- دستگاههای اطلاعاتی اروپا بر این باورند که روسیه به جای تهاجم تمامعیار، با سناریوهای نبرد خاکستری نظیر خرابکاری و حملات موشکی و پهپادی محدود در پی آزمودن استحکام ماده ۵ ناتو است.
- پیشروی محدود با نیروهای ناشناس در شهر مرزی «ناروا» در استونی و اخلال در شریان حیاتی «سووالکی» میان لهستان و لیتوانی از مهمترین گزینههای مسکو برای ایجاد عمل انجامشده و قطع دسترسی به بالتیک به شمار میروند.
- زرادخانه موشکی و پدافندی کالینینگراد، عملیات خرابکاری در عقبه لجستیکی لهستان و تهدیدات پهپادی از مبدأ مدیترانه، گستره جغرافیای تقابل را تا عمق راهبردی اروپا بسط دادهاند.
- هدف نهایی کرملین نه الزماً تصرف گسترده سرزمینی، بلکه ایجاد شکاف و تاخیر در فرآیند اجماع و تصمیمگیری میان ۳۲ عضو ناتو ذیل مفهوم دفاع جمعی ارزیابی میشود.
سازمان اطلاعات دانمارک روز گذشته هشدار داد که روسیه احتمالا در ماههای آینده «حمله نظامی محدودی» به یکی از کشورهای عضو ناتو انجام دهد و به «خطر اندک اما رو به افزایش» استقرار تعدادی از نیروها در یک کشور همسایه یا استفاده از سلاحهای دوربرد برای حمله به زیرساختهای حامی اوکراین اشاره کرد. توماس آهرنکل، رئیس این سازمان، در کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت که این حمله بالقوه «میتواند شامل استقرار نیروهای نظامی در یک منطقه محدود در کشورهای عضو ناتو باشد که با روسیه مرز مشترک دارند»
رسانه «کلش ریپورت» در گزارشی به سناریوهای پیش رو و گزینههای احتمالی روسیه برای حمله پرداخته است. به باور تحلیلگران امنیتی، تلاش احتمالی روسیه برای آزمودن اراده دفاعی ناتو با یک جنگ تمامعیار آغاز نخواهد شد. در مقابل، دستگاههای اطلاعاتی غربی بر ریسکی محدود اما پیچیدهتر متمرکز شدهاند. در همین زمینه، «میخال کودلکا»، رئیس سرویس اطلاعاتی جمهوری چک، هشدار داده است که چنین چالشی میتواند ظرف «چند ماه، و نه چند سال» آینده شکل بگیرد. همزمان، «دونالد توسک»، نخستوزیر لهستان، با تکیه بر گزارشهای اطلاعاتی به احتمال وقوع حملات موشکی یا پهپادی به جناح شرقی ناتو اشاره کرده که هدف اصلی آنها زیرسوال بردن ماده ۵ پیمان ناتو است.
با این حال، برخی دیگر رویکرد محتاطانهتری دارند. «نورموند مژویتس»، رئیس نهاد امنیت لتونی، اعلام کرده است که «هیچ نشانهای مبنی بر حمله قریبالوقوع مشاهده نمیشود»، هرچند او تأکید کرده که منطقه باید خود را برای رویارویی با اقدامات قاطعانهتر مسکو در خاک اروپا آماده کند.
طیف سناریوهایی که سرویسهای امنیتی غربی از آن سخن میگویند شامل موارد زیر است:
– عملیات خرابکاری در زیرساختها
-بهرهگیری از پهپادهای انتحاری و مسلح
– اجرای عملیات پرچم دروغین
-حملات موشکی محدود تحت پوشش «حوادث تصادفی»
-نفوذ سریع و غافلگیرکننده زمینی به بخشی کوچک از قلمرو ناتو
ناروا؛ آزمون اراضی در استونی
منطقه مرزی «ناروا» در استونی، از مهمترین نقاطی است که کارشناسان برای عملیات زمینی محدود از آن نام میبرند. این شهر درست در مجاورت خاک روسیه قرار گرفته و میزبان جمعیت روستبار قابلتوجهی است.
یک سناریوی فرضی در این منطقه میتواند شامل استفاده از نیروهای نظامی فاقد هویت مشخص، حملات پهپادی و عملیات روانی همزمان با ادعای وقوع ناآرامیهای جداییطلبانه محلی باشد. هدف چنین اقدامی لزوماً تصرف خاک استونی نیست، بلکه نیروها میتوانند با پیشروی محدود، ایجاد مواضع دفاعی مستحکم و تثبیت موقعیت، ناتو را در برابر یک «عمل انجامشده» قرار دهند، پیش از آنکه کشورهای غربی فرصت همگرایی و واکنش نظامی بیابند.
