ادامه جنگ ایران و اختلال گسترده در جریان انرژی خاورمیانه، معادلات بازار نفت و گاز را وارد مرحلهای متفاوت کرده است. در حالی که بخش قابل توجهی از بازار همچنان تلاش میکند مسیر پایان بحران را ارزیابی کند، اختلال در عرضه نفت، کاهش صادرات گاز مایع، افزایش شدید حاشیه سود پالایشگاهی و جهش هزینه حملونقل دریایی، کانالهای متفاوتی برای اثرگذاری بحران بر شرکتهای انرژی ایجاد کرده است.
- Chevron با تولید بالای آمریکا و آسیب مستقیم محدودتر در خاورمیانه، از افزایش قیمت نفت بهره میبرد.
- Cheniere Energy از کمبود گاز مایع قطر و افزایش ظرفیت صادرات آمریکا برخوردار است.
- Marathon Petroleum از جهش حاشیه سود پالایشگاهی و کمبود سوخت در بازار جهانی سود میبرد.
بر اساس گزارشی که نفتپرایس به نقل از تحلیلهای جیپی مورگان منتشر کرده، حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت تحت تأثیر اختلالات ناشی از جنگ قرار گرفته و قیمت نفت برنت در محدوده بالای ۱۰۰ دلار معامله میشود. در عین حال، تفاوت میان شرکتها بسیار مهم است؛ زیرا افزایش قیمت نفت الزاماً برای شرکتی که بخش بزرگی از تولید خود را در منطقه درگیر از دست داده، به همان اندازه سودآور نیست. در چنین شرایطی، شرکتهایی که تولید آنها کمتر در معرض مستقیم اختلال قرار دارد، یا در بخشهایی مانند گاز مایع و پالایش فعالیت میکنند، میتوانند از بخشهای متفاوت این بحران اثر بپذیرند.
چرا جنگ برای همه شرکتهای نفتی یکسان نیست؟
افزایش قیمت نفت معمولاً خبر مثبتی برای تولیدکنندگان است، اما ساختار داراییهای هر شرکت تعیین میکند که چه میزان از این افزایش قیمت واقعاً به سود تبدیل شود.
اگر یک شرکت نفت خود را با قیمت بالاتر بفروشد اما همزمان بخش بزرگی از تولیدش در خاورمیانه متوقف شود، بخشی از منفعت افزایش قیمت از بین میرود. در مقابل، شرکتی که تولید خود را در مناطق کمریسکتر حفظ کرده باشد، میتواند از رشد قیمت نفت بدون تحمل همان میزان کاهش تولید بهرهمند شود.
از سوی دیگر، بحران تنها بازار نفت خام را تحت تأثیر قرار نداده است. اختلال در صادرات گاز مایع قطر، کاهش عرضه فرآوردههای نفتی و رشد هزینه انتقال نفت از خلیج فارس، فرصتهای متفاوتی برای تولیدکنندگان، صادرکنندگان گاز و پالایشگاهها ایجاد کرده است. همین تفاوت ساختاری، پنج شرکت Chevron، ConocoPhillips، Cheniere Energy، Shell و Marathon Petroleum را در کانون توجه قرار داده است.
Chevron؛ ترکیب تولید بالا و آسیب مستقیم محدودتر
Chevron یکی از شرکتهایی است که در شرایط فعلی از افزایش قیمت نفت بهره میبرد، در حالی که آسیب مستقیم آن از اختلالات خاورمیانه نسبتاً محدود بوده است. این شرکت در سهماهه دوم ۲۰۲۶ حدود ۱۲.۱ میلیارد دلار سود و ۱۲ میلیارد دلار سود تعدیلشده ثبت کرد. تولید جهانی نیز با رشد ۲۰ درصدی نسبت به سال قبل به حدود ۴.۰۷ میلیون بشکه معادل نفت در روز رسید. تولید آمریکا نیز به رکورد نزدیک به ۲.۱ میلیون بشکه معادل نفت در روز رسید.
