- رد درخواست واشنگتن: سئول با وجود روابط راهبردی با آمریکا، از مشارکت در جنگ علیه ایران خودداری کرد.
- وابستگی انرژی: حدود ۷۰ درصد نفت خام وارداتی کرهجنوبی از خاورمیانه تأمین میشود و بیش از ۹۵ درصد آن از تنگه هرمز عبور میکند.
- فشار اقتصادی: تداوم اختلال در مسیرهای انتقال انرژی میتواند رشد اقتصادی کرهجنوبی را بیش از ۰.۳ واحد درصد کاهش دهد و هزینه تولید صنعتی را تا ۱۱.۸ درصد افزایش دهد.
- تهدید زنجیره تأمین: اختلال در تأمین هلیوم از قطر و برم از اسرائیل، زنجیره تولید نیمههادی و شرکتهایی مانند سامسونگ و اسکی هاینیکس را با خطر مواجه میکند.
امروز، دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده اعلام کرد که به پیت هگست، وزیر جنگ این کشور، دستور داده تا رزمایشهای نظامی مشترک آمریکا و کره جنوبی بهطور قابلتوجهی کاهش یابد؛ زیرا به گفته او این تمرینها هزینهبر هستند و پیام مناسبی به کره شمالی ارسال نمیکنند. همچنین وی مدعی شد که کره جنوبی درخواست آمریکا برای مشارکت در تلاشها جهت خلع سلاح هستهای ایران را رد کرد است.
اکنون باید به این پرسش پاسخ داد که باوجود روابط گرم و راهبردی سئول و واشنگتن چرا این کشور شرق آسیا از پذیرش درخواست ترامپ امتناع کرده است. به باور کارشناسان، پاسخ این پرسش را میتوان به رویکرد مبتنی بر برقراری «صلح و ثبات در خلیج فارس» سئول دانست که به نوعی در راستای ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی آن است. باید توجه داشت که، کره جنوبی ۷۰ درصد از نفت خام خود را از خاورمیانه وارد میکند و بیش از ۹۵ درصد از این نفت نیز از طریق تنگه هرمز عبور میکند. همچنین، عربستان سعودی بزرگترین تأمینکننده نفت خام کره جنوبی و قطر بزرگترین تأمینکننده گاز طبیعی مایع آن است. بنابراین، منافع این کشور ایجاب میکند که انسداد تنگه هرمز به سرعت رفع و تردد کشتیرانی برقرار شود تا اقتصاد این کشور بیش از این آسیب نبیند.
نگرانی کرهجنوبی از تبعات اختلال در تنگه هرمز بر امنیت انرژی
کرهجنوبی به دنبال اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز، با نگرانی شدیدی نسبت به امنیت انرژی، افزایش هزینههای حملونقل و فشار بر صنایع صادراتمحور مواجه شده است. همانطور که اشاره شد کرهجنوبی حدود ۷۰ درصد نفت خام وارداتی و بیش از ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع (LNG) مورد نیاز خود را از خاورمیانه تأمین میکند. از همین روی، هرگونه محدودیت در مسیرهای اصلی انتقال انرژی این منطقه میتواند تأثیر مستقیمی بر عرضه سوخت و هزینههای اقتصادی این کشور داشته باشد.
ادامه قیمتهای بالای نفت طی ماههای گذشته، به افزایش قیمتهای داخلی و بالا رفتن هزینه تولید در شرکتهای صادراتمحور کرهجنوبی منجر شده است. همچنین، گرفتار شدن کشتیهای کرهای در تنگه هرمز یا استفاده از مسیرهای جایگزین، هزینههای لجستیکی را افزایش داده است.
موسسه توسعه کره (KDI) هشدار داده است که در صورت طولانی شدن اختلالها و تنشها در مسیرهای انتقال انرژی، نرخ رشد اقتصادی کرهجنوبی احتمالا بیش از ۰.۳ واحد درصد کاهش یابد.
دولت کرهجنوبی نیز همزمان مجموعهای از اقدامات برای مهار آثار افزایش قیمت انرژی را در دست بررسی دارد. اجرای طرح محدودیت پنجروزه استفاده از خودروها در نهادهای دولتی و تدوین تدابیر فوقالعاده برای ثبات بازار سوخت، از جمله این اقدامات عنوان شده است.
