- ریزش سنگین و دستهجمعی سهام شرکتهای سرمایهگذاری و بانکهای بزرگ مانند گلدمن ساکس و جفریز.
- تبدیل شدن شرکتهای نرمافزاری به داراییهای «سمی» به دلیل ترس از جایگزینی با هوش مصنوعی.
- سقوط یک موسسه وامدهی در بریتانیا و افشای یک کسری وثیقه ۱.۳ میلیارد دلاری به عنوان جرقه اصلی بحران.
- هشدار تحلیلگران درباره سرایت این بحران پنهان به بانکهای معتبر و زیان شرکتهای بیمه.
بررسیهای دقیق از تابلوی معاملات امروز والاستریت نشان میدهد که حمام خونی در بخش خاصی از بازار به راه افتاده است و احتمالاً هیچکس برای سقوط این شرکتها اشکی نخواهد ریخت! ما درباره ریزش سنگین سهام در بخش «سهام خصوصی» و بانکهای مرتبط با آنها صحبت میکنیم. برای درک عمق فاجعه کافی است به این اعداد نگاه کنید: سهام شرکت بلو آول (Blue Owl) ۶ درصد، جفریز (Jefferies) ۱۰.۳ درصد، آپولو ۸.۴ درصد، کیکیآر (KKR) ۷.۳ درصد و غولهای بانکی مانند گلدمن ساکس و مورگان استنلی به ترتیب ۷ و ۶.۶ درصد سقوط کردهاند. اما چه چیزی باعث این زلزله مالی شده است؟
بمب ساعتی نرمافزارها و وامهای خطرناک
برای درک این بحران، ابتدا باید بدانیم شرکتهای «سهام خصوصی» چه کار میکنند. (این شرکتها، پول سرمایهگذاران کلان را جمعآوری کرده و با استفاده از وامهای سنگین، شرکتهای دیگر را میخرند تا بعداً با سود بفروشند). در سالهای اخیر، بخش بزرگی از این خریدها در حوزه شرکتهای نرمافزاری بوده است.
اما امروز ارزش این شرکتهای نرمافزاری چقدر است؟ بسیاری از آنها اصلاً سودآور نیستند و صرفاً بر اساس درآمدهای آیندهشان قیمتگذاری شده بودند؛ اما ناگهان این ارزشگذاریها در حال فروپاشی است. دلیل آن ساده است: هوش مصنوعی (AI). بازار اکنون معتقد است که هوش مصنوعی مدل کسبوکار این شرکتها را مختل خواهد کرد، به طوری که حتی شرکتهای نرمافزاری خوب نیز در حال دور انداخته شدن هستند و سرمایهگذاری روی آنها «سمی» تلقی میشود.
برخی از این وامدهندگان (مثل شرکت بلو آول) دفاع میکنند که وامهای آنها تنها معادل ۳۰ درصدِ ارزش این شرکتهاست و مدت تسویه آن زیر سه سال است. اما مشکل بزرگ اینجاست: شرکتهای نرمافزاری دارایی فیزیکی (مثل کارخانه یا زمین) ندارند که بتوان روی آن وام داد. اگر در ۲ تا ۳ سال آینده این شرکتها نتوانند وام خود را تمدید کنند، هیچ پولی برای بازپرداخت ندارند و در صورت ورشکستگیِ آنها، سرمایه شرکتهای وامدهنده به طور کامل نابود خواهد شد.
“
چیزی که این بحران را ترسناکتر میکند، ماهیت «تاریک و غیرشفاف» بازارهای خصوصی است. برخلاف بورس که همهچیز روزانه قیمت میخورد، در بازار سهام خصوصی کسی دقیقاً نمیداند ارزش واقعی داراییها در لحظه چقدر است. بازار اکنون در حال پیشخور کردن خطرات یک تا دو سال آینده است؛ جایی که هوش مصنوعی میتواند فاتحه بسیاری از این نرمافزارها را بخواند. وقتی شفافیت نباشد، پیدا کردن کف قیمت بازار غیرممکن میشود.
مرتضی عظیمی
قربانیان بیگناه و کلاهبرداری ۱.۳ میلیارد دلاری در انگلیس
تیم تحلیلی یوتوتایمز در ادامه بررسیهای خود به این نتیجه رسیده است که ترکشهای این بحران فقط به بانکها نمیخورد. بخشهایی از بازار مانند شرکتهای بیمه عمر و صندوقهای موقوفه دانشگاهی که توسط این شرکتهای سهام خصوصی فریب خورده بودند تا روی نرمافزارها سرمایهگذاری کنند، اکنون در میان آتش این درگیری گرفتار شدهاند. سهام شرکتی مثل KKR از اوایل سال ۲۰۲۵ تاکنون نزدیک به ۵۰ درصد سقوط کرده و در حال ثبت رکوردهای منفی جدیدی است.
اما چرا دقیقاً امروز این ریزش رخ داد؟ جرقه این اتفاق در بریتانیا زده شد؛ جایی که یک شرکت وام مسکن به نام MFS ورشکست شد و هشدار داد که در وثیقههای پشتیبانِ وامهایش، یک کسری عظیم ۱.۳ میلیارد دلاری وجود دارد (که بخشی از آن به دلیل گرو گذاشتن یک دارایی برای چند وام مختلف بوده است). بانکهایی مثل بارکلیز (Barclays)، جفریز و آپولو از جمله طلبکاران این شرکت هستند و حالا متهماند که در بررسی اعتبار این وامها کوتاهی کردهاند.
✔️ بیشتر بخوانید: سایه حمله احتمالی به ایران بر بازارها؛ نفت صعودی، بازدهی اوراق زیر ۴ درصد
اگر این ادعا درست باشد — یا اگر پای یک کلاهبرداری گسترده در میان باشد — زیانها بسیار نجومی خواهد بود. بد نیست بدانید که شرکت جفریز سال گذشته نیز درگیر پرونده کلاهبرداری و فروپاشی شرکت First Brands شده بود. این اتفاقات دقیقاً یادآور جمله معروف وارن بافت، سرمایهگذار افسانهای است که میگوید: «وقتی یک سوسک را در آشپزخانه میبینید، احتمالاً سوسکهای بسیار بیشتری داخل دیوارها پنهان شدهاند!» در حال حاضر، بازار از ترس همین سوسکهای پنهان، در حال فروش همهچیز است.
بر اساس جمعبندی تیم یوتوتایمز، خط قرمز و سوال اصلی بازار اکنون این است که آیا این زیانها فقط در بازارهای خصوصی باقی میماند یا به ترازنامه بانکهای رسمی و معتبر نیز سرایت خواهد کرد؟ افت امروز سهام بانکی بسیار نگرانکننده است. مایک مایو، تحلیلگر باسابقه بانک ولز فارگو، اشاره میکند که تا زمان انتشار گزارشهای مالی بانکها (حدود شش هفته دیگر)، قانون بازار این است: «همه گناهکارند، مگر اینکه بیگناهیشان ثابت شود!» هرچند او معتقد است بانکهای بزرگ در افق یکساله جان سالم به در خواهند برد، اما تا آن زمان، سرمایهگذاران روزهای پرنوسان و پرالتهابی را تجربه خواهند کرد.
لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.