شکاف سووالکی؛ شکنندهترین گلوگاه بالتیک
منطقه «سووالکی» در مقایسه با سایر نقاط، چالشی کاملاً متمایز ایجاد میکند. این باریکه ۶۵ تا ۸۰ کیلومتری میان لهستان و لیتوانی، تنها معبر اتصال زمینی کشورهای حوزه بالتیک به بدنه اصلی ناتو بوده که از غرب با منطقه برونبومی کالینینگراد و از شرق با خاک بلاروس محاصره شده است.
برنامهریزی احتمالی روسیه لزوماً نیازی به تصرف و استقرار فیزیکی در سراسر این کریدور ندارد. بمباران موشکی، پرواز پهپادها، مینریزی و انهدام شاهراههای جادهای، خطوط ریلی و پایگاههای هوایی پیرامون آن میتواند کل مسیرهای انتقال نیروی کمکی را ناامن کرده و دسترسی ناتو به استونی، لتونی و لیتوانی را به بنبست بکشاند.
کالینینگراد؛ سکوی آتشبار، نه کانون تهاجم پیادهنظام
بدون تردید، باریکه کالینینگراد در هر سناریوی بحران در حوزه بالتیک تاثیرگذار خواهد بود. با وجود اینکه ارتش روسیه بخش عمده نیروهای زمینی این منطقه را برای نبرد به اوکراین فرستاده و توان انسانی آن تضعیف شده است، اما تأسیسات این پایگاه برونبومی کماکان زرادخانهای مجهز به سامانههای موشکی «اسکندر-ام»، پدافند هوایی «اس-۴۰۰» و «پانتسیر»، موشکهای ضدکشتی «باستیون»، ناوگان بالتیک و رادارهای هشدار زودهنگام را در خود حفظ کرده است.
این ویژگیها کالینینگراد را به یک پایگاه پرتاب موشک، هدایت پهپاد و هدایت جنگ الکترونیک مبدل ساخته است. روسیه میتواند از این موقعیت برای هدف قرار دادن مسیرهای لجستیکی، از کار انداختن سیستمهای ناوبری یا پشتیبانی آتش از عملیاتهای ناروا و سووالکی استفاده کند.
لهستان و ورود به منطقه خاکستری
لهستان گزینهای دیگر برای ارزیابی توان ناتو بدون تحمیل هزینه تصرف سرزمینی در اختیار مسکو قرار میدهد. این کشور مرکز ثقل ترانزیت تجهیزات و شریان لجستیکی غرب به سوی اوکراین و خطوط پدافندی جناح شرقی است. هشدارهای توسک به طور مشخص معطوف به خطر برخورد موشکها یا پهپادها به عمق مناطقی از ناتو است که در پشتیبانی جنگی نقش دارند.
سرویسهای امنیتی اروپایی همچنین گزارش دادهاند که بمبگذاری در خطوط آهن، حریقهای عمدی مشکوک و حوادث مکرر در تأسیسات صنایع دفاعی بخشی از الگوی توسعهیافته عملیات مخفیانه منتسب به روسیه است.
گسترش جغرافیای تهدید به آبهای مدیترانه
ابعاد آزمایش ناتو فراتر از اروپای شرقی رفته است. روزنامه «ال موندو» در سپتامبر اعلام کرد که گزارشهای اطلاعاتی واشنگتن حاکی از بررسی سناریوهای حملات پهپادی روسیه علیه خاک کشورهایی نظیر اسپانیا، فرانسه یا ایتالیا است، که البته نهادهای رسمی آمریکا یا کشورهای اروپایی مربوطه هنوز آن را علناً تأیید نکردهاند.
طبق این ارزیابیها، احتمال دارد پهپادهای تهاجمی سبک مانند مدل «ژربرا» (Gerbera) روی عرشه کشتیهای تجاری در حال تردد در مدیترانه استقرار یافته و به سوی بنادر، فرودگاهها یا پایگاههای نظامی جنوب اروپا پرتاب شوند. هرچند سر جنگی محدود این پهپادها تخریب گسترده به بار نمیآورد، اما برای تعطیلی فرودگاهها، آسیب زدن به مخازن سوخت، به پرواز درآوردن جنگندههای رهگیر و نمایش آسیبپذیری عمق استراتژیک اروپا کفایت میکند.
هدف نهایی مسکو چیست؟
نقطه مشترک پروندههای ناروا، سووالکی، کالینینگراد، لهستان و حوضه مدیترانه، نه موقعیت جغرافیایی آنها، بلکه اثرگذاری بر سازوکار تصمیمگیری ائتلاف ناتو است. روسیه برای به چالش کشیدن پیمان آتلانتیک شمالی لزوماً نیازی به غلبه میدانی و انهدام ماشین جنگی آن ندارد، بلکه کافی است وضعیتی را پدید آورد که ۳۲ عضو ناتو در تعریف حمله، ضرورت اعمال اصل تناسب، و لزوم اجرای ماده ۵ دچار تفرقه و گسست درونی شوند.