در بخش پالایش نیز عملکرد شرکت قابل توجه بود و پالایشگاههای آمریکایی Chevron با نرخ بهرهبرداری حدود ۹۷ درصد فعالیت کردند. این ترکیب به شرکت اجازه داده است که هم از افزایش قیمت نفت و هم از رشد حاشیه سود پالایشگاهی استفاده کند.
از طرف دیگر، خرید Hess نیز ابعاد تولیدی Chevron را افزایش داده است. این معامله سهم ۳۰ درصدی در میدان استابروک گویان را برای Chevron به همراه آورد و شرکت اعلام کرده که همافزایی حاصل از معامله به ۱.۵ میلیارد دلار در سال رسیده است؛ رقمی که زودتر از برنامه اولیه محقق شده است.
ConocoPhillips؛ حساسیت بیشتر به قیمت نفت
ConocoPhillips نسبت به شرکتهای یکپارچه نفتی، وابستگی بیشتری به عملکرد بخش بالادستی دارد و بنابراین افزایش قیمت نفت میتواند تأثیر مستقیمی بر درآمد آن داشته باشد. البته جنگ بر فعالیت این شرکت در قطر نیز اثر گذاشته است. تولید قطر پیش از بحران حدود ۸۲ هزار بشکه معادل نفت در روز بود که سهمی حدود ۳.۵ درصدی از تولید شرکت داشت.
با وجود این اختلال، میانگین قیمت تحققیافته ConocoPhillips در فصل دوم به حدود ۶۲.۳۳ دلار به ازای هر بشکه معادل نفت رسید و سود فصل به حدود ۳.۹ میلیارد دلار افزایش یافت. در نتیجه، ConocoPhillips نمونهای از شرکتی است که افزایش قیمت نفت میتواند برای آن بسیار مهم باشد، اما همزمان باید اثر کاهش تولید در برخی داراییهای خاورمیانه را نیز در نظر گرفت.
Cheniere Energy؛ فرصت در بازار گاز مایع
بحران خاورمیانه تنها بازار نفت را تحت فشار قرار نداده است. اختلال در ظرفیت صادرات گاز مایع قطر، بازار جهانی این سوخت را نیز دچار تغییر کرده است. در این میان، Cheniere Energy جایگاه متفاوتی دارد. این شرکت یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز مایع آمریکا است و افزایش نیاز بازار به محمولههای غیرقطری میتواند تقاضا برای ظرفیت صادراتی آمریکا را افزایش دهد.
Cheniere در فصل دوم ۲۰۲۶ حدود ۵.۷۳ میلیارد دلار درآمد، ۱.۸ میلیارد دلار سود عملیاتی تعدیلشده و ۱.۱۷ میلیارد دلار جریان نقدی قابل توزیع ثبت کرد. شرکت همچنین پیشبینی سود عملیاتی تعدیلشده سالانه خود را از محدوده ۷.۲۵ تا ۷.۷۵ میلیارد دلار به ۷.۹ تا ۸.۴ میلیارد دلار افزایش داد.
افزایش ظرفیت نیز یکی از عوامل مهم این داستان است. توسعه مرحله سوم پایانه کورپس کریستی در حال تکمیل است و پروژه قطارهای ۸ و ۹ نیز در دست ساخت قرار دارد و حدود ۵ میلیون تن در سال به ظرفیت تولید اضافه خواهد کرد.
“
«در ارزیابی این شرکتها، نکته مهمتر از افزایش قیمت نفت، کیفیت مواجهه هر شرکت با شوک عرضه است. بازار در چنین شرایطی صرفاً به دنبال تولیدکنندهای نیست که نفت بیشتری بفروشد؛ بلکه شرکتی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بتواند افزایش قیمت انرژی را بدون تحمل کاهش شدید تولید، اختلال عملیاتی یا افزایش بیش از حد هزینهها به جریان نقد تبدیل کند. از این منظر، تفاوت میان شرکتهای بالادستی، پالایشگاهی و صادرکنندگان گاز مایع اهمیت ویژهای دارد. اگر اختلال انرژی طولانی شود، احتمالاً برندگان این چرخه الزاماً شرکتهایی نخواهند بود که بیشترین دارایی را در منطقه دارند، بلکه شرکتهایی خواهند بود که کمترین آسیب عملیاتی را در برابر بیشترین افزایش قیمت دریافت میکنند و در عین حال توان تبدیل این شوک قیمتی به جریان نقد پایدار را دارند.»
