بر اساس اسناد کنگره و تحلیلهای منتشرشده توسط انجمن کنترل تسلیحات آمریکا — بازخوانیشده توسط یوتوتایمز — توافق هستهای پیشنهادی میان عربستان سعودی و ایالات متحده ممکن است به ریاض اجازه دهد نوعی از غنیسازی اورانیوم را در خاک خود انجام دهد؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره گسترش تسلیحات هستهای را در پی داشته است.
این توافق در ادامه تلاشهای دولتهای ترامپ و بایدن برای انتقال فناوری هستهای به عربستان مطرح شده است. کارشناسان هشدار دادهاند که راهاندازی سانتریفیوژها در عربستان میتواند مسیر بالقوهای برای دستیابی به سلاح هستهای باز کند — بهویژه با توجه به اظهارات ولیعهد محمد بن سلمان که گفته اگر ایران به بمب هستهای دست یابد، عربستان نیز «ناچار» به دنبال آن خواهد رفت.
جزئیات مهم توافق پیشنهادی
- توافق شامل همکاری در زمینههای حساس مانند غنیسازی، ساخت سوخت و بازفرآوری خواهد بود.
- عربستان و آمریکا باید توافقهای نظارتی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) امضا کنند.
- کارشناسان میگویند حتی با محدودیتها، عربستان ممکن است به فناوری یا دانش غنیسازی دست یابد.
- امارات در توافق مشابه با آمریکا، از غنیسازی صرفنظر کرد — الگویی که «استاندارد طلایی» نامیده میشود.
تنشهای منطقهای و پیامدهای امنیتی
این توافق در حالی مطرح شده که تنش میان ایران و آمریکا در حال افزایش است. ترامپ تهدید کرده در صورت عدم توافق هستهای با تهران، اقدام نظامی انجام خواهد داد. ایران نیز غنیسازی اورانیوم را تا سطح ۶۰٪ ادامه داده — فاصلهای کوتاه تا سطح تسلیحاتی ۹۰٪.
در همین حال، عربستان و پاکستان سال گذشته توافق دفاعی امضا کردند و وزیر دفاع پاکستان اعلام کرد که در صورت نیاز، برنامه هستهای این کشور «در اختیار عربستان» قرار خواهد گرفت — اقدامی که بهعنوان هشدار به اسرائیل تلقی شده است.
جمعبندی
توافق پیشنهادی میان عربستان و آمریکا میتواند مسیر جدیدی برای رقابت هستهای در خاورمیانه باز کند. اگرچه هدف رسمی، همکاری صلحآمیز و نظارتپذیر است، اما کارشناسان هشدار میدهند که «جزئیات فنی» میتواند زمینهساز گسترش تسلیحات باشد. در شرایطی که ایران، اسرائیل، پاکستان و عربستان در معادله هستهای منطقه حضور دارند، هر توافق جدید باید با دقت و شفافیت کامل بررسی شود.
