در یک نگاه
  • پیروزی قاطع دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، در شرایطی که بازارها با پیامدهای جنگ ایران، رونق هوش مصنوعی و افزایش بدهی دولت آمریکا مواجه‌اند، بر ابهامات اقتصادی افزوده است.
  • آینده هوش مصنوعی: پیروزی دموکرات‌ها احتمال افزایش نظارت‌های قانونی بر صنعت هوش مصنوعی را تقویت کرده است؛ هرچند انتظار می‌رود دولت همچنان از توسعه این صنعت حمایت کند.
  • بحران بدهی آمریکا: بدهی دولت آمریکا از ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده و نگرانی‌ها درباره هزینه‌های استقراض افزایش یافته است. اختلاف دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان بر سر بودجه نیز می‌تواند به تنش‌های سیاسی و مالی دامن بزند.

پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به عاملی تازه برای پیچیده‌تر شدن شرایط بازارها تبدیل شده است؛ بازارهایی که هم‌زمان با پیامدهای جنگ ایران و رونق هوش مصنوعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. رونقی که در کنار تقویت رشد اقتصادی، به افزایش تورم نیز دامن زده است؛ آن هم در شرایطی که بار بدهی بزرگ‌ترین اقتصاد جهان همچنان سنگین‌تر می‌شود.

اگرچه واکنش کلی بازارها به نتایج انتخابات در روز چهارشنبه محدود بود و هم‌زمان با رشد بازارهای سهام اروپا، ارزش دلار نیز بخشی از افت خود را جبران کرد، سرمایه‌گذاران خود را برای ادامه نوسانات آماده می‌کنند. در این میان، توجه بازارها به‌ویژه بر دو موضوع متمرکز شده است: سرنوشت جنگ ایران که به افزایش ۷۰ درصدی قیمت نفت از ابتدای سال جاری میلادی کمک کرده و اختلاف‌نظرهای جدی درباره هزینه‌کردهای مالی دولت آمریکا.

مایک بل، رئیس استراتژی بازار در شرکت مدیریت دارایی RBC BlueBay که نزدیک به ۶۰۰ میلیارد دلار دارایی را مدیریت می‌کند، گفت: بزرگ‌ترین پیامد احتمالی انتخابات برای بازارها ممکن است این باشد که حالا با پایان یافتن انتخابات میان‌دوره‌ای، دونالد ترامپ تصمیم بگیرد تنش‌ها در خاورمیانه را تشدید کند. اگر تشدید تنش‌ها به افزایش بیشتر قیمت انرژی منجر شود، این اتفاق می‌تواند هم‌زمان به بازار سهام و اوراق قرضه آسیب بزند.

با ادامه جنگ ایران، قیمت نفت همچنان بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی مانده است؛ موضوعی که هزینه سوخت را برای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها افزایش داده است. در همین حال، بانک‌های مرکزی نسبت به سرایت این وضعیت به موج گسترده‌تری از افزایش قیمت‌ها هوشیار هستند؛ موجی که ممکن است افزایش قابل‌توجه نرخ بهره را ضروری کند.

بانک مرکزی آمریکا بیش از پنج سال است که نتوانسته تورم را به هدف تعیین‌شده خود برساند. در منطقه یورو نیز، طبق داده‌هایی که روز چهارشنبه منتشر شد، تورم در ماه اکتبر تحت تأثیر افزایش قیمت انرژی به بالاترین سطح سه سال اخیر، یعنی ۴ درصد، رسید و انتظار می‌رود طی ماه‌های آینده باز هم افزایش یابد. این آمار بار دیگر انتظارات بازار برای افزایش نرخ بهره بانک مرکزی اروپا در ماه دسامبر را تقویت کرد.

هولگر اشمیدینگ، اقتصاددان ارشد بانک برنبرگ، گفت ریسک‌های ژئوپلیتیکی همچنان در سطح بالایی قرار دارند؛ چراکه ترامپ همچنان کنترل سیاست خارجی آمریکا را در اختیار دارد.

علاوه بر جنگ ایران، بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، توسط آمریکا و تهدیدهای تعرفه‌ای ترامپ علیه متحدان اروپایی بر سر گرینلند در اوایل سال جاری میلادی نیز از جمله تحولاتی بودند که سرمایه‌گذاران را غافلگیر کردند.