بابک شیری
Shell؛ سود پالایش و تجارت در برابر ریسک خاورمیانه
Shell وضعیت پیچیدهتری دارد. این شرکت در مقایسه با Chevron و ConocoPhillips در معرض مستقیمتری نسبت به داراییهای خاورمیانه قرار دارد، اما ساختار یکپارچه و حضور گسترده آن در تجارت انرژی باعث شده بتواند بخشی از این فشار را جبران کند.
در سهماهه دوم، سود تعدیلشده Shell به حدود ۹.۸ میلیارد دلار رسید و جریان نقد عملیاتی شرکت حدود ۲۱.۴ میلیارد دلار بود. بخش گاز مایع و تجارت انرژی از افزایش قیمتها و تغییر مسیر محمولهها بهره برده است. در بخش پالایش نیز افزایش حاشیه سود فرآوردهها به رشد درآمد کمک کرده است.
با این حال، ریسک خاورمیانه برای Shell بالاتر است. این شرکت در قطر داراییهای مهمی دارد و در پروژههای گاز مایع این کشور نیز مشارکت میکند. بنابراین ادامه اختلال در منطقه میتواند همزمان فرصت و ریسک برای شرکت ایجاد کند.
Marathon Petroleum؛ برنده مستقیم جهش حاشیه پالایش
Marathon Petroleum بیش از سایر شرکتهای این فهرست به تحولات بازار پالایش وابسته است. این شرکت در سهماهه دوم ۲۰۲۶ حدود ۵.۱ میلیارد دلار سود خالص و ۸.۵ میلیارد دلار سود عملیاتی تعدیلشده ثبت کرد. سود عملیاتی بخش پالایش و بازاریابی نیز به حدود ۶.۷ میلیارد دلار رسید، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱.۹ میلیارد دلار بود.
حاشیه سود پالایش Marathon نیز از ۱۷.۵۸ دلار به ۳۶.۳۳ دلار به ازای هر بشکه افزایش یافت. پالایشگاههای این شرکت در فصل دوم حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز نفت خام را فرآوری کردند و نرخ بهرهبرداری به ۹۴ درصد رسید.
اگر اختلال در عرضه فرآوردهها ادامه پیدا کند، پالایشگاههای آمریکایی میتوانند از افزایش حاشیه سود ناشی از کمبود سوخت بهرهمند شوند. به همین دلیل، Marathon بیش از آنکه صرفاً یک سهم نفتی باشد، یک بازیگر مهم در معادله کمبود فرآوردههای نفتی است.
جمعبندی
جنگ ایران ساختار بازار انرژی را در چندین سطح همزمان تغییر داده است؛ از نفت خام و گاز مایع گرفته تا پالایش و حملونقل دریایی. همین مسئله باعث شده اثر بحران بر شرکتهای انرژی یکسان نباشد.
Chevron از ترکیب تولید بالا و آسیب مستقیم محدودتر برخوردار است؛ ConocoPhillips حساسیت بیشتری نسبت به قیمت نفت دارد؛ Cheniere Energy از اختلال در عرضه گاز مایع قطر و رشد ظرفیت صادرات آمریکا بهره میبرد؛ Shell همزمان در معرض فرصتهای تجارت و پالایش و ریسک داراییهای خاورمیانه قرار دارد؛ و Marathon Petroleum بیشترین ارتباط مستقیم را با جهش حاشیه سود پالایشگاهی دارد.
با این حال، ادامه این شرایط به طول جنگ، مسیر صادرات نفت و گاز، وضعیت تنگه هرمز و واکنش مصرفکنندگان و دولتها بستگی دارد. بنابراین سودهای بالاتر شرکتهای انرژی در شرایط فعلی را نباید صرفاً یک روند ساختاری و دائمی تلقی کرد؛ بخشی از این سودها مستقیماً به اختلال عرضه و شرایط فوقالعاده بازار وابسته است.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
