است شبکه‌ای مرتبط با آلیس در انتقال غیرقانونی ۷٫۵ میلیارد دلار تراشه انویدیا به چین نقش داشته است. آمریکا فروش برخی تراشه‌های این شرکت به چین را محدود کرده و انویدیا اعلام کرده است از آوریل ۲۰۲۵ تقریباً هیچ فروشی در بازار چین نداشته است. در نتیجه، پرسش اصلی این است که آیا محصولات از طریق شرکت‌های واسطه، خریداران صوری یا بازارهای دیگر به مقصد ممنوعه منتقل شده‌اند؟ پاسخ به این موضوع به اسناد فروش، مسیر حمل‌ونقل و هویت مشتریان نهایی وابسته است.

موضع بسنت؛ فشار برای پاسخ‌گویی و تغییر مدیریتی

بسنت در مصاحبه خود این پرسش را مطرح کرده است که آیا فرهنگ سازمانی انویدیا، فروش‌های مشکوک را برای افزایش درآمد و سود تشویق کرده است یا خیر. او با مقایسه این پرونده با صنعت بانکداری گفت اگر بانکی الزامات نظارتی مشابهی را رعایت نمی‌کرد، نهادهای نظارتی می‌توانستند وارد عمل شوند و مدیران مسئول را کنار بگذارند.

وزیر خزانه‌داری همچنین مدعی شد برخی خریداران تراشه، شرکت‌های صوری بوده‌اند که برای پیشبرد فعالیت‌های هوش مصنوعی چین استفاده می‌شدند. البته این اظهارات به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف شرکت یا آگاهی مدیران از مقصد نهایی محصولات نیست.

بسنت خواستار ارائه پاسخ از سوی هیئت‌مدیره و مشاوران حقوقی بیرونی طی ده روز شده است. او همچنین ظاهراً بازگشت جنسن هوانگ به جایگاه مدیرعاملی را مناسب نمی‌داند و ترجیح می‌دهد مدیر جدید از خارج شرکت انتخاب شود.

در مقابل، کارزار اینترنتی حمایت از بازگشت هوانگ بیش از ۱۸۰ هزار امضا جمع‌آوری کرده و چهره‌هایی مانند ایلان ماسک نیز در میان حامیان آن قرار گرفته‌اند. دونالد ترامپ هم بنا بر گزارش‌ها مخالفتی با بازگشت او ندارد. این اختلاف دیدگاه نشان می‌دهد موضوع فراتر از انتخاب مدیرعامل است و اعتبار مدیریتی انویدیا را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

اختلاف در دولت آمریکا و حدود اختیار خزانه‌داری

بسنت از نزدیکان سیاسی ترامپ محسوب می‌شود، اما اختیار مستقیم اعمال مجازات علیه انویدیا را ندارد. او گفته است برخی نهادهای فدرال خواهان قرار گرفتن مگاسپید در فهرست سیاه صادراتی بوده‌اند، اما وزارت بازرگانی اختیار اصلی تصمیم‌گیری در این زمینه را در اختیار دارد.

این اظهارات از تفاوت رویکرد میان بخش‌هایی از دولت آمریکا حکایت می‌کند. هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی، مسئولیت مهمی در اجرای محدودیت‌های صادراتی دارد و کاخ سفید نیز اعلام کرده است ترامپ اعتماد کامل به او دارد.

از سوی دیگر، تاد بلانش، دادستان کل آمریکا، در ۱۲ نوامبر اعلام کرد هنوز تأییدی درباره جاسوس‌بودن آلیس وجود ندارد. بنابراین، نسبت دادن قطعی جاسوسی یا تخلف به اشخاص و شرکت‌ها زودهنگام است. آنچه اهمیت دارد، بررسی مسیر فروش تراشه‌ها در منطقه آسیا و اقیانوسیه و ارزیابی عملکرد سازوکارهای نظارتی شرکت است.

واکنش بازار و پیامدهای احتمالی برای سهام

در معاملات ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، سهام انویدیا با افت ۴٫۳۱ درصدی، معادل ۷٫۰۲ دلار، به ۱۵۵٫۸۳ دلار رسید. ارزش بازار شرکت حدود ۳٫۹۲ تریلیون دلار گزارش شد. قیمت سهم در محدوده ۱۵۵٫۰۱ تا ۱۶۳٫۲۰ دلار نوسان داشت و بازه ۵۲ هفته‌ای آن ۱۴۸٫۸۰ تا ۲۴۳٫۳۷ دلار بود.

حجم معاملات به ۲۵۲٫۵ میلیون سهم رسید؛ درحالی‌که میانگین حجم روزانه ۱۴۵٫۱ میلیون سهم بود. حاشیه سود ناخالص ۷۴٫۶۷ درصدی نیز همچنان قدرت عملیاتی کسب‌وکار انویدیا را نشان می‌دهد. بااین‌حال، عملکرد مالی قدرتمند نمی‌تواند ریسک‌های حقوقی و سیاسی را به‌طور کامل خنثی کند.

در صورت اثبات ضعف جدی در کنترل صادرات، شرکت ممکن است با هزینه‌های حقوقی، محدودیت فروش، نظارت سخت‌گیرانه‌تر و آسیب اعتباری مواجه شود. حتی بدون اثبات تخلف نیز ادامه ابهامات می‌تواند مشتریان و سرمایه‌گذاران را محتاط‌تر کند. در مقابل، انتشار اسناد شفاف، همکاری با نهادهای دولتی و اصلاح سازوکارهای نظارتی می‌تواند بخشی از نگرانی بازار را کاهش دهد.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است