اشمیدینگ گفت: «احتمالاً باید خودمان را برای دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ و حجم قابل‌توجهی از تنش‌ها و حاشیه‌های سیاست خارجی آماده کنیم.»

از سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی تا بحران بدهی

یکی از نخستین نگرانی‌های بازار پس از پیروزی دموکرات‌ها، احتمال کند شدن رشد سریع صنعت هوش مصنوعی در نتیجه افزایش نظارت‌های قانونی و مقرراتی بود.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند رأی‌دهندگان دموکرات خواهان کنترل و نظارت بیشتر بر هوش مصنوعی هستند و سرمایه‌گذاران نیز انتظار دارند کنگره‌ای که تحت کنترل دموکرات‌ها قرار گرفته، بررسی و نظارت سخت‌گیرانه‌تری بر این صنعت اعمال کند.

با این حال، بازارهای سهام جهان پس از نوسانات اولیه توانستند بهبود پیدا کنند و در محدوده مثبت معامله شدند. معاملات آتی سهام آمریکا نیز پس از افتی که در معاملات شبانه تا ۲ درصد رسیده بود، افزایش یافت.

هوش مصنوعی بخش بسیار مهمی از داستان رشد اقتصادی آمریکا است. بنابراین، هر حزبی که در دولت حضور داشته باشد، تلاش خواهد کرد از هر دو مزیت بهره‌مند شود؛ یعنی هم از گسترش و توسعه این صنعت حمایت کند و هم نگرانی‌های مربوط به مقرون‌به‌صرفه بودن آن را در نظر بگیرد.

شاخص سهام S&P 500 از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، در تمام دوره‌های میان‌دوره‌ای انتخابات آمریکا، یک سال پس از انتخابات در سطحی بالاتر قرار گرفته است.

با این حال، سرمایه‌گذاران نسبت به تاب‌آوری بازارها در برابر شوک‌های احتمالی نگران‌تر شده‌اند. موج سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و بدهی سنگین دولت‌ها، هزینه‌های استقراض را به بالاترین سطوح چند دهه اخیر رسانده و نقاط آسیب‌پذیر بازارهای مالی را آشکار کرده است.

تحولات مربوط به سیاست مالی دولت را نیز باید به‌دقت دنبال کرد؛ چراکه پس از نتایج انتخابات، ممکن است محدودیت‌های بیشتری بر سیاست‌های مالی اعمال شود.

روز چهارشنبه، بازده اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا کاهش یافت. تحلیلگران نیز از این موضوع ابراز آسودگی کردند که وعده ترامپ برای پرداخت چک‌های ۵ هزار دلاری به بزرگسالان آمریکایی، در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان، دیگر محقق نخواهد شد.

نگرانی‌ها درباره حجم بدهی دولت آمریکا که اخیراً از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده، یکی از عواملی بوده که طی سال جاری میلادی به افزایش بازده اوراق قرضه دولتی منجر شده است.

کنگره آمریکا بررسی و مناقشه بر سر بودجه سال مالی ۲۰۲۷ را که موضوعی بحث‌برانگیز است، به بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای موکول کرده و اکنون ۱۱ دسامبر را به‌عنوان مهلت نهایی برای دستیابی به توافق بر سر تأمین مالی دولت تعیین کرده است.

انتظار نمی‌رود مهلت افزایش سقف بدهی دولت آمریکا تا اواخر سال ۲۰۲۷ فرا برسد. با این حال، دموکرات‌ها می‌توانند از تاریخ موسوم به «X-date» به‌عنوان اهرم فشار در مذاکرات با جمهوری‌خواهان درباره هزینه‌های دولت و سیاست‌های مالیاتی استفاده کنند و در ازای رأی مثبت به افزایش سقف استقراض دولت، امتیازاتی مطالبه کنند. (X-date اصطلاحی در مباحث مالی و بدهی دولت آمریکا است و به تاریخی اشاره دارد که وزارت خزانه‌داری آمریکا ممکن است دیگر نتواند با استفاده از منابع نقدی و اقدامات فوق‌العاده، تعهدات مالی دولت را به‌موقع پرداخت کند.)