در این میان، تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری سئول تبدیل شده است. افزایش واردات LNG از تولیدکنندگانی خارج از خاورمیانه، از جمله آمریکا و استرالیا، و بررسی گزینههای جایگزین برای تأمین نفت خام، در کنار کاهش مالیات سوخت و تشدید برنامههای مدیریت مصرف انرژی، از گزینههای مطرحشده برای کاهش فشار ناشی از بحران انرژی است.
همچنین، احتمال مداخله دولت در تنظیم عرضه سوخت از سوی پالایشگاهها و اولویتبخشی به تأمین انرژی صنایع ضروری، در شرایط اضطراری مورد توجه قرار گرفته است.
تهدید تنشهای خاورمیانه برای زنجیره تأمین نیمههادی کرهجنوبی
همچنین، ادامه تنشها در خلیج فارس، افزون بر بازار نفت خام، زنجیره تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع پیشرفته کرهجنوبی، از جمله صنعت نیمههادی را نیز در معرض اختلال قرار داده است. بخش قابل توجهی از هلیوم مورد استفاده برای خنکسازی ویفرهای نیمههادی از قطر تأمین میشود و اسرائیل نیز یکی از تأمینکنندگان مهم برم و مواد مرتبط با فرایندهای تولید تراشه به شمار میرود. از این رو، تداوم اختلال در مسیرهای دریایی منطقه بهویژه تنگه هرمز، میتواند تأمین مواد حیاتی مورد نیاز شرکتهایی نظیر سامسونگ الکترونیکس و اسکی هاینیکس را با مشکل مواجه کند.
اختلال احتمالی در دسترسی به این مواد، در کنار تداوم قیمتهای بالای نفت، میتواند به شکلگیری یک «بحران پیچیده» در اقتصاد کرهجنوبی منجر شود که همزمان هزینه تولید، تورم و ریسک اختلال در صنایع صادراتمحور این کشور را افزایش میدهد.
تنشهای طولانیمدت منطقهای، همچنین هزینههای تولید را در بخشهای انرژیبر نظیر پتروشیمی، حملونقل و لجستیک بالا میبرد. براساس برآوردهای انجمن اقتصادی کره جنوبی، در صورت ادامه این وضعیت، هزینههای تولید صنعتی احتمالا تا ۱۱.۸ درصد افزایش یابد.
افزایش همزمان هزینههای انرژی، حملونقل و مواد اولیه، نگرانیها درباره تشدید رکود تورمی را افزایش داده که با تورم بالا، نرخهای بهره بالا و رشد اقتصادی ضعیف قابل ردیابی است.
کاهش احتمالی فعالیتهای ساختوساز در خاورمیانه نیز میتواند فشار دیگری بر اقتصاد کرهجنوبی وارد کند، زیرا این بازار بیش از ۳۰ درصد سفارشهای خارجی شرکتهای کرهای را به خود اختصاص داده است.
در این شرایط، ضرورت افزایش ذخایر مواد اولیه راهبردی، شناسایی تأمینکنندگان جایگزین در آمریکا، اتحادیه اروپا و روسیه و ایجاد مسیرهای حملونقل جایگزین برای واردات مواد اولیه، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. حمایت از هزینههای لجستیکی شرکتها نیز از جمله گزینههای بوده که برای کاهش تاثیر اختلالات زنجیره تأمین مطرح شده است.
در مجموع، سئول باوجود منافع سطح بالا به ویژه نظامی با ایالات متحده، تصمیم گرفت که با ورود نکردن به جنگ علیه ایران منافع اقتصادی خود را تامین کند. زیرا هرگونه گسترش تنش در منطقه علاوه بر اختلال در امنیت انرژی این کشور، دشمنی تهران با سئول را نیز درپی دارد. به باور برخی از کارشناسان، کره جنوبی بیم آن دارد که این امر میتواند در نزدیکی بیشتر روابط ایران و کره شمالی تاثیرگذار باشد که در بخش همکاری نظامی به ویژه پهپاد، تهدیدهای را برای سئول به همراه دارد.
