با گسترش بازارهای پیشبینی مبتنی بر بلاکچین، نگرانیها درباره سلامت سازوکار قیمتگذاری این بازارها نیز افزایش یافته است. پلتفرمهایی مانند پولیمارکت که امکان پیشبینی نوسانات قیمت داراییها را فراهم میکنند، به دلیل حجم بالای معاملات و رشد کاربران، توجه نهادهای دانشگاهی و ناظران بازار را به خود جلب کردهاند.
در یک نگاه
- پژوهش مشترک استنفورد و دانشگاه مدیریت سنگاپور الگوهای مشکوک به دستکاری قیمت تسویه در قراردادهای پنجدقیقهای Polymarket را شناسایی کرده است.
- محققان ۸۲۱ معاملهگر مشکوک را شناسایی کردهاند که برآورد میشود در مجموع حدود ۸.۲ میلیون دلار سود کسب کرده باشند.
- بیشترین زیان احتمالی متوجه معاملهگران خرد بوده است.
- استفاده از میانگین وزنی زمانی قیمت (TWAP) و افزایش مدت قراردادها میتواند ریسک این نوع دستکاری را کاهش دهد.
اکنون پژوهشی جدید از دانشگاه استنفورد و دانشگاه مدیریت سنگاپور نشان میدهد که ساختار برخی قراردادهای کوتاهمدت این پلتفرم ممکن است زمینه سوءاستفاده و دستکاری قیمت تسویه را فراهم کرده باشد؛ مسئلهای که به گفته محققان، میلیونها دلار سود برای برخی معاملهگران و زیان برای سرمایهگذاران خرد به همراه داشته است.
آیا بازارهای پیشبینی بیتکوین قابل دستکاری هستند؟
محققان حدود ۱۶ هزار قرارداد پنجدقیقهای بیتکوین در پولیمارکت را طی یک دوره دوماهه بررسی کردند.
نتایج تحقیق نشان میدهد در ثانیههای پایانی پیش از تسویه قراردادها، حجم خرید یا فروش بیتکوین در صرافی بایننس به شکل غیرعادی افزایش یافته و در برخی موارد به ۳.۹ برابر میانگین معمول بازار رسیده است.
به اعتقاد پژوهشگران، این معاملات باعث جابهجایی موقت قیمت بیتکوین در لحظه تسویه شده و پس از پایان قرارداد، قیمت دوباره به سطح قبلی بازگشته است؛ الگویی که با رفتار معمول بازار تفاوت دارد و میتواند نشانهای از دستکاری قیمت تسویه باشد.
با این حال، پژوهش تأکید میکند که شواهد ارائهشده قطعی نیست و ارتباط مستقیمی میان حسابهای معاملاتی بایننس و کیف پولهای فعال در پولیمارکت اثبات نشده است.
منشأ این آسیبپذیری چیست؟
برخلاف بازارهای پیشبینی رویدادهایی مانند انتخابات یا مسابقات ورزشی، در قراردادهای مرتبط با بیتکوین، معاملهگران میتوانند همزمان روی خود دارایی پایه نیز معامله انجام دهند.
در قراردادهای پنجدقیقهای پولیمارکت ، کاربران پیشبینی میکنند که قیمت بیتکوین در پایان بازه زمانی مشخص بالاتر یا پایینتر از یک سطح تعیینشده قرار میگیرد.
قیمت نهایی قرارداد از طریق اوراکلهای Chainlink و با اتکا به قیمت لحظهای بازار نقدی تعیین میشود. همین موضوع، به گفته پژوهشگران، انگیزه ایجاد میکند تا معاملهگرانی که موقعیتهای بزرگی در بازار پیشبینی دارند، در لحظات پایانی با انجام معاملات سنگین در بازار نقدی، قیمت را به نفع خود جابهجا کنند.
بررسیها نشان میدهد در دوره مورد مطالعه، جهت حرکت قیمت تسویه پولیمارکت در حدود ۸۵ درصد مواقع با روند قیمت در بایننس همسو بوده است؛ موضوعی که نقش این صرافی را در فرآیند تسویه پررنگتر میکند.
راهکار پیشنهادی پژوهشگران
یکی از مهمترین نتایج این تحقیق آن است که قراردادهای ۱۵ دقیقهای تقریباً فاقد چنین الگوهای مشکوکی بودهاند.
به همین دلیل، پژوهشگران پیشنهاد میکنند:
- قیمت تسویه بهجای یک لحظه مشخص، بر اساس میانگین وزنی زمانی قیمت (TWAP) محاسبه شود.
- مدتزمان قراردادها افزایش یابد تا هزینه دستکاری قیمت برای معاملهگران بسیار بیشتر شود.
شرکت پولیمارکت نیز اعلام کرده است قصد دارد بخشی از بازارهای خود را به مدلهای تسویه مبتنی بر میانگین قیمت در بازههای زمانی طولانیتر منتقل کند.
از سوی دیگر، بایننس اعلام کرده سیستمهای نظارت بر معاملات و مقابله با دستکاری بازار را در صرافی خود فعال نگه داشته است، اما نحوه طراحی سازوکار تسویه در پلتفرمهای شخص ثالث خارج از کنترل این شرکت است.
