- ادعای ترامپ مبنی بر دستیابی زودهنگام ایران به موشکهایی با قابلیت هدف قرار دادن خاک آمریکا.
- تکذیب این ادعا توسط منابع اطلاعاتی آمریکا و تاکید بر عدم وجود شواهد معتبر در این زمینه.
- استقرار بیسابقهترین حجم از تجهیزات نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان جنگ عراق.
تازهترین یافتههای منتشر شده توسط شبکه خبری «سیانان» (CNN) نشان میدهد که میان اظهارات علنی رئیسجمهور آمریکا و ارزیابیهای پنهانِ نهادهای اطلاعاتی این کشور، شکاف عمیقی به وجود آمده است. هنگامی که دونالد ترامپ سهشنبه شب سخنرانی میکرد، مدعی شد که ایران «در حال ساخت موشکهایی است که به زودی به ایالات متحده آمریکا خواهند رسید.» اما منابع آگاه به این رسانه گفتهاند که این ادعای بزرگ، توسط هیچیک از دادههای اطلاعاتی آمریکا تایید نمیشود. این ادعا در شرایطی مطرح میشود که دولت ترامپ در حال زمینهسازی برای اقدامات نظامی احتمالی است، هرچند همزمان تاکید میکند که به دنبال راهحل دیپلماتیک میگردد.
واقعیت توان موشکی؛ از ادعا تا گزارشهای اطلاعاتی
برای درک بهتر فاصله میان این ادعا و واقعیت، باید به یک ارزیابی غیرمحرمانه از سوی «آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا» (DIA) در سال ۲۰۲۵ نگاه کنیم. این گزارش تصریح کرده بود که اگر تهران تصمیم به پیگیری این قابلیت بگیرد، ممکن است تا سال ۲۰۳۵ بتواند یک «موشک بالستیک قارهپیما» (ICBM) از نظر نظامی کارآمد بسازد. (موشکهای قارهپیما، تسلیحات غولپیکری هستند که میتوانند مسافتهای بینقارهای را طی کرده و خاک کشورهای دوردست را هدف قرار دهند).
به گفته دو منبع اطلاعاتی معتبر، در حال حاضر هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران برنامهای فعال برای ساخت موشک قارهپیما با هدف حمله به آمریکا دارد. البته این منابع تایید میکنند که ایران دارای موشکهای بالستیک کوتاهبردی است که پایگاهها و نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه خاورمیانه را تهدید میکند. در واکنش به این افشاگری، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید از اظهارات رئیسجمهور دفاع کرد و گفت: «رئیسجمهور ترامپ کاملاً حق دارد که نگرانی جدی درباره کشوری که شعار مرگ بر آمریکا میدهد و موشکهای قارهپیما دارد را برجسته کند.» وزارت خارجه آمریکا تا این لحظه به درخواستها برای اظهارنظر پاسخی نداده است.
بنبست در مذاکرات و استقرار بیسابقه نظامی
دونالد ترامپ روز جمعه در گفتگو با خبرنگاران صراحتاً اعلام کرد که از روند مذاکرات هستهای با ایران «خوشحال نیست»، زیرا به گفته او، ایران حاضر نیست خواستههای کلیدی آمریکا را بپذیرد. او تاکید کرد که هنوز تصمیم نهایی درباره انجام حملات نظامی را نگرفته و گفتگوهای بیشتری در پیش است.
با این حال، تحرکات میدانی پیام دیگری میدهند. ایالات متحده هماکنون بزرگترین مجموعه از تجهیزات نظامی خود را از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ در خاورمیانه مستقر کرده است. جالب اینجاست که به گفته منابع آگاه، در جلسه توجیهی اخیر که با حضور مارکو روبیو (وزیر خارجه)، جان راتکلیف (رئیس سیا) و اعضای «گروه هشت» برگزار شد، هیچ صحبتی از تکنولوژی موشکی ایران به میان نیامد. (گروه هشت یا Gang of Eight، به هشت رهبر ارشد کنگره آمریکا گفته میشود که در جریان محرمانهترین اطلاعات امنیتی کشور قرار میگیرند).
پاسخ تهران و موضعگیری تند وزیر خارجه آمریکا
در سوی دیگر میدان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در مصاحبهای با شبکه «ایندیاتودی» به این ادعاها واکنش نشان داد و تاکید کرد که کشورش به دنبال توسعه موشکهای دوربرد نیست. او گفت: «ما به طور خودخواسته برد موشکهایمان را به ۲۰۰۰ کیلومتر محدود کردهایم و این موشکها صرفاً برای اهداف دفاعی هستند.»
در مقابل، مارکو روبیو روز چهارشنبه در یک کنفرانس خبری در واکنش به ادعای ترامپ، حاضر نشد درباره «زمانِ دقیق» رسیدن موشکهای ایران به آمریکا گمانهزنی کند، اما مدعی شد که ایران «قطعاً» در تلاش برای دستیابی به موشکهای قارهپیماست. روبیو با اشاره به اینکه امتناع ایران از بحث درباره برنامه موشکیاش در مذاکرات فعلی یک «مشکل بزرگ» است، افزود: «ایران علاوه بر برنامه هستهای، دارای سلاحهای متعارفی است که منحصراً برای حمله به آمریکا طراحی شدهاند و باید به این مسئله رسیدگی شود.»
معمای هستهای؛ یک هفته یا چند ماه؟
بخش پایانی و بسیار متناقض این گزارش، به مسئله هستهای بازمیگردد. در حالی که روبیو اعتراف کرد ایران «در حال حاضر غنیسازی انجام نمیدهد»، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و یکی از دو مذاکرهکننده اصلی آمریکا، روز شنبه ادعا کرد که ایران «احتمالاً تنها یک هفته تا داشتن مواد لازم برای ساخت بمب با گرید صنعتی فاصله دارد.»
این ادعای یکهفتهای در حالی مطرح میشود که دولت ترامپ پیشتر بارها ادعا کرده بود برنامه هستهای ایران را در حملات نظامی سال گذشته «نابود» کرده است. اطلاعات جدید نشان میدهد که ایران به شدت در حال بازسازی ظرفیت غنیسازی خود است؛ از جمله نصب سانتریفیوژهای جدید (دستگاههای چرخان فوقسریع که برای غنیسازی اورانیوم استفاده میشوند)، راهاندازی مجدد دستگاههای سالممانده و بازسازی تاسیسات آسیبدیده.
با این وجود، کارشناسان و منابع اطلاعاتی معتقدند که چنین فرآیند پیچیدهای به زمان بسیار بیشتری از یک هفته نیاز دارد. مهمتر از همه، منابع آگاه تایید کردهاند که روند بازسازی برنامه هستهای اکنون در مکانهایی در حال انجام است که احتمال آسیب دیدن آنها در حملات نظامی بسیار پایین است